Kaydi ve Fiili Envanter Çalışmaları Konu Anlatımı

Kaydi ve fiili envanter ayrımı, revizyonun en temel kontrol noktalarından biridir.

Kaydi envanter, muhasebe kayıtlarında görünen miktar ve tutarları verir; fiili envanter ise işletmede gerçekten bulunan hammadde, mamul, alacak veya borçların sayım, ölçüm, tartım ve mutabakat yoluyla tespit edilmesidir.

Revizyon sınavlarında bu ayrım özellikle stok ve randıman sorularında belirleyici olur.

2016 ve 2017 Revizyon kaynaklarında dönem başı ve dönem sonu stoklarının Vergi Usul Kanunu’nun 186’ncı maddesine uygun olarak kesin ve müfredatlı şekilde belirlendiği belirtilir.

Bu kabul, revizyonu sağlam bir zemine oturtur; çünkü üretime sevk edilen hammadde miktarı, dönem başı stok ile dönem içi net alışların toplamından dönem sonu stokun çıkarılmasıyla bulunur.

Eğer fiili envanter güvenilir değilse, randıman farkı da tartışmalı hale gelir.

Fiili envanter güvenilir olduğunda ise kayıtlarla fiziksel gerçeklik arasındaki fark, kayıtdışı satış, hatalı maliyet dağıtımı veya yanlış stok değerlemesi gibi sonuçlara götürebilir.

Revizyon çalışmasında adayın dikkat etmesi gereken nokta, envanteri yalnızca bilanço kalemi olarak değil, gelir tablosunu da etkileyen bir köprü olarak görmektir.

Dönem sonu stok eksik değerlenirse satılan mal maliyeti fazla, dönem kârı eksik olur; stoktan çıkan bağış kayda alınmazsa maliyet hesabı hatalı kalır; üretim miktarı kayıtlı satışla uyuşmazsa hasılat ve KDV yönünden ek değerlendirme gerekir.