SPL · Türev Araçlar

SPL Türev Araçlar Sermaye Piyasası Araçları 1 Konu Anlatımı

SPL Sermaye Piyasası Araçları 1 dersinin 5 konusu, ücretsiz konu özetleri ve detaylı anlatım bağlantılarıyla.

Kısa cevap

SPL Sermaye Piyasası Araçları 1 konu anlatımında neler var?

SPL Sermaye Piyasası Araçları 1 dersi Türev Araçlar düzeyinde 5 konudan oluşur. 5 konunun anlatımı yayımlandı; her konunun kısa özeti ücretsiz okunur.

  • Yayımlanan konulardan bazıları: Pay, Borçlanma Araçları, Yatırım Fonu Katılma Payları, Türev Araçlar, Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67'nci Madde Uygulaması.

SPL Türev Araçlar düzeyinde Sermaye Piyasası Araçları 1 dersi 5 konu başlığından oluşur. Aşağıdaki tablo bu başlıkların tamamını müfredat sırasına göre verir: bir dersin kapsamını görmek, çalışma planını kurmak ve hangi başlıkları bilip hangilerini hiç görmediğinizi işaretlemek için doğrudan kullanabileceğiniz liste budur.

Anlatımı yayımlanmış konuların ücretsiz özetleri de aynı sayfada, kendi başlıklarının altında yer alır; böylece dersin tamamını tek sayfada gözden geçirip yalnızca ihtiyaç duyduğunuz konunun detaylı anlatımına geçebilirsiniz.

Bu sayfadaki konu özetleri ve konu sayfalarındaki anlatımlar ücretsizdir, giriş yapmadan okunur. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Bu Derste Hangi Konular Var?

5 konunun tamamının anlatımı yayında.

SPL Sermaye Piyasası Araçları 1 konu listesi
NoKonuAnlatım
2.1PayYayında
2.2Borçlanma AraçlarıYayında
2.3Yatırım Fonu Katılma PaylarıYayında
2.4Türev AraçlarYayında
2.5Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67'nci Madde UygulamasıYayında

Sermaye Piyasası Araçları 1 dersinin müfredat ağırlığı

Veri yok

Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SPL 1003 müfredat değişikliği

15 Ekim 2026 itibarıyla yeni müfredat

SPL, Sermaye Piyasası Araçları 1 (1003) modülünün alt konu başlıklarının SPK tarafından yeniden düzenlendiğini duyurdu. Yeni çalışma notu ve başlıklar 15 Ekim 2026'dan itibaren yapılan tüm 1003 sınavları için geçerli. Modül Düzey 1, Düzey 2, Düzey 3 ve Türev Araçlar lisanslarının ortak dersidir.

Yeni başlıklar

  1. 1. Pay
  2. 2. Borçlanma Araçları
  3. 3. Yatırım Fonu Katılma Payları
  4. 4. Türev Araçlar
  5. 5. Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67'nci Madde Uygulaması

1-4. başlıkların her biri “Temel Düzenlemeler, Ürün ve Piyasa Bilgisi” alt başlığıyla yayımlandı.

Geçiş takvimi

  • 22 Temmuz 2026SPL, alt konu başlıklarının SPK tarafından yeniden düzenlendiğini duyurdu.
  • 30 Eylül 2026'ya kadarEski çalışma notu ve eski başlıklar geçerli (30 Eylül 2026 dahil).
  • 1-14 Ekim 20261003 sınavı yok.
  • 15 Ekim 2026'dan itibarenYeni çalışma notu ve yeni başlıklar, yapılan tüm 1003 sınavları için geçerli.

Ne taşındı, ne çıktı?

