SPL Muhasebe ve Finansal Raporlama Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği II-14.1 Konu Anlatımı

II-14.1 Tebliği, sermaye piyasasında finansal raporlamayı yalnız muhasebe tekniği olarak değil, kamuyu aydınlatma mekanizması olarak ele alır.

Kaynağa göre Tebliğin temel amacı, kamunun zamanında, yeterli ve doğru biçimde aydınlatılması için Tebliğ kapsamındaki işletmelerin düzenleyeceği finansal raporların hazırlanması ve ilgililere sunulmasına ilişkin ilke, usul ve esasları belirlemektir.

Bu nedenle konu, TMS/TFRS bilgisinin sermaye piyasasına uygulanmış halidir.

İşletme finansal tabloyu yalnız kendi iç yönetimi için değil; yatırımcı, ortak, alacaklı, düzenleyici kurum ve piyasa kullanıcılarının karar alabileceği güvenilir bir bilgi paketi olarak hazırlar.

Tebliğde işletme kavramı, yatırım fonları ile konut finansmanı ve varlık finansmanı fonları dışında kalan ihraççılar ve sermaye piyasası kurumları için kullanılır.

İhraççı, kitle fonlaması platformları aracılığıyla para toplayanlar hariç olmak üzere sermaye piyasası araçlarını ihraç eden, ihraç etmek üzere Kurula başvuran veya araçları halka arz edilen tüzel kişileri ve Kanuna tabi yatırım fonlarını ifade eder.

Sermaye piyasası kurumları ise yatırım kuruluşları, kolektif yatırım kuruluşları, bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları, portföy yönetim şirketleri, ipotek finansmanı kuruluşları, varlık kiralama şirketleri, merkezi takas ve saklama kuruluşları ile Kurulca belirlenen diğer kurumları kapsar.

İşlem sırası geçici durdurulan işletmeler de Tebliğ uygulaması bakımından borsada veya teşkilatlanmış pazarda işlem gören işletme gibi değerlendirilir.

Tebliğin finansal tablo hazırlama ölçütü KGK tarafından yayımlanan TMS/TFRS'dir.

Kaynakta işletmelerin finansal tablolarını hazırlarken TMS/TFRS'yi esas alacağı, uygulama birliğinin sağlanması veya esasların açıklığa kavuşturulması gerektiğinde Kurulun kararlar alabileceği belirtilir.

Böylece SPK düzeni, standartların teknik içeriğini yeniden üretmek yerine KGK standartlarına dayanır; fakat sermaye piyasasının bildirim, sorumluluk ve kamuyu aydınlatma ihtiyaçları için ek kurallar koyar.

Sınavda bu ilişki iyi kurulmalıdır: ölçüm ve sunumun muhasebe standardı temeli TMS/TFRS iken, piyasa bildirim disiplini II-14.1 Tebliği ile belirlenir.

Finansal rapor düzenleme yükümlülüğü yıllık ve ara dönem raporlar açısından ayrı düşünülür.

Tebliğ kapsamındaki işletmeler yıllık finansal raporlarını Tebliğ esaslarına uygun olarak hazırlar.

Sermaye piyasası araçları bir borsada veya teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinde işlem gören işletmeler, yatırım kuruluşları, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri ve ipotek finansmanı kuruluşları üç, altı ve dokuz aylık dönemler itibarıyla ara dönem finansal rapor düzenler.

Konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğü bulunan yatırım ortaklıkları, hem yıllık hem ara dönemlerde konsolide finansal tablolarıyla birlikte bireysel finansal tablolarını da hazırlar.

Bu yapı, sermaye piyasasında yalnız yıl sonu bilgisinin değil, dönem içi finansal gelişmelerin de düzenli açıklanmasını sağlar.

Faaliyet raporları finansal raporlama paketinin tamamlayıcı unsurudur.

İşletmeler yıllık ve ara dönem yönetim kurulu faaliyet raporu hazırlamak zorundadır.

Yıllık faaliyet raporları ilgili yönetmelikteki asgari içerik hükümlerine göre düzenlenir; ayrıca yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerin yetki sınırları, sektör ve işletmenin sektördeki yeri, üretim ve satış gelişmeleri, finansman kaynakları, çıkarılmış sermaye piyasası araçları, esas sözleşme değişiklikleri, kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporu ve ilişkili taraf işlemlerine ilişkin zorunlu bilgiler gibi konulara yer verilir.

