492 sayılı Kanunda harç analizi, işlem ve hizmetin kanuni konusunu, ilgili tarifeyi, mükellefi, maktu veya nispi ölçüyü, ödeme zamanını ve istisna koşullarını sırayla belirlemeyi gerektirir. Güncel dokuz grup; yargı, noter, vergi yargısı, tapu ve kadastro, konsolosluk, pasaport-ikamet izni-çalışma izni-çalışma izni muafiyeti-vize-Dışişleri tasdiki, gemi ve liman, imtiyazname-ruhsatname-diploma ve trafik harçlarıdır. Ödeme zamanı bütün harçlarda tek bir 'işlemden önce' kuralına indirgenemez; bölüm ve tarife hükmü kontrol edilir. Gayrimenkul devir ve iktisabında tapu harcı, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen gerçek devir ve iktisap bedeli üzerinden; mevcut (4) sayılı Tarifenin I/20-a bendinde devreden ve devralan için ayrı ayrı binde 20 hesaplanır. Finansal kiralamada 6361 sayılı Kanunun 37. maddesi sözleşme, devir, tadil ve teminat kâğıtlarıyla ilgili işlemleri sınırları içinde harçtan istisna eder; kiralayanın taşınmazı devraldığı tapu işlemi bu istisnanın dışındadır. Döviz kazandırıcı faaliyette de istisna otomatik değildir; Ek Madde 1'deki faaliyet, gerektiğinde geçerli belge, işlem tarihi, süre ve belge tutarı birlikte aranır.
Harçlar Konu Anlatımı
Harçlar konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Harç çözümünün altı sorusu
Harç, kanunun belirli kamu hizmeti veya işlemlerine bağladığı mali yükümlülüktür.
Bir ödemenin adı veya işlemin kamu makamında yapılması tek başına yeterli değildir.
Çözümde şu altı soru sırayla sorulur: Kanuni konu nedir, hangi tarife uygulanır, mükellef kimdir, matrah veya maktu tutar nedir, ödeme ne zaman yapılır ve özel istisna var mıdır?
Tarifedeki satır bulunmadan oran ya da tutar uygulanamaz.
Maktu harç belirli bir tutardır ve yıllık genel tebliğlerle güncellenebilir.
Nispi harç ise kanunda veya tarifede gösterilen değer üzerinden oranla hesaplanır.
Aynı bölümde hem maktu hem nispi işlemler bulunabileceği için yalnız harç türünün adına bakılmaz.
Güncel dokuz harç grubu
492 sayılı Harçlar Kanununun mevcut sınıflandırması şunlardır:
- Yargı harçları
- Noter harçları
- Vergi yargısı harçları
- Tapu ve kadastro harçları
- Konsolosluk harçları
- Pasaport, ikamet izni, çalışma izni, çalışma izni muafiyeti, vize ve Dışişleri Bakanlığı tasdik harçları
- Gemi ve liman harçları
- İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları
- Trafik harçları
Eski bir kaynak altıncı grupta yalnız pasaport, ikamet tezkeresi ve vizeyi sayıyorsa güncel kanun başlığıyla karşılaştırılmalıdır.
Çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti artık sınıflandırmanın açık parçalarıdır.
Ödeme zamanı tarife ve bölüme bağlıdır
“Harç her zaman işlemden önce alınır” genellemesi güvenli değildir.
Bazı harçlar başvuru veya işlemin yapılması sırasında, bazı karar ve ilam harçları karar ya da tahsil aşamasında, bazı yıllık ruhsat veya belge harçları kanunda gösterilen dönemlerde ödenir.
Süre, işlemin ait olduğu kanun bölümü ve tarife satırından belirlenir.
Bu nedenle bir olayda önce harcı doğuran işlem tamamlanmış mı, başvuru mu yapılmış, belge yıllık geçerlilik mi taşıyor, karar kesinleşmiş veya bedel tahsil edilmiş mi soruları ayrılır.
Ödeme zamanı ile harcın doğumu aynı ifade gibi kullanılmamalıdır.
