SPL · Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri

SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Diğer Modeller Konu Anlatımı

Diğer Modeller konusunun özeti ve anlatımı — SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Çok faktörlü model, gerçekleşen getiriyi ortak faktör sürprizleri ve firmaya özgü hata olarak ayırır: Ri,t=E(Ri)+∑kβi,kFk,t+εi,tR_{i,t}=E(R_i)+\sum_k\beta_{i,k}F_{k,t}+\varepsilon_{i,t}. Arbitraj Fiyatlama Teorisinde iyi çeşitlendirilmiş portföyler için beklenen getiri E(Ri)=Rf+∑kβi,kλkE(R_i)=R_f+\sum_k\beta_{i,k}\lambda_k biçiminde faktör duyarlılıkları ve primleriyle ilişkilendirilir. Chen-Roll-Ross sanayi üretimi, beklenen/beklenmeyen enflasyon, kredi ve vade farklarını örnekler. Fama-French üç faktör regresyonu piyasa fazlasına SMB büyüklük ve HML değer portföylerini; Carhart dört faktör modeli momentum portföyünü ekler. Faktör yükü, gerçekleşen faktör katkısı ve fiyatlanan risk primi aynı kavram değildir. Büyüklük veya defter/piyasa oranının getiriyi açıklaması da tek başına nedensel risk primi kanıtlamaz; karakteristik açıklama ile risk-faktörü açıklaması ekonomik gerekçe, zamanlama ve örneklem dışı sınamayla ayrılır.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

SPL ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Neden birden çok faktör?

FVFM, beklenen getiriyi tek piyasa betasıyla açıklar.

Oysa varlıklar büyüme, enflasyon, faiz, kredi koşulları, şirket büyüklüğü, değer ve momentum gibi ortak değişimlere farklı tepki verebilir.

Çok faktörlü modeller bu ortak hareketleri ölçer; firmaya özgü kalan kısmı ayrıca gösterir.

Gerçekleşen getiri için genel istatistiksel model:

Ri,t=E(Ri)+∑k=1Kβi,kFk,t+εi,tR_{i,t}=E(R_i)+\sum_{k=1}^{K}\beta_{i,k}F_{k,t}+\varepsilon_{i,t}

biçimindedir. Fk,tF_{k,t}, beklenmeyen faktör gerçekleşmesini temsil edecek şekilde ortalaması sıfır kabul edilen faktör sürprizi; βi,k\beta_{i,k} varlığın bu faktöre duyarlılığı; εi,t\varepsilon_{i,t} ise faktörlerle açıklanmayan firmaya özgü bileşendir.

Modelin amacı her oynak değişkeni faktör yapmak değildir.

Ortak faktör birçok varlığı sistematik biçimde etkilemeli, duyarlılıklar ölçülebilmeli ve hata terimleri iyi çeşitlendirilmiş portföyde büyük ölçüde dağılabilