Eşyanın Menşei ve Menşe İspat Belgeleri Konu Anlatımı

Eşyanın menşei, dış ticarette vergi oranından daha fazlasını belirleyen temel bir niteliktir.

Bir eşyanın hangi ülke menşeli kabul edildiği, tercihli tarife uygulamalarından yararlanıp yararlanamayacağını, ticaret politikası önlemlerine tabi olup olmayacağını ve menşe esaslı mali yükümlülüklerden kaçınılıp kaçınılamayacağını etkiler.

Kaynak metinlerde tercihli tarife, iki veya daha çok ülkenin ticaret anlaşmasıyla ya da bir ülkenin tek taraflı uygulamasıyla belirli ülke veya toprak parçaları menşeli eşyaya daha düşük tarife uygulanması olarak ele alınır.

Bu bağlamda menşe, yalnız coğrafi bir bilgi değil, hukuki sonuç üreten bir ispat alanıdır.

Tercihli olmayan menşe kurallarında ilk ilke, tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşyanın o ülke menşeli sayılmasıdır.

Maden ürünleri, bitkisel ürünler, doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar, bu hayvanlardan elde edilen ürünler, avcılık ve balıkçılık ürünleri, ülke bandıralı araçlarla çıkarılan deniz ürünleri, atık ve artıklar gibi örnekler bu yaklaşımı somutlaştırır.

Üretim birden fazla ülkede gerçekleştiğinde ise eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasını oluşturan ekonomik bakımdan gerekli son esaslı işçilik ve işlemin yapılması gerekir.

Esas amacı menşe hükümlerini aşmak olan işlemler menşe kazandırmaz.

Menşe şahadetnamesi, serbest dolaşıma girişte ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi uygulamaların doğru çalışmasını sağlar.

Kaynak cevapta, bu tür önlemlere tabi eşyanın menşeinin beyanname ekinde ibraz edilen menşe şahadetnamesiyle ispat olunacağı belirtilir.

Ancak bazı hallerde ayrıca menşe şahadetnamesi aranmayabilir.

Tercihli menşe belgesinin ibrazı, tercihli tarife uygulamasının sona ermesinden önce gümrük gözetimi altında bulunan eşya için ilgili belgelerin sunulması, doğrudan önleme tabi ülkeden ithalat veya uygulanan ülke menşeli beyanı ve A.TR belgesiyle AB'den gelen eşya bakımından belirli istisnalar kaynakta yer alır.

Bu istisnalar sınırsız değildir.

Eşyanın aynı anda birden fazla ticaret politikası önlemine, ilave vergiye veya mali yükümlülüğe tabi olması ya da aynı düzenleme içinde ülkeye göre farklı oranlar belirlenmiş olması halinde menşe şahadetnamesi aranır.

Belge ibraz edilmezse tahsil edilmesi gerekenlerden en yüksek tutarlar esas alınır.

Ayrıca ticari mahiyette olmayan ve CIF kıymeti belirli sınırı aşmayan eşya için menşe şahadetnamesi aranmayacağı gibi, aynı göndericiden aynı alıcıya gelen kap ve koliler bir bütün olarak değerlendirilir.