Sermaye Hareketleri ve Döviz Pozisyonu Konu Anlatımı

Sermaye hareketleri ve döviz pozisyonu, kambiyo mevzuatının mal ithalatı ve ihracatı dışındaki finansal hareketleri izlediği alandır.

Kaynak metinler bu başlığı 32 sayılı Karar, ilgili tebliğler, yetkili müesseseler ve kıymetli maden işlemleri üzerinden ele alır.

Temel mantık, Türkiye'de yerleşik kişiler ile dışarıda yerleşik kişiler arasındaki para, menkul kıymet, garanti, kefalet ve kıymetli maden hareketlerinin hangi ölçüde serbest olduğunu, hangi işlemlerde banka aracılığı veya bildirim gerektiğini ve hangi kurumların bu işlemleri yapabileceğini belirlemektir.

Kişisel sermaye hareketleri kaynaklarda serbestlik ilkesiyle anlatılır.

Türkiye'de ve dışarıda yerleşik gerçek kişilerin bankalar aracılığıyla kişisel sermaye hareketlerine ilişkin yurt dışından yurt içine ve yurt içinden yurt dışına transferleri serbesttir.

Ancak serbestlik, işlemin bütünüyle izlenmez olduğu anlamına gelmez.

Bankalar, ithalat, ihracat ve görünmeyen işlemler dışındaki belirli tutarı aşan yurt dışı transferlerine ilişkin bilgileri belirlenen mercilere bildirmekle yükümlüdür.

Göçmen ve mültecilerin gümrük mevzuatı dışındaki ithal taleplerinin Bakanlıkça sonuçlandırılması da kaynakta yer alan özel bir noktadır.

Gayrinakdi krediler, garanti ve kefaletler sermaye hareketlerinin başka bir boyutudur.

Kaynak cevapta Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından gayrinakdi kredi, garanti ve kefalet sağlamaları ile dışarıda yerleşik kişileri muhatap teminat mektubu düzenlemeleri belirli çerçevede serbest kabul edilir.

Bankaların dışarıda yerleşik kişiler lehine veya uluslararası ihalelerle bağlantılı döviz üzerinden teminat mektubu, garanti ve kefalet vermesi de özel hükümlerle düzenlenir.

Yabancı para veya kıymetli maden cinsinden kredilerin teminatı olarak verilen garanti ve kefaletlerde ise grup şirketleri, ortaklık ilişkileri ve muhatap finansal kurumlar önem kazanır.

Bildirim süreleri bu işlemlerin izlenebilirliğini sağlar.

Yetkili müesseseler ve kıymetli maden işlemleri, döviz pozisyonu yönetiminin kurumsal yüzünü gösterir.

B grubu yetkili müesseseler yabancı para almak, satmak, döviz çeklerini almak ve belirli basılı altınları veya standart işlenmemiş altınları alıp satmak gibi faaliyetlerde bulunabilir.

A grubu yetkili müesseseler bunlara ek olarak kıymetli madenler aracı kuruluşu olma, belirli külçe ve bar işlemleri, transfer gerçekleştirebilen kuruluşlarla aynı gün teslim veya transfer şartıyla yabancı para işlemleri, elektronik para ve ödeme kuruluşu temsilciliği gibi faaliyetlere sahip olabilir.

Buna karşılık yetkili müesseseler faaliyet alanları dışında işlem yapamaz, müşterileri adına vadeli işlem gerçekleştiremez, kredi kartı ile işlem yapamaz, işlemleri taksitlendiremez ve emanet kabul edemez.