  • Kamu Borçlanma Araçları artık ayrı bir başlık değil: DİBS ihraç yöntemleri ve piyasa yapıcılığı Borçlanma Araçları başlığında, DİBS vergilendirmesi ise 5. başlıkta yer alıyor.
  • Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67'nci Madde Uygulaması baştan yeni bir başlık; eski müfredatta bu adla bir başlık yoktu.
  • Pay başlığına anonim şirketler, payın getiri ve riskleri, pay piyasası endeksleri ve Borsa İstanbul pay piyasası işleyiş kuralları (seans saatleri, emir tipleri, devre kesiciler, açığa satış, brüt takas) girdi.
  • Borçlanma Araçları başlığına temiz/kirli fiyat, getiri ölçümü, durasyon, kredi riski ve getiri eğrisi girdi; yeşil ve sürdürülebilir borçlanma araçları yeni notta ayrı bölüm olarak yer almıyor.
  • Türev Araçlar başlığı VİOP odaklı; forward (vadeli satım) ve swap sözleşmeleri ayrı bölüm olarak yer almıyor, varantlar başlığa eklendi.

benzersor'da durum: Bu modülün Düzey 1 soruları yeni müfredata göre yenileniyor. Yeni müfredata göre hazırlanan ilk sorular 19 Kasım 2026'da yayına alındı, başlıklar 20 Kasım 2026'da güncellendi. Düzey 2, Düzey 3 ve Türev Araçlar lisansları sırada.

Son güncelleme:

Sermaye Piyasası Araçları 1 konu özetleri

Her konunun özeti ücretsizdir. Özeti okuyup dersin haritasını çıkarın, sonra istediğiniz konunun detaylı anlatımına geçin.

Pay

Pay (Temel Düzenlemeler, Ürün ve Piyasa Bilgisi)

Pay, anonim şirketin sermayesini bölen ve sahibine hak veren araçtır; bu hakların ne zaman ve hangi fiyattan işleyeceğini ihraç kuralları, kurumsal eylemler ve piyasa işleyişi belirler. Pay sahibi şirket borcundan alacaklılara karşı sorumlu değildir, ama tasfiyede en sona kaldığı için payın riski borçlanma araçlarından yüksektir.

PAY İHRACINA İLİŞKİN TEMEL DÜZENLEMELER üç tebliğe dayanır: İzahname ve İhraç Belgesi Tebliği Hükümleri izahname ile ihraç belgesini, Pay Tebliği Hükümleri taahhüt ve satış kısıtlarını, Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı Tebliği Hükümleri satış yöntemlerini düzenler.

Kurumsal eylemlerin ortak ölçüsü servetin korunmasıdır: Nakit Kar Payı dağıtımında fiyat temettü kadar düşer, Bedelsiz Sermaye Artırımı ve Sermaye Azaltımı işlemlerinde ise yeni pay adedi ile yeni fiyatın çarpımı eski değere eşit kalır; Bedelli Sermaye Artırımında teorik fiyat, kapanışa artırım oranı ile kullanım fiyatının çarpımı eklenip toplamın bir artı artırım oranına bölünmesiyle bulunur. Pay Geri Alım programları ile Pay Alım Teklifi ve diğer çıkış hakları da ortağın haklarını farklı yollarla korur. Takas iki iş günde tamamlandığı için hak sahibi olmak için payın kayıt tarihinden iki iş günü önce portföyde olması gerekir. Örneğin kapanışı 24,00 TL olan payda %50 bedelli artırımda ana payın referans fiyatı 16,33 TL, rüçhan hakkının referans fiyatı 7,67 TL olur.

Pazarlar bakımından Pazarlarda Uygulanacak İşlem Esasları fiyat marjını ve devre kesici tetiklemesini belirler; Emir-İşlem Esasları fiyat adımını, Seans Saatleri ile İşlem Yöntemleri açılış ve kapanış fiyatını düzenler. Devre Kesiciler ve Emir Tipleri işlemleri sınırlar; Kredili Menkul Kıymet ve açığa satış işlemleri Yıldız ve Ana Pazar'dadır, Brüt Takas (BT) ise işlem tutarı kadar nakit ister. Limitler içeri yuvarlanır ve kapanış seansında emir fiyatları sürekli işlem bölümündeki son işlem fiyatının ±%3'ü içinde kalır.

