Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) Konu Anlatımı

Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu, yaygın kısaltmasıyla IFAC, muhasebe mesleğinin küresel düzeyde gelişmesini ve kamu yararına hizmet etmesini destekleyen uluslararası meslek örgütüdür.

SGS düzeyinde IFAC soruları genellikle ayrıntılı kurum tarihi değil, uluslararası standart yapısı içindeki yer, hangi kurullarla ilişkilendirildiği ve hangi kurumlarla karıştırılmaması gerektiği üzerinden gelir.

Bu nedenle IFAC’ı, tek tek şirketlere muhasebe kaydı yaptıran veya ülkelerin vergi defterlerini düzenleyen bir idare gibi değil, muhasebe mesleğinin etik, denetim, güvence, kalite ve mesleki eğitim alanlarındaki küresel çerçevesini destekleyen üst mesleki yapı olarak öğrenmek gerekir.

BDS 200’nin girişindeki yayım ilişkisi bu konunun somut dayanağını verir.

Metinde bağımsız denetim standardının, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu tarafından düzenlenen ve IFAC tarafından yayımlanan uluslararası standartlar kitabıyla bağlantılı olduğu görülür.

Bu ilişki iki şeyi gösterir.

Birincisi, bağımsız denetim standartlarının uluslararası kaynağında uzman standart kurulları vardır.

İkincisi, IFAC bu kurulların ürünlerinin uluslararası meslek alanında yayımlanması ve tanınmasıyla ilişkilidir.

Türkiye’de ise Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu bu metinleri Türkçe standart olarak yayımlar ve ulusal uygulama çerçevesini oluşturur.

IFAC’ın önemini anlamak için muhasebe mesleğinin yalnızca kayıt tutmaktan ibaret olmadığını görmek gerekir.

Meslek mensubu finansal bilginin güvenilirliği, denetlenebilirliği, etik ilkelere uygunluğu ve kamu yararıyla bağlantısı bakımından sorumluluk taşır.

BDS 200, bağımsız denetçinin etik hükümlere uymasını, mesleki şüphecilik içinde hareket etmesini, mesleki muhakeme kullanmasını ve yeterli uygun denetim kanıtı elde etmesini temel sorumluluklar arasında sayar.

Bu ilkeler IFAC ekosisteminin neden önemli olduğunu açıklar: uluslararası meslek düzeni, denetçinin davranış standartlarını ve çalışma kalitesini yalnızca yerel alışkanlıklara bırakmaz.

IFAC ile IAASB arasındaki ayrım sınavda kritik olabilir.

IAASB, bağımsız denetim, sınırlı bağımsız denetim, diğer güvence denetimleri ve ilgili hizmetler alanlarında uluslararası standartların hazırlanmasıyla ilişkilendirilen kuruldur.

IFAC ise bu standart mimarisinin mesleki federasyon boyutudur ve yayımlama ilişkisiyle öne çıkar.

Bu ayrımı bilmeyen aday, standart hazırlayan kurul ile federasyonu aynı kişi veya aynı görev gibi değerlendirebilir.

Doğru cevap mantığı şudur: IFAC geniş mesleki çatı; IAASB denetim ve güvence standartları alanındaki uzman kurul; KGK Türkiye’deki yetkili kurumdur.

IFAC ayrıca etik ilkeler ve kalite yönetimiyle birlikte düşünülmelidir.

BDS 200’de denetçinin bağımsızlık dahil etik hükümlere tabi olduğu; dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranış gibi temel ilkelerin denetçiden beklenen davranışı belirlediği anlatılır.

Kalite yönetimi standartları da denetim şirketinin mesleki standartlara ve mevzuata uygun hizmet sunmasına ilişkin sistem kurmasını gerektirir.

Bu çerçeve, IFAC’ın yalnızca teknik standart yayımlama adı olarak ezberlenmemesi gerektiğini gösterir.

Mesleğin güvenilirliği, etik davranış ve kalite yönetimiyle birlikte korunur.

IFAC ile IASB karıştırılmamalıdır.

IASB, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları alanıyla ilişkilidir; finansal tabloların hangi muhasebe ilkelerine göre hazırlanacağına odaklanır.