Ara dönem faaliyet raporlarında ise ara dönemi ilgilendiren önemli olaylar, bunların finansal tablolara etkileri ve hesap döneminin kalan kısmına ilişkin önemli risk ve belirsizlikler açıklanır.

Ticari sır niteliğindeki bilgiler ise bu nitelik sürdüğü sürece faaliyet raporunda açıklanmayabilir.

Sorumluluk düzeni Tebliğin en önemli öğretici noktalarından biridir.

Yıllık ve ara dönem finansal raporların Tebliğe uygun hazırlanmasından, sunulmasından, gerçeğe uygunluğu ve doğruluğundan işletme ve durumun gereklerine göre yönetim kurulu üyeleri sorumludur.

Yönetim kurulu finansal tablolar ile faaliyet raporlarının kabulüne dair ayrı karar alır.

Ayrıca Kurumsal Yönetim İlkeleri uyarınca denetim komitesi, komite yoksa yönetim kurulu üyelerinden en az biri finansal raporlamadan sorumlu belirlenir; ancak bu belirleme yönetim kurulunun genel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Kamuya açıklanan raporlara, sorumlu yönetim kurulu üyeleri ve genel müdür ya da finansal raporlamadan sorumlu yöneticinin beyanları eklenir.

Bu beyanlarda raporların incelendiği, önemli yanıltıcı açıklama veya eksiklik içermediği ve finansal durum ile performansı dürüst biçimde yansıttığı belirtilir.

Bildirim süreleri işletmenin niteliğine ve konsolidasyon durumuna göre değişir.

Borsada veya teşkilatlanmış pazarda işlem gören işletmeler yıllık finansal raporlarını bağımsız denetim raporlarıyla birlikte, konsolide tablo yoksa hesap dönemini izleyen altmış gün, konsolide tablo varsa yetmiş gün içinde bildirir.

Halka açık ortaklıklarda yıllık raporlar genel kuruldan en az üç hafta önce, diğer işletmelerde TTK'daki süreye uyularak; her durumda ilgili hesap dönemini takip eden üçüncü ayın sonuna kadar bildirilir.

Ara dönem finansal raporlar konsolidasyon yoksa ilgili ara dönemi izleyen otuz gün, konsolidasyon varsa kırk gün içinde bildirilir.

Sınırlı bağımsız denetime tabi ara dönemlerde bu sürelere işletmenin niteliğine göre ek süreler uygulanır.

Bildirim ve kamuya açıklama kanalı da sınıflandırılmıştır.

Sermaye piyasası araçları borsada veya teşkilatlanmış pazarda işlem gören işletmeler, portföy yönetim şirketleri ve yatırım kuruluşları finansal raporlarını kamuya açıklanmak üzere KAP'a bildirir.

Borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar, nitelikli yatırımcılara satış yapan bazı işletmeler, tahsisli ihraç yapan halka açık olmayan işletmeler, varlık kiralama şirketleri, denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları, merkezi takas ve saklama kuruluşları gibi diğer işletmeler ise Kurula bildirim yapar.

KAP'a yapılacak bildirimlerin seans saatleri dışında yapılması zorunludur.

Bağımsız denetimden geçmiş raporlar denetim raporunun işletmeye ulaştığı ve yönetim kurulunun kabul kararı aldığı tarihi izleyen ilk iş günü sonuna kadar, denetimden geçmemiş raporlar ise kabul kararını izleyen ilk iş günü sonuna kadar bildirilir.

Tebliğ, raporların yayımlandıktan sonra erişilebilir kalmasını da ister.

KAP'a bildirim yapan işletmeler yıllık ve ara dönem finansal raporlarını kendi internet sitelerinde, kullanıcıların kolayca ulaşabileceği biçimde ilan eder ve en az beş yıl kamuya açık tutar.

Finansal raporlardan türetilmiş özet bilgilerin açıklanması mümkündür; ancak bu özetlerin dayandığı raporlara nasıl ulaşılacağı belirtilmeli, özet bilgiler önceden belirlenmiş bir sonucu elde etmeye veya kullanıcıları yanıltmaya dönük olmamalıdır.