Pay — detaylı konu anlatımı

Borçlanma Araçları

Borçlanma araçları: düzenleme, fiyatlama, getiri ve piyasa bilgisi

Borçlanma araçları, ihraççının vadesi geldiğinde anaparayı ve varsa kuponları ödemeyi taahhüt ettiği sabit getirili kâğıtlardır; yatırımcı şirketin ortağı değil alacaklısıdır, çünkü faiz ve anapara yükümlülüğü ihraççının kârından bağımsızdır. Kupon yapısı sabit ya da değişken olabilir, kuponsuz araçlar ise iskontolu satılır. Kuponsuz senet fiyatlaması nominal tutarın basit faizle iskonto edilmesine dayanır; basit faiz ve bileşik faiz ayrımında ise kupon sıklığı arttıkça bileşik getiri yükselir. Kuponlu tahvilde takasta kirli fiyat, yani temiz fiyat artı işlemiş faiz ödenir.

Cari getiri yıllık kuponu piyasa fiyatına böler, vadeye kadar getiri ise tüm nakit akışlarını fiyata eşitleyen oranı verir. Enflasyon etkisi ve reel getiri Fisher oranıyla çözülür; net getiri ve mevduat eşleniği stopajlı ile stopajsız araçları kıyaslar; baz puan küçük faiz farklarını ifade eder. Tahvillerde risk-getiri ilişkisi kupon ile piyasa faizi arasındaki farktan ve risk primlerinden doğar; faiz oranı riski durasyonla ölçülür, risksiz faiz oranı ise TL cinsi DİBS getirisidir. Derecelendirme ve kredi temerrüt takası kredi riskini fiyatlar; borçlanma araçlarında erken itfa opsiyonları arasında call daha yüksek, put daha düşük kupon getirir.

Eurotahviller (Eurobonds), STRİP ve getiri eğrisi ürün ve piyasa bilgisini tamamlar. Değişken getirili araçlarda referans oranlar TLREF ve TLREFK’dir; TLREF’e endeksli ve TÜFE’ye endeksli tahvillerde kupon endekse göre hesaplanır. DİBS ihraç yöntemleri ihaleyi, TAP’ı, doğrudan satışı ve halka arzı içerir; DİBS’lerde piyasa yapıcılığı sistemi seçilmiş bankalara yükümlülük ve ayrıcalık getirir.

Örneğin 146 gün kalan, yıllık %25 basit faizle işlem gören 100 TL nominalli kuponsuz bononun fiyatı 90,91 TL olur.

Borçlanma Araçları — detaylı konu anlatımı

Yatırım Fonu Katılma Payları

Yatırım fonu katılma payları: portföy sınırları, fon türleri, fiyatlama, ücret ve risk değeri

Yatırım fonu, tüzel kişiliği olmayan ve kurucusu portföy yönetim şirketi olan bir mal varlığıdır; yatırımcı katılma payı alarak fona ortak olur ama fon yönetimine katılma hakkı kazanmaz. Fonların kurallarının çoğu tek bir amaca hizmet eder: portföyün tek bir varlığa, ihraççıya ya da gruba yoğunlaşmasını önlemek. Bu yüzden genel kuralda bir ihraççıya fon değerinin en fazla %10'u, aynı gruptaki ihraççılara en fazla %20'si yatırılır ve %5'ten fazla yatırım yapılan ihraççıların toplamı %40'ı aşamaz. Fon türü bu sınırları ve portföy bileşimini belirler: borçlanma araçları, hisse senedi ve sektör fonlarında en az %80 gibi oranlar ve vade bantları aranır, değişken fonda asgari oran yoktur, serbest fon ise nitelikli yatırımcılara satıldığı için genel sınırlardan muaftır. Fiyatlama Metodolojisi: İleri ve Geriye Dönük Fiyat Ayrımı türe bağlıdır: para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları son ilan edilen fiyattan, diğer menkul kıymet fonları ise emirden sonraki ilk hesaplanan fiyattan işlem yapar. Nemalandırma Esasları, ileri fiyatlı fonda alım bedelinin işlem gerçekleşene kadar yatırımcı lehine değerlendirilmesini gerektirir; TEFAS ise fonlara tek platformdan erişim sağlar. Yönetim ücreti her gün kesilir ve performanstan bağımsızdır; performans ücreti ise ancak fon karşılaştırma ölçütünü geçtiğinde ve yüksek iz değeri aştığında nispi getiri üzerinden alınır. FONUN RİSK DEĞERİ’NİN HESAPLANMA ESASLARI uyarınca fonun riski, haftalık getirilerin yıllıklandırılmış volatilitesinin 1 ile 7 arasındaki risk değerine çevrilmesiyle ifade edilir. Örneğin %9, %8, %8, %7 ve %6 ağırlıklı beş ihraççı toplam %38 eder; bu değer %40 sınırının altındadır.

