İşletme Yönetimi Konu Anlatımı

İşletme yönetimi başlığı, işletmenin yalnız üretim yapan bir teknik birim olmadığını, amaçlara ulaşmak için farklı fonksiyonları bilinçli biçimde bir araya getiren bir sistem olduğunu gösterir.

Kaynakta işletmelerin temel fonksiyonları yönetim, üretim, pazarlama ve finansman olarak gruplandırılır; insan kaynakları, muhasebe, araştırma-geliştirme ve halkla ilişkiler ise destek fonksiyonları olarak ele alınır.

Bu ayrım, işletmenin başarıya yalnız mal veya hizmet üretimiyle ulaşamayacağını öğretir.

Üretim verimli çalışmalı, pazarlama tüketiciyle işletme arasında köprü kurmalı, finansman gerekli fonları uygun kaynaklardan sağlayıp etkin kullanmalı, muhasebe güvenilir mali bilgi üretmeli, insan kaynakları rekabetçi üstünlük yaratacak örgütsel çevreyi desteklemelidir.

Yönetim fonksiyonu, işletme amaçlarına ulaşmak için insan ve diğer kaynakların planlanması, örgütlenmesi, yönlendirilmesi ve kontrol edilmesi süreci olarak tanımlanır.

Kaynak yönetimin beş temel fonksiyonunu planlama, organizasyon, koordinasyon, yürütme ve kontrol biçiminde verir; ilerleyen kısımda ise yönetim işlevleri planlama, organizasyon, yürütme ve kontrol çerçevesinde incelenir.

Bu farklı sayımlar sınavda çelişki gibi görülmemelidir.

Yönetimin özü, amaç belirleme, kaynak ve işleri düzenleme, çalışanları harekete geçirme, faaliyetleri uyumlaştırma ve sonuçları izleme döngüsüdür.

Yönetici yalnız emir veren kişi değil, kaynakların amaçlara dönük kullanılmasını sağlayan süreç tasarımcısıdır.

İşletmecilikte temel ilkeler performansı farklı açılardan ölçer.

Verimlilik, üretim faaliyetinden elde edilen çıktının kullanılan girdilere oranıdır ve kaynakların ne ölçüde etkili kullanıldığını gösterir.

Aynı girdiyle daha fazla çıktı almak, aynı çıktıyı daha az girdiyle üretmek veya çıktı artışının girdi artışından hızlı olması verimlilik artışına örnektir.

Etkinlik, gerçekleşen performansın önceden belirlenen standart performansa ne ölçüde yaklaştığını gösterir.

Etkililik kaynakları en iyi şekilde değerlendirerek en iyi sonuca ulaşmayı anlatır.

Ekonomiklik toplam satış tutarı ile üretim maliyetleri arasındaki ilişkiyi, karlılık ise aktif, özkaynak, satış ve faaliyet sonuçları üzerinden işletmenin kar üretme gücünü değerlendirir.

Bu kavramlar birbirinin yerine kullanılmamalıdır; her biri işletme başarısının başka bir yönünü ölçer.

Yönetim düşüncesinin tarihsel gelişimi, işletmeye bakışın nasıl değiştiğini anlatır.

Erken klasik dönem, bilimsel yönetim öncesi ve daha çok otokratik ilişkilerin görüldüğü dönemdir.

Klasik yönetim düşüncesi sanayi devrimiyle büyüyen fabrikalar, işbölümü, standartlaşma ve büyük ölçekli üretim sorunlarına cevap olarak gelişir.

Klasik yaklaşımda işletme ekonomik ve teknik bir birim gibi görülür; amaçlara ulaşmak için rasyonellik, işbölümü, uzmanlaşma, hiyerarşi, standart görevler ve biçimsel ilişkiler öne çıkar.

Bu yaklaşım insanın sosyal ve psikolojik yönlerini büyük ölçüde ihmal eder.

Klasik teorinin üç ana kolu Taylor'un bilimsel yönetimi, Fayol'un yönetim süreci yaklaşımı ve Weber'in bürokrasi yaklaşımıdır.

Taylor'un bilimsel yönetim yaklaşımı özellikle üretimin teknik yönüne odaklanır.

Zaman etütleri, işin en iyi yapılış biçiminin bulunması, bilimsel yöntemlere dayalı çalışma, ahenk ve koordinasyon, yardımlaşma, yüksek verimlilik ve çalışanların en yüksek verimlilik düzeyine çıkarılması için eğitim bu yaklaşımın temel vurgularıdır.

