Antrenörlük Sporda Öğrenme ve Öğretme III Öğretim Yöntem ve Teknikleri Konu Anlatımı

Spor eğitiminde antrenörün elinde tek bir yöntem değil, birbirinden farklı mantıklara dayanan sekiz öğretim modeli bulunur.

Bunlardan doğrudan öğretim, bireyselleştirilmiş öğretim, iş birlikli öğrenme, akran öğretimi ve araştırmaya dayalı öğretim genel eğitim alanından spora uyarlanmışken, spor eğitimi modeli, taktiksel oyun yaklaşımı ve bireysel ve sosyal sorumluluk modeli yalnızca spor eğitimi için geliştirilmiştir.

Bir model, tek bir alıştırma tekniğinden farklı olarak, antrenman biriminin planlanmasını, tasarımını, uygulanmasını ve değerlendirilmesini bir arada kapsayan tutarlı bir çerçevedir; bu yüzden antrenörler kullanacakları modeli seçerken sporcularının hangi öğrenme alanına (psikomotor, bilişsel, duyuşsal) öncelik vereceklerine, çevresel imkânlara ve sporcu ile kendi ön koşullarının o modele uygun olup olmadığına karar vermek zorundadır.

Doğrudan öğretim modelinde antrenman içeriğinin belirlenmesi, öğretimin yönetimi ve sporcuların sürece katılımı hakkındaki bütün kararları antrenör alır; öncelik psikomotor alandadır çünkü karmaşık oyun durumlarına geçmeden önce temel becerilerde belli bir yeterlilik aranır.

Model altı aşamadan oluşur: önceki öğrenmelerin gözden geçirilmesi, yeni içeriğin sunulması, ilk sporcu uygulamaları, dönüt ve düzeltmeler, bağımsız uygulamalar ve periyodik gözden geçirme.

İlk uygulamalarda sporculardan yüzde seksen ve üzerinde başarı, devam eden uygulamalarda ise yüzde doksan ile yüzde yüz arasında bir başarı oranı beklenir; böylece sporcunun tepkileri hızlı, güvenli ve kararlı hâle gelir.

Antrenör burada bilginin tek kaynağıdır ve sorumluluk zamanla antrenörden sporcuya aşamalı olarak geçer.

Bireyselleştirilmiş öğretim modelinde ise mantık tam tersine döner: sporcular istedikleri kadar hızlı ya da ihtiyaç duydukları kadar yavaş ilerler, çünkü grup ya da takım düzeyinde ortak bir ilerleme yoktur.

Antrenör, konuyu birbiriyle bütünlük taşıyan öğrenme birimlerine ayırır ve bunları alıştırma, öz değerlendirme formu ve okuma parçalarından oluşan bir çalışma kitabı hâlinde sporcuya sunar; sporcu her birimi belirlenen performans kriterine göre tamamladıktan sonra antrenöre bağımlı kalmadan bir sonraki birime geçer.

Bu modelde öğrenme öncelikle psikomotor, ardından bilişsel alanda gerçekleşir ve antrenörün asıl emeği antrenman anında değil, planlama aşamasında harcanır.

İş birlikli öğrenme modeli, sporcuların birbirleriyle üç biçimde etkileşebileceği gözlemine dayanır: yarışmacı, bireysel ve birlikte çalışma.

Model, ancak grup üyeleri birlikte başarılı olduğunda başarılı sayılan etkinlikler kurarak bu üçüncü biçimi teşvik eder ve olumlu bağlılık, eşit başarı fırsatı, bireysel sorumluluk ile grup sürecinin değerlendirilmesi gibi yedi koşulun sağlanmasını gerektirir.

Akran öğretim modeli ise antrenman planını yine antrenörün hazırladığı, ancak uygulamayı sporcuların birbirine öğrettiği bir yapıdır; tek yönlü, çift yönlü ve tüm takımı kapsayan türleri vardır ve öğreten ile öğrenen sporcu için öğrenme alanı öncelikleri birbirinden farklıdır.

Spor eğitimi modeli, sporcuları bir sezon boyunca aynı takımın üyesi yaparak onlara kaptanlık, sayı tutuculuğu, malzemecilik gibi ek görevler de yükler; sezon en az yirmi antrenman saatini kapsamalı ve resmî bir yarışma programıyla, kayıt tutmayla ve sezon sonu bir festivalle tamamlanmalıdır.

Modelin amacı sporcuları bilgili, becerili ve istekli spor insanları olarak yetiştirmektir.

Taktiksel oyun yaklaşımı, Bunker ve Thorpe’un 1982 yılındaki çalışmasına dayanır ve beceriyi izole biçimde öğretmek yerine, uyarlanmış oyunlar içinde sporcuyu daha iyi taktiksel karar almaya yönlendirir; oyun, oyunun anlaşılması, taktiksel farkındalık, uygun kararı verme, beceri uygulama ve performans olmak üzere altı bileşenden oluşan bir öğretim modeli izlenir.

Araştırmaya dayalı öğretim modelinde antrenör, sporcuları ustalaşacakları beceriler etrafında iyi planlanmış sorularla yönlendirir; Tillotson’un önerdiği süreç problemin tanımlanması, sunulması, kılavuzlu araştırılması, çözümlerin rafine edilmesi ve son olarak analiz-değerlendirme-tartışma aşamalarından geçer, öncelik bilişsel alandadır.

Bireysel ve sosyal sorumluluk modeli ise Hellison’un geliştirdiği bir yaklaşımla, beceri öğretiminin yanında sporcunun öz kontrol, çaba, öz yönetim, başkalarına yardım etme ve öğrenilenleri spor salonu dışına aktarma gibi basamaklarda ilerleyen bir sorumluluk gelişimini hedefler; burada antrenör zamanla bir eğiticiden çok bir kolaylaştırıcıya dönüşür.