Yatırım Fonu Katılma Payları — detaylı konu anlatımı

Türev Araçlar

Türev araçlar: VİOP, teminat, vadeli fiyat, opsiyon ve varant

VİOP’ta işlem gören vadeli işlem sözleşmeleri borsa tarafından standartlaştırılmıştır ve her işlemin karşı tarafı Takasbank’tır; bu yapı yatırımcıların birbirinin mali gücünü incelemesini gereksiz kılar. Yatırımcı varlığın tüm bedelini ödemez, yalnızca pozisyon büyüklüğünün Fiyat Değişim Aralığı kadarını teminat olarak yatırır; bu nedenle kaldıraç bir bölü Fiyat Değişim Aralığıdır ve kâr ile zarar teminata göre büyür. Kâr ya da zarar her gün uzlaşma fiyatıyla hesaplanır, hesap başlangıç teminatının altına düşerse teminat tamamlama çağrısı yapılır ve yeni teminat yeni pozisyon büyüklüğüne göre bulunur.

Sözleşme türlerinin karakteristik özellikleri büyüklük, vade ve uzlaşma şekliyle ayrılır: endeks sözleşmesi nakdi, pay sözleşmesi fiziki teslimatlıdır, kıymetli madenlerin bir bölümü akşam seansına dahildir. Fiyat dinamikleri açısından teorik vadeli fiyat spot fiyat artı faiz maliyeti eksi varlık getirisidir; bu yüzden temettü fiyatı aşağı çeker ve vade yaklaştıkça vadeli fiyat spota yakınsar. Opsiyon sözleşmeleri hakkı yalnızca alıcıya verir, prim geri ödenmez ve alım ile satım opsiyonunun kâr profilleri birbirinin tersidir. Opsiyon sözleşmelerinin türleri hakkın kullanım zamanına, dayanak varlığa ve kullanım fiyatının spota göre durumuna göre ayrılır. Varantlar ise ihraççının çıkardığı, Pay Piyasası’nda işlem gören ve teminat istemeyen menkul kıymetleştirilmiş opsiyonlardır.

Örneğin 9.500 puanlık endekste bir BİST 30 sözleşmesinin değeri 9.500 çarpı 10, yani 95.000 TL olur.

Türev Araçlar — detaylı konu anlatımı

Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67'nci Madde Uygulaması

Gelir Vergisi Kanunu geçici 67 nci madde uygulaması

Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci maddesi, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirin vergisini, ödemeyi yapan ya da işlemi aracılık eden kurumun peşin kesmesine bağlar. Bu peşin kesinti tevkifattır; vergi gelir elde edilirken tahsil edildiği için çoğu araçta vergilemenin tamamıdır ve yıllık beyanname verilmez. Gelir sahibinin gerçek ya da tüzel kişi, tam ya da dar mükellef olması kesintiyi değiştirmez, belirleyici olan aracın türü ve iktisap tarihidir. Hisse senedi kâr payı, Eurobond getirileri ve 1 Ocak 2006 tarihinden önce iktisap edilen araçların gelirleri bu kapsamın dışında kalır.