Fayol ise yönetimi işlevsel bir süreç olarak ele alır ve işletme faaliyetlerini teknik, ticari, finansal, muhasebe, güvenlik ve yönetim faaliyetleri olarak ayırır.

Yönetim sürecini planlama, örgütleme, emir-komuta, koordinasyon ve denetim aşamalarıyla açıklar; iş bölümü, yönetim birliği, yetki ve sorumluluk, hiyerarşi, disiplin, genel çıkarların kişisel çıkarlara üstünlüğü ve birlik gibi ilkeler geliştirir.

Weber'in bürokrasi yaklaşımı ise kuralların tarafsız ve kesin uygulanmasıyla ideal ve etkin bir yönetim düzeni kurulabileceği düşüncesine dayanır.

Neoklasik yönetim yaklaşımı, klasik teorinin insanı mekanik bir unsur gibi görmesine tepki olarak gelişir.

Davranışsal yönetim yaklaşımı olarak da adlandırılan bu dönem, insan ilişkileri, motivasyon, biçimsel olmayan gruplar, çalışanların sosyal ve psikolojik yönleri üzerinde durur.

Kaynak, neoklasik yaklaşımın klasik ilkeleri tamamen reddetmediğini, ancak organizasyonun etkinliğini artırmak için insan unsurunu merkeze aldığını belirtir.

Bununla birlikte neoklasik yaklaşımın da bütün dikkati insan davranışına yoğunlaştırarak diğer alanları ihmal etme riski taşıdığı anlatılır.

Böylece yönetim düşüncesinde klasik yaklaşımın organizasyonsuz insan, neoklasik yaklaşımın ise insansız organizasyon eleştirileri üzerinden birbirini tamamlayan eksikleri görülür.

Modern yönetim yaklaşımı, işletmeyi çevresiyle ilişki içinde bir sistem olarak ele alır.

Sistem yaklaşımı, organizasyonu birbirine bağlı alt sistemlerden oluşan bütüncül bir yapı sayar ve bir bölümdeki gelişmelerin diğer bölümler üzerindeki etkisini inceler.

Durumsallık yaklaşımı, yönetimde tek bir doğru yöntemin olmadığını; organizasyonun iç ve dış çevresine, teknolojiye, güç ilişkilerine ve koşullara göre farklı yönetim tekniklerinin uygulanması gerektiğini savunur.

Dinamik yönetim yaklaşımı ise esneklik, işbirliği, üst düzey katılım, değişim ve üretici rol üzerinde durur.

Toplam kalite yönetimi de iç ve dış müşteri beklentilerinin karşılanmasına yönelen, katılım ve sürekli gelişmeye dayalı önemli bir anlayış olarak bu çerçevede yer alır.

Küreselleşme ve yirmi birinci yüzyıl yönetimi, geleneksel varsayımların sorgulanmasına yol açar.

Kaynakta Drucker'ın yönetimi yalnız iş yönetimi olarak değil, tüm kuruluşların ayırt edici organı olarak gördüğü; tek doğru organizasyon yapısı veya tek doğru insan yönetimi anlayışı yerine göreve uyan organizasyon ve insanların güçlü yanlarını üretken kılma yaklaşımını öne çıkardığı anlatılır.

Bu bakış, planlama içinde stratejinin önemini artırır; PEST analizi, kurumsal karne, değişim yönetimi, inovasyon, liderlik, motivasyon, iletişim, ekip çalışması, yönetim bilgi sistemleri, değer zinciri ve web tabanlı uygulamalar yönetim fonksiyonlarının güncel araçları haline gelir.

Paydaş ilişkileri, etik değerler ve sosyal sorumluluk da yönetim ekosisteminin ihmal edilemeyecek parçalarıdır.

Planlama işlevi yönetimin başlangıç noktasıdır.

Planlama, amaçların ve bu amaçlara ulaşmak için uygun yöntemlerin belirlenmesidir; ne yapılacağı, nasıl yapılacağı, ne zaman harekete geçileceği, kimlerin sorumlu olacağı ve hangi kaynakların kullanılacağı bu süreçte açıklığa kavuşur.

Planlama faaliyetleri hedefe yöneltir, diğer yönetim işlevlerini kolaylaştırır, belirsizliği azaltır, kaynak israfını önler ve kontrol için standart sağlar.

Ancak iyi plan zaman ve kaynak gerektirir, sürekli düzeltme ihtiyacı doğurabilir ve dış gruplardan etkilenebilir.

Stratejik planlama, durum analizi, dış ve iç çevre değerlendirmesi, stratejik konular, vizyon, amaç, hedef, başarı faktörleri, stratejiler, performans planı ve uygulama gibi aşamalardan oluşur.