Tapu harcında değer ve taraflar
Harçlar Kanununun 63. maddesine göre gayrimenkul devir ve iktisabında tapu ve kadastro harcı, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden hesaplanır.
7566 sayılı Kanun, (4) sayılı Tarifenin I/20-a bendindeki ifadeyi bu sırayla güncellemiştir.
Beyan edilen bedel gerçek durumu yansıtmıyorsa sonradan bulunan fark üzerinden ikmalen veya re'sen tarh yapılabilir.
Mevcut I/20-a bendinde ivaz karşılığı devir ve iktisap için devreden ve devralan ayrı ayrı binde 20 harç öder.
Tek bir toplam oran yazmak yerine hangi taraf için hesap yapıldığı gösterilmelidir.
Kat irtifakı, kuru mülkiyet, trampa, cebrî satış veya başka tapu işlemlerinde aynı satır otomatik uygulanmaz; ilgili tarife bendi bulunur.
Finansal kiralama istisnasının sınırı
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun 37. maddesi, finansal kiralama sözleşmeleri ile bu sözleşmelerin devrine ve tadiline ilişkin kâğıtları ve bunların teminatı için düzenlenen kâğıtları damga vergisinden istisna eder.
Bu kâğıtlarla ilgili işlemler de harçtan istisnadır.
Ancak finansal kiralama konusu gayrimenkulün kiralayan tarafından devralınmasına ilişkin tapu işlemi açıkça bu harç istisnasının dışındadır.
İstisna, finansal kiralama ilişkisinde yapılan her tapu veya noter işlemini sınırsız biçimde kapsamaz.
Önce kâğıdın veya işlemin sözleşme, devir, tadil ya da teminatla doğrudan bağlantısı ve kanundaki parantez içi tapu istisnası kontrol edilir.
Süre sonunda malın kiracıya devri gibi başka işlemler için ilgili özel tarife hükmü ayrıca uygulanır.
Döviz kazandırıcı faaliyetlerde belge ve sınır
Harçlar Kanununun Ek 1. maddesi ihracat ve kanunda tanımlanan diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerde istisna düzenler.
Ancak “döviz geliri vardır” demek tek başına yeterli değildir.
Faaliyetin Ek 1 ve uygulama tebliğindeki kategoriye girmesi, işlemle faaliyet arasında bağ bulunması ve belgeli faaliyetlerde işlem tarihinde geçerli Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi veya ilgili izin belgesinin bulunması gerekir.
Belge, geçerlilik süresi ve tutarıyla sınırlıdır.
Faaliyetin kısmen veya tamamen gerçekleşmemesi hâlinde gerçekleşmeyen kısma ait alınmayan harç ceza ve gecikme faiziyle geri alınabilir; istisnayı uygulayan kuruluşların bildirim yükümlülükleri de vardır.
Dolayısıyla istisna, işlem öncesi belge kontrolü ve sonradan gerçekleşme takibi olan koşullu bir rejimdir.
Dönem duyarlılığı ve sınav yöntemi
Maktu harç tutarları her yıl yeniden değerleme ve genel tebliğle değişebilir.
2026 sorusunda 98 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ve güncel tarife; eski yıl sorusunda o yılın tutarı esas alınır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Harçlar anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Harçlar konusu Mali Müşavirlik YMM düzeyindeki Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %10. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 11 konu içerir.
- Katma Değer Vergisinde Konu, Mükellefiyet ve Vergiyi Doğuran Olay
- Katma Değer Vergisi İstisnaları (Tam ve Kısmi İstisnalar)
- Katma Değer Vergisinde Matrah, Oran ve İndirim Mekanizması
- Katma Değer Vergisi İadesi ve Tevkifat Uygulaması
- Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
- Özel İletişim Vergisi ve Şans Oyunları Vergisi
- Damga Vergisi
- Motorlu Taşıtlar Vergisi
- Emlak Vergisi ve Değerli Konut Vergisi
- Veraset ve İntikal Vergisi
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi