SPL · Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri

SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Arbitraj Fiyatlama Modeli Konu Anlatımı

Arbitraj Fiyatlama Modeli konusunun özeti ve anlatımı — SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Arbitraj Fiyatlama Teorisi (AFT), getirilerin ortak sistematik faktörler ile varlığa özgü hata bileşeninden üretildiğini ve iyi çeşitlendirilmiş portföylerde kalıcı arbitraj fırsatı bulunmadığını varsayar. Çok faktörlü getiri süreci ri=E(ri)+∑j=1kβijFj+εir_i=E(r_i)+\sum_{j=1}^{k}\beta_{ij}F_j+\varepsilon_i biçiminde yazılır; faktörler beklenmeyen değişimleri gösterdiği için beklenen değerleri sıfırdır. Denge beklenen getirisi ise E(ri)=rf+∑j=1kβijλjE(r_i)=r_f+\sum_{j=1}^{k}\beta_{ij}\lambda_j ilişkisidir. Burada βij\beta_{ij} varlığın faktöre duyarlılığını, λj\lambda_j faktör risk primini gösterir. Aynı faktör duyarlılıklarına sahip iyi çeşitlendirilmiş portföylerin farklı beklenen getirileri arbitraj doğurur. AFT, FVFM gibi risk primi öngörür; fakat gözlenemeyen tek pazar portföyünü zorunlu tutmaz ve faktörlerin hangileri olduğunu kendiliğinden belirlemez.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

SPL ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

AFT'nin çıkış noktası

Arbitraj Fiyatlama Teorisi (AFT), riskli varlıkların beklenen getirisini tek bir pazar betasına bağlamak yerine bir veya daha çok sistematik faktöre duyarlılık üzerinden açıklar.

Teorinin denge ilkesi arbitraj imkânı olmamasıdır.

Aynı riskleri taşıyan iki yatırım farklı beklenen getiriler sunuyorsa yatırımcı düşük getirili olanı kısa, yüksek getirili olanı uzun tutarak net sistematik risk almadan kazanç arayabilir.

Bu işlemler fiyatları değiştirir ve fark kalıcı olamaz.

AFT üç ana önermeye dayanır:

  1. Menkul kıymet getirileri bir faktör modeliyle ifade edilebilir.
  1. Piyasada, şirkete özgü riski çeşitlendirme yoluyla büyük ölçüde ortadan kaldırmaya yetecek sayıda menkul kıymet vardır.
  1. Piyasa sürekli arbitraj fırsatına izin vermeyecek kadar işler.

Getiriyi üreten faktör modeli

Çok faktörlü model şu şekilde yazılabilir:

ri=E(ri)+∑j=1kβijFj+εi.r_i=E(r_i)+\sum_{j=1}^{k}\beta_{ij}F_j+\varepsilon_i.

Burada rir_i varlığın gerçekleşen getirisini, E(ri)E(r_i) dönem başındaki beklenen getiriyi, FjF_j ortak faktördeki beklenmeyen değişimi, βij\beta_{ij} varlığın o faktöre duyarlılığını ve εi\varepsilon_i varlığa özgü beklenmeyen bileşeni gösterir.

Faktörler sürpriz olarak tanımlandığı için

E(Fj)=0E(F_j)=0

ve hata terimi için de

E(εi)=0E(\varepsilon_i)=0

kabul edilir.

Ekonomik büyüme, enflasyon, faiz veya enerji fiyatlarındaki beklenmeyen değişimler faktör adayı olabilir.

Ancak AFT bu faktörlerin hangilerinin seçileceğini kendi başına söylemez; seçim ekonomik gerekçe ve ampirik sınama gerektirir.

Getiri modeli ile fiyatlama modeli karıştırılmamalıdır.

Yukarıdaki eşitlik gerçekleşen getirinin beklenen getiri, faktör sürprizleri ve özel haberler nedeniyle nasıl değiştiğini açıklar.

Beklenen getiri eşitliği ise yatırımcının sistematik riski taşımak için hangi primi istediğini gösterir.

Beklenen getiri eşitliği

Arbitraj olmayan çok faktörlü dengede beklenen getiri şu biçimdedir:

E(ri)=rf+∑j=1kβijλj.E(r_i)=r_f+\sum_{j=1}^{k}\beta_{ij}\lambda_j.

Burada rfr_f risksiz getiri, βij\beta_{ij} varlığın jj faktörüne duyarlılığı, λj\lambda_j ise bir birim jj faktör riskini taşımak için talep edilen risk primidir.

Açık yazım şöyledir:

E(ri)=rf+βi1λ1+βi2λ2+⋯+βikλk.E(r_i)=r_f+\beta_{i1}\lambda_1+\beta_{i2}\lambda_2+\cdots+\beta_{ik}\lambda_k.

Her terim “duyarlılık × faktör primi”dir.

Duyarlılık veya faktör primi negatif olabilir.

Örneğin belirli bir varlık faiz şokuna karşı koruma sağlıyorsa yatırımcı bu koruma nedeniyle daha düşük beklenen getiriye razı olabilir.

Bu nedenle her çarpanın pozitif olacağı varsayılmaz.

Sayısal örnek

Risksiz getirinin yüzde 6; büyüme, enflasyon ve faiz faktör primlerinin sırasıyla yüzde 4, yüzde 2 ve eksi yüzde 6 olduğunu düşünelim.

Bir varlığın bu faktörlere duyarlılıkları sırasıyla 1,201{,}20, 0,800{,}80 ve −0,50-0{,}50 olsun.

Beklenen getiri:

E(ri)=0,06+(1,20)(0,04)+(0,80)(0,02)+(−0,50)(−0,06)=0,154.E(r_i)=0{,}06+(1{,}20)(0{,}04)+(0{,}80)(0{,}02)+(-0{,}50)(-0{,}06)=0{,}154.

Sonuç yüzde 15,4'tür.

Faiz betası ile faiz primi ayrı ayrı negatif olduğu için bunların çarpımı beklenen getiriye pozitif katkı yapmıştır.

İşaret denetimi, AFT sorularındaki temel hesaplama noktalarından biridir.

Çeşitlendirme neden gereklidir?

Tek tek şirketlere özgü εi\varepsilon_i bileşenlerinin birbirleriyle ve ortak faktörlerle ilişkisiz olduğu varsayılır.

Çok sayıda menkul kıymetten oluşan ve hiçbir varlığın orantısız ağırlık taşımadığı portföyde bu özel bileşenler büyük ölçüde birbirini dengeler.

Portföy getirisi yaklaşık olarak ortak faktörler üzerinden açıklanır:

rP≈E(rP)+∑j=1kβPjFj.r_P\approx E(r_P)+\sum_{j=1}^{k}\beta_{Pj}F_j.

Bu nedenle AFT'nin en güçlü sonucu iyi çeşitlendirilmiş portföyler içindir.

Aynı faktör betalarına sahip iki iyi çeşitlendirilmiş portföy aynı sistematik riski taşır.

Beklenen getirileri farklıysa yüksek getirili portföy uzun, düşük getirili portföy kısa tutularak faktör riskleri birbirini götüren bir arbitraj portföyü kurulabilir.

Denge, bu portföylerin beklenen getirilerini eşitler.

Tekil varlıkta şirkete özgü risk tamamen kaybolmadığı için AFT eşitliğinin her varlık için kusursuz ve bire bir tutacağı ileri sürülmez.

Kaynak model, ilişkinin bütün iyi çeşitlendirilmiş portföyler ve yaklaşık olarak neredeyse tüm tekil varlıklar için geçerli olacağını açıklar.

AFT ile FVFM arasındaki fark

FVFM beklenen getiriyi pazar portföyüne duyarlılık ve tek pazar risk primi üzerinden kurar:

E(ri)=rf+βi(E(rM)−rf).E(r_i)=r_f+\beta_i\bigl(E(r_M)-r_f\bigr).

AFT ise birden fazla sistematik risk faktörüne izin verir ve referans portföyün teorik pazar portföyü olmasını gerektirmez.

Bununla birlikte AFT “faktör sayısı mutlaka çoktur” demez; tek faktörlü bir AFT de kurulabilir.

Pazar portföyü tek faktör seçilirse denklem FVFM'nin görünümüne yaklaşır, fakat teorik dayanak yine arbitraj olmaması ve çeşitlendirmedir.

AFT'nin esnekliği aynı zamanda sınırlamasıdır.

Teori, doğru faktör listesini veya primlerin nasıl tahmin edileceğini otomatik vermez.

Çok sayıda değişkeni geçmiş veriye uydurmak veri madenciliği riski yaratabilir.

Faktörün ekonomik gerekçesi, kalıcılığı, ölçülebilirliği ve sistematik riskle ilişkisi ayrıca sınanmalıdır.

Sınav denetimi

Bir AFT sorusunda şu sırayı izleyin:

  1. Verilen denklem gerçekleşen getiri modeli mi, beklenen getiri modeli mi ayırın.
  1. Faktör sürprizi FjF_j ile faktör risk primi λj\lambda_j kavramlarını karıştırmayın.
  1. Her duyarlılığı kendi faktör primiyle çarpın ve risksiz getiriyi bir kez ekleyin.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Arbitraj Fiyatlama Modeli anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Arbitraj Fiyatlama Modeli konusu SPL Kredi Derecelendirme düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

Kaynaklar

Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Arbitraj Fiyatlama Modeli, SPL Kredi Derecelendirme düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 10 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
SPL soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by