Alım satımda tevkifat matrahı satış bedeli ile alış bedeli arasındaki farktır. Bu farktan yalnızca alış ve satışta ödenen komisyonlar ile banka ve sigorta muameleleri vergisi düşülür, başka gider indirilmez. Aynı araç farklı tarihlerde alınıp bir kısmı satılırsa alış bedeli ilk giren ilk çıkar yöntemiyle bulunur. Zararlar yalnızca aynı tür araçlar arasında mahsup edilir ve yılın son çeyreğindeki zarar yeni yıla geçmez.

Oran araca göre değişir: gerçek kişide hisse senedi %0, devlet tahvili ve özel sektör tahvili %10, repo %15 oranında tevkifata tabidir. Devlet tahvili ve Hazine bonolarında 22.12.2021 ile 30.6.2026 tarihleri arasında iktisap edilenlerin oranı ise %0'dır. Örneğin satış ile alış farkı 12.000 TL, ödenen komisyon ve vergi toplamı 651 TL ise matrah 11.349 TL olur ve özel sektör tahvilinde 1.134,90 TL stopaj kesilir. Tevkifatla vergilenen alım satım kazançları için süresinde ihtiyari beyan verilirse kesilen vergi mahsup edilir ve fazlası iade alınabilir.

Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67'nci Madde Uygulaması — detaylı konu anlatımı

Tam Konu Anlatımı

Sermaye Piyasası Araçları 1 dersinde 5 konunun anlatımı yayımlandı. Anlatımların tamamı, sesli anlatımı ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında bir arada.

Sermaye Piyasası Araçları 1 anlatımlarını uygulamada çalışın

Konu sayfalarındaki anlatımı web’de ücretsiz okuyabilirsiniz. benzersor uygulamasında ise aynı anlatımlar sesli dinlenir, çevrimdışı indirilir, her konunun sonunda konuya bağlı soru çözümü ve tekrar planı ile devam eder.

Sermaye Piyasası Araçları 1 konularından soru çöz

Konu listesini okumak kapsamı gösterir; net kazandıran kısım aynı başlıklardan soru çözmektir.

SPL pratik sayfaları

Anlatımı henüz yayımlanmamış konular bağlantısız listelenir. Yayımlandıklarında bu sayfadan doğrudan açılabilir olurlar.

İlgili Kavramlar

Sermaye Piyasası Araçları 1 müfredatında geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.

Kaynaklar

Bu dersteki anlatımlarda kullanılan resmî kurum yayınları. Bilgiler bu kaynaklardan doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.

SSS

Sıkça Sorulan Sorular

Sermaye Piyasası Araçları 1 dersi 5 konudan oluşur; tam liste bu sayfadaki konu tablosunda, yayımlanmış konuların ücretsiz özetleri de hemen altında yer alır. Özetleri okuyarak dersin tamamını tek sayfada gözden geçirebilir, ardından istediğiniz konunun detaylı anlatımına geçebilirsiniz.

Sermaye Piyasası Araçları 1 dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor. Doğrulanmamış bir oran yayımlamak yerine bu alanı boş bırakıyoruz; dersin kapsamını konu sayısından takip edebilirsiniz.

Bu sayfadaki konu özetleri ve konu sayfalarındaki anlatımlar ücretsizdir, giriş yapmadan okunur. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder. Konu listesi ve ders ağırlığı ise her zaman herkese açıktır.

Önce konu listesini baştan sona okuyup dersin haritasını çıkarın; hangi başlıkları bildiğinizi, hangilerini hiç görmediğinizi işaretleyin. Ardından zayıf olduğunuz başlıklardan soru çözerek başlayın ve anlatımı yayımlanmış konularda özeti okuduktan hemen sonra soruya geçin. Konu bitiminde soru çözmek, aynı konuyu üç gün sonra tekrar etmekten daha çok net kazandırır.

5 konunun tamamının anlatımı yayında. Anlatımı henüz yayımlanmamış konular bağlantısız listelenir. Yayımlandıklarında bu sayfadan doğrudan açılabilir olurlar.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
SPL soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by