Antrenörlük Sporda Öğrenme ve Öğretme III Öğretim İlkeleri Konu Anlatımı

Bir antrenörün sporculara bir beceriyi hangi çerçevede öğreteceğine karar vermesi, antrenmanın tamamının hangi ilkeler üzerine kurulacağını belirler.

Kaynak metin bu çerçeveyi öğretim modeli kavramıyla açıklar: bir öğretim modeli, teorik bir temele, amaçlanan öğrenme çıktılarının açık bir ifadesine, antrenörün alan uzmanlığına, gelişimsel olarak uygun ve sıralı öğrenme etkinliklerine, antrenör ve sporcu davranışları için net beklentilere ve modelin sadık biçimde uygulanıp uygulanmadığını gösteren ölçme mekanizmalarına sahip, kapsamlı ve tutarlı bir plandır.

Bu tanım, öğretim modelini öğretim yöntemi veya stilinden ayırır: yöntemler ve stiller, komut vermek veya soru-cevap yapmak gibi öğretimin daha dar kapsamlı uygulama biçimleridir, oysa bir model bunların hepsini içine alan, bir antrenman biriminin planlama, tasarım, uygulama ve değerlendirme işlevlerinin tamamını kapsayan daha geniş bir çerçevedir.

Model temelli bir öğretim yaklaşımının antrenöre sağladığı katkılar birkaç başlıkta toplanır: öğretime tutarlı bir plan ve yaklaşım kazandırması, öncelikli öğrenme alanlarını belirginleştirmesi, bütünleşik bir teorik çerçeve sunması, bilimsel araştırmalarla desteklenmesi ve antrenörler arasında ortak bir dilin gelişmesine katkı sağlamasıdır.

Bir antrenörün model seçerken kendine sorması gereken temel sorular da bellidir: sporcularına hangi öğrenme alanında öncelik vermek istediği, bu önceliğe hangi modellerin uygun olduğu, elindeki çevresel imkânların bu modellerin gerekliliklerini ne ölçüde karşıladığı ve kendisinin ile sporcularının seçilen model için gerekli ön şartları taşıyıp taşımadığı.

Kaynak metin, spor eğitiminde kullanılabilecek her modelin, hangi modelden söz edilirse edilsin, ortak altı bileşen üzerine kurulduğunu belirtir: modelin altında yatan kuram ve mantığı ifade eden modelin temeli; görev sunumu ve yapısını içeren öğretim-öğrenim özelliği; antrenörün alan bilgisi ve etkili öğretim becerilerini kapsayan antrenör uzmanlığı; öğretim ve öğrenmenin ana noktalarının gerçekten gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini gösteren öğretim işleminin geçerliliği; hangi zaman ve tekniklerle ölçüleceğini belirleyen öğrenmenin değerlendirilmesi; ve sistemli düzenlemeler için gereken karar noktalarını içeren çevresel düzenlemeler.

Kaynak metin, spor eğitiminde hâlihazırda bilinen sekiz öğretim modelinden beşinin genel eğitim alanından spora uyarlandığını, üçünün ise yalnızca spor eğitimi için geliştirildiğini belirtir; bu çeşitlilik, tek bir modelin her durumda en iyi veya en etkili seçenek olmadığını, antrenörün antrenman hedefine göre aralarında seçim yapması gerektiğini gösterir.

Model temelli bir yaklaşım benimsemek, antrenörün kapsamlı bir ön planlama yapmasını ve geleneksel modelleri yerel bağlamın somut ihtiyaçlarına göre uyarlamasını da gerektirir; yani bir model olduğu gibi kopyalanmaz, sporcuların gelişim düzeyine ve eldeki imkânlara göre yeniden şekillendirilir.

Bu genel ilkelerin somut biçimde nasıl işlediğini görmek için kaynak metnin ele aldığı en klasik örnek olan doğrudan öğretim modeline bakmak öğreticidir.

Bu modelde antrenman içeriğinin geliştirilmesi, öğretimin yönetimi ve sporcunun sürece katılımı hakkındaki tüm kararları alan tek lider antrenördür ve öncelik psikomotor alandadır, çünkü karmaşık oyun durumlarına geçmeden önce temel becerilerde belirli bir yeterlilik aranır.

Rosenshine'ın bu model için belirlediği ilkelere göre öğretim öğreten merkezlidir, içeriğin sunuluşu aşamalıdır, sporcunun performansı sürekli izlenip anında dönüt verilir ve öğrenme keyifli bir atmosferde gerçekleşir.

Öğretim ilerledikçe bütün sorumluluk antrenörden sporculara doğru kademeli olarak aktarılır ve bu geçiş altı aşamada gerçekleşir: sporcunun önceki antrenmanlarda öğrendiklerinin hatırlandığı önceki öğrenmeleri gözden geçirme; yeni içeriğin sözel veya görsel biçimde tanıtıldığı yeni içeriği sunma; sporcuların yüzde seksen ve üzerinde bir başarı oranına ulaşana kadar sürdürülen ilk uygulama; hataların alışkanlığa dönüşmeden çabucak düzeltildiği dönüt ve düzeltmeler; sporcuların yüzde doksanlık bir başarı oranına ulaştığında yeni bir beceriye geçilebilen bağımsız uygulamalar; ve öğrenilen becerilerin unutulmaması için düzenli aralıklarla tekrarlandığı periyodik gözden geçirme.