Arbitraj Fiyatlama Teorisi (AFT), getirilerin ortak sistematik faktörler ile varlığa özgü hata bileşeninden üretildiğini ve iyi çeşitlendirilmiş portföylerde kalıcı arbitraj fırsatı bulunmadığını varsayar. Çok faktörlü getiri süreci biçiminde yazılır; faktörler beklenmeyen değişimleri gösterdiği için beklenen değerleri sıfırdır. Denge beklenen getirisi ise ilişkisidir. Burada varlığın faktöre duyarlılığını, faktör risk primini gösterir. Aynı faktör duyarlılıklarına sahip iyi çeşitlendirilmiş portföylerin farklı beklenen getirileri arbitraj doğurur. AFT, FVFM gibi risk primi öngörür; fakat gözlenemeyen tek pazar portföyünü zorunlu tutmaz ve faktörlerin hangileri olduğunu kendiliğinden belirlemez.
SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Arbitraj Fiyatlama Modeli Konu Anlatımı
Arbitraj Fiyatlama Modeli konusunun özeti ve anlatımı — SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
SPL ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
AFT'nin çıkış noktası
Arbitraj Fiyatlama Teorisi (AFT), riskli varlıkların beklenen getirisini tek bir pazar betasına bağlamak yerine bir veya daha çok sistematik faktöre duyarlılık üzerinden açıklar.
Teorinin denge ilkesi arbitraj imkânı olmamasıdır.
Aynı riskleri taşıyan iki yatırım farklı beklenen getiriler sunuyorsa yatırımcı düşük getirili olanı kısa, yüksek getirili olanı uzun tutarak net sistematik risk almadan kazanç arayabilir.
Bu işlemler fiyatları değiştirir ve fark kalıcı olamaz.
AFT üç ana önermeye dayanır:
- Menkul kıymet getirileri bir faktör modeliyle ifade edilebilir.
- Piyasada, şirkete özgü riski çeşitlendirme yoluyla büyük ölçüde ortadan kaldırmaya yetecek sayıda menkul kıymet vardır.
- Piyasa sürekli arbitraj fırsatına izin vermeyecek kadar işler.
Getiriyi üreten faktör modeli
Çok faktörlü model şu şekilde yazılabilir:
Burada varlığın gerçekleşen getirisini, dönem başındaki beklenen getiriyi, ortak faktördeki beklenmeyen değişimi, varlığın o faktöre duyarlılığını ve varlığa özgü beklenmeyen bileşeni gösterir.
Faktörler sürpriz olarak tanımlandığı için
ve hata terimi için de
kabul edilir.
Ekonomik büyüme, enflasyon, faiz veya enerji fiyatlarındaki beklenmeyen değişimler faktör adayı olabilir.
Ancak AFT bu faktörlerin hangilerinin seçileceğini kendi başına söylemez; seçim ekonomik gerekçe ve ampirik sınama gerektirir.
Getiri modeli ile fiyatlama modeli karıştırılmamalıdır.
Yukarıdaki eşitlik gerçekleşen getirinin beklenen getiri, faktör sürprizleri ve özel haberler nedeniyle nasıl değiştiğini açıklar.
Beklenen getiri eşitliği ise yatırımcının sistematik riski taşımak için hangi primi istediğini gösterir.
Beklenen getiri eşitliği
Arbitraj olmayan çok faktörlü dengede beklenen getiri şu biçimdedir:
Burada risksiz getiri, varlığın faktörüne duyarlılığı, ise bir birim faktör riskini taşımak için talep edilen risk primidir.
Açık yazım şöyledir:
Her terim “duyarlılık × faktör primi”dir.
Duyarlılık veya faktör primi negatif olabilir.
Örneğin belirli bir varlık faiz şokuna karşı koruma sağlıyorsa yatırımcı bu koruma nedeniyle daha düşük beklenen getiriye razı olabilir.
Bu nedenle her çarpanın pozitif olacağı varsayılmaz.
Sayısal örnek
Risksiz getirinin yüzde 6; büyüme, enflasyon ve faiz faktör primlerinin sırasıyla yüzde 4, yüzde 2 ve eksi yüzde 6 olduğunu düşünelim.
Bir varlığın bu faktörlere duyarlılıkları sırasıyla , ve olsun.
Beklenen getiri:
Sonuç yüzde 15,4'tür.
