Serbest Bölgeler Mevzuatı Konu Anlatımı

Serbest bölgeler mevzuatı, dış ticaret hukukunun genel ithalat ve ihracat ayrımını özel bir bölge rejimiyle birleştirir.

Serbest bölge, Türkiye'nin diğer yerlerinden farklı işlem gören, fakat bütünüyle hukuktan bağımsız olmayan bir alandır.

Kaynak cevapta 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun bölgedeki mallar ve kambiyo ile hizmetler hükümleri üzerinden bu yapı açıklanır.

En temel ayrım, serbest bölge ile Türkiye'nin diğer yerleri arasındaki ticaretin dış ticaret rejimine tabi olması, buna karşılık serbest bölge ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasındaki ticarette dış ticaret rejiminin uygulanmamasıdır.

Bu ayrım, bölgenin dış ticaret bakımından ara konumunu gösterir.

Bölgedeki mallar açısından kural, Türkiye içiyle ilişki kurulduğunda dış ticaret rejiminin devreye girmesidir.

Serbest bölgeden Türkiye'nin diğer yerlerine mal çıkışı veya Türkiye'den serbest bölgeye mal girişi, sıradan iç teslim gibi görülmez; ilgili dış ticaret ve vergi hükümleriyle bağlantılıdır.

Buna karşılık bölgenin yabancı ülkelerle veya başka serbest bölgelerle ilişkisi daha farklı değerlendirilir.

Kaynak metin, bedeli belirli sınırı aşmayan Türkiye mahreçli malların isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabileceğini de belirtir.

Bu kural, her küçük çıkışın aynı formalite yoğunluğuna bağlanmadığını gösterir.

Serbest bölgelerde bazı işlemler için kolaylaştırıcı hükümler vardır.

Bölgede faaliyet gösteren işletmelerde yatırım amaçlı kullanılan makine ve ekipmanın bakım ve onarım ihtiyacının Türkiye'nin diğer yerlerinde karşılanması, bölge faaliyetleri sonucu ortaya çıkan atık ve hurdaların Türkiye'ye çıkarılması, Türkiye'nin diğer yerlerinde yapılacak film çekimlerinde kullanılacak araç gerecin bölgeden geçici çıkışı gibi özellik arz eden durumlarda usul ve esasların basitleştirilmesine ilişkin düzenleme yapılabilir.

Kaynak, bu alanlarda vergi mükellefiyetine ilişkin hükümlerin saklı olduğunu da gösterir; yani kolaylaştırma, vergisel sonucu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Kambiyo ve hizmetler serbest bölge rejiminin ikinci boyutudur.

Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemenin dövizle yapılması kuraldır; Cumhurbaşkanı ödemelerin Türk Lirası olarak yapılmasına karar verebilir.

Serbest bölgede gemi ve liman hizmetleri işletici tarafından yapılabilir veya kamu kurumlarına, gerçek ya da tüzel kişilere yaptırılabilir.

Doğal gaz altyapısında işleticiye kurma, işletme, dağıtım ve satış yönünden özel görevler verilebilir; bazı hallerde doğal gaz dağıtım şirketleri de bölge içinde faaliyette bulunabilir.