IFAC ekosistemi ise muhasebe mesleği, denetim, güvence, etik ve kalite gibi mesleki uygulama alanlarında öne çıkar.

Başka bir ifadeyle finansal raporlama çerçevesi ile denetim ve mesleki davranış çerçevesi aynı şey değildir.

Bir işletmenin finansal tabloları TMS/TFRS gibi raporlama standartlarına göre hazırlanabilir; bu tabloların bağımsız denetimi ise BDS’ler ve etik hükümler çerçevesinde yürütülür.

IFAC ile KGK ayrımı da yerel sınavlarda önemlidir.

KGK, Türkiye’de muhasebe ve denetim standartlarının yayımlanması, bağımsız denetim alanının düzenlenmesi ve gözetimi bakımından ulusal kurumdur.

IFAC ise uluslararası meslek örgütüdür.

Türkiye’de uygulanacak bağlayıcı metinler doğrudan IFAC sitesindeki metnin kendisi olarak değil, ulusal yetkili kurumun düzenleme ve yayımlama süreciyle yürürlüğe girer.

Bu nedenle “IFAC Türkiye’de vergi usul kurallarını belirler” veya “KGK uluslararası federasyonun aynısıdır” gibi ifadeler doğru değildir.

IFAC’ın muhasebe bilgi sistemi ve uluslararası muhasebe kuruluşları başlığıyla bağlantısı, finansal bilginin güvenilirliği üzerindendir.

Muhasebe bilgi sistemi veriyi kayda ve rapora dönüştürür; denetim standartları bu bilginin önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence sağlama sürecini düzenler; etik ve kalite kuralları ise bu sürecin mesleki güvenilirliğini korur.

BDS 200’de makul güvence mutlak güvence değildir; denetçi denetim riskini kabul edilebilir düşük seviyeye indirmek için çalışır.

Bu ayrım, IFAC bağlantılı standartların amacını abartmadan anlamayı sağlar.

Sınav açısından IFAC konusu, kurum adlarını ezberlemekten çok görev alanlarını doğru eşleştirme meselesidir.

IFAC muhasebe mesleğinin küresel örgütlenmesi ve uluslararası mesleki standart mimarisiyle ilişkilidir.

IAASB denetim ve güvence standartları kuruludur.

IASB finansal raporlama standartları alanında öne çıkar.

KGK Türkiye’de standartların yayımlanması, tercümesi, düzenlenmesi ve gözetimiyle bağlantılıdır.

TÜRMOB ve odalar ise Türkiye’de meslek mensuplarının örgütlenmesi ve mesleki uygulama alanıyla ilgilidir.

Bu kurumların hepsi muhasebe dünyasına temas eder, fakat aynı yetkiye sahip değildir.

IFAC sorularında bir diğer tuzak, uluslararası standartları mutlak ve ülke hukukundan bağımsız kurallar gibi görmektir.

Uluslararası standartlar mesleki uyum ve karşılaştırılabilirlik sağlar; ancak uygulama ülkenin mevzuatı, yetkili kurumları ve yürürlüğe koyma mekanizmalarıyla birleşir.

BDS 200’nin Türkçe metninde KGK’nın çeviri ve yayımlama rolünün görünmesi bunun nedenidir.

Aday, IFAC’ı küresel çatı olarak konumlandırıp yerel hukuki yetkiyi KGK ve ilgili mevzuatla bağladığında kurumlar arası ilişkileri doğru kurar.

Bu yaklaşım hem tanım sorularında hem de eşleştirme tipi sorularda en güvenli yoldur.

Legal çerçeve bakımından IFAC’ın rolü, doğrudan kanun koyucu olmakla karıştırılmamalıdır.

Uluslararası standart metinleri mesleki uyum ve karşılaştırılabilirlik sağlar; ülkeler bu metinleri kendi düzenleyici yapıları içinde kabul eder, tercüme eder veya uyumlaştırır.

Türkiye’de BDS metinlerinde KGK’nın yayımlama rolünün görünmesi bu nedenle önemlidir.

Sınavda “IFAC standardı yayımlar, o halde Türkiye’de bütün yaptırım yetkisi IFAC’tadır” gibi bir çıkarım hatalıdır.

Uluslararası mesleki kaynak ile ulusal düzenleyici otorite ayrı düzeylerdir.