Faiz betası ile faiz primi ayrı ayrı negatif olduğu için bunların çarpımı beklenen getiriye pozitif katkı yapmıştır.
İşaret denetimi, AFT sorularındaki temel hesaplama noktalarından biridir.
Çeşitlendirme neden gereklidir?
Tek tek şirketlere özgü bileşenlerinin birbirleriyle ve ortak faktörlerle ilişkisiz olduğu varsayılır.
Çok sayıda menkul kıymetten oluşan ve hiçbir varlığın orantısız ağırlık taşımadığı portföyde bu özel bileşenler büyük ölçüde birbirini dengeler.
Portföy getirisi yaklaşık olarak ortak faktörler üzerinden açıklanır:
Bu nedenle AFT'nin en güçlü sonucu iyi çeşitlendirilmiş portföyler içindir.
Aynı faktör betalarına sahip iki iyi çeşitlendirilmiş portföy aynı sistematik riski taşır.
Beklenen getirileri farklıysa yüksek getirili portföy uzun, düşük getirili portföy kısa tutularak faktör riskleri birbirini götüren bir arbitraj portföyü kurulabilir.
Denge, bu portföylerin beklenen getirilerini eşitler.
Tekil varlıkta şirkete özgü risk tamamen kaybolmadığı için AFT eşitliğinin her varlık için kusursuz ve bire bir tutacağı ileri sürülmez.
Kaynak model, ilişkinin bütün iyi çeşitlendirilmiş portföyler ve yaklaşık olarak neredeyse tüm tekil varlıklar için geçerli olacağını açıklar.
AFT ile FVFM arasındaki fark
FVFM beklenen getiriyi pazar portföyüne duyarlılık ve tek pazar risk primi üzerinden kurar:
AFT ise birden fazla sistematik risk faktörüne izin verir ve referans portföyün teorik pazar portföyü olmasını gerektirmez.
Bununla birlikte AFT “faktör sayısı mutlaka çoktur” demez; tek faktörlü bir AFT de kurulabilir.
Pazar portföyü tek faktör seçilirse denklem FVFM'nin görünümüne yaklaşır, fakat teorik dayanak yine arbitraj olmaması ve çeşitlendirmedir.
AFT'nin esnekliği aynı zamanda sınırlamasıdır.
Teori, doğru faktör listesini veya primlerin nasıl tahmin edileceğini otomatik vermez.
Çok sayıda değişkeni geçmiş veriye uydurmak veri madenciliği riski yaratabilir.
Faktörün ekonomik gerekçesi, kalıcılığı, ölçülebilirliği ve sistematik riskle ilişkisi ayrıca sınanmalıdır.
Sınav denetimi
Bir AFT sorusunda şu sırayı izleyin:
- Verilen denklem gerçekleşen getiri modeli mi, beklenen getiri modeli mi ayırın.
- Faktör sürprizi ile faktör risk primi kavramlarını karıştırmayın.
- Her duyarlılığı kendi faktör primiyle çarpın ve risksiz getiriyi bir kez ekleyin.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Arbitraj Fiyatlama Modeli anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Arbitraj Fiyatlama Modeli konusu SPL Kredi Derecelendirme düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- BetaBir menkul kıymetin piyasa portföyüne göre sistematik riskini ölçen katsayıdır. Beta = 1 ise piyasayla aynı hareket, Beta > 1 ise daha volatil, Beta < 1 ise daha az volatildir.
- EnflasyonGenel fiyat düzeyinin sürekli ve önemli ölçüde artmasıdır. TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ve ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) ile ölçülür. Merkez bankası enflasyon hedeflemesi politikası uygular.
- Sistematik RiskPiyasanın tamamını etkileyen, çeşitlendirme ile ortadan kaldırılamayan risk türüdür. Faiz oranı riski, enflasyon riski, kur riski ve politik risk sistematik risklere örnektir. Beta katsayısı ile ölçülür.
- ArbitrajAynı varlığın farklı piyasalardaki fiyat farklılıklarından risksiz kar elde etme işlemidir. Etkin piyasalarda arbitraj fırsatları çok kısa sürelidir.
- Risk PrimiYatırımcının risksiz getiri oranının üzerinde riskli bir varlıktan talep ettiği ek getiri oranıdır. Piyasa risk primi CAPM modelinde kullanılır.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 10 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
SPL soru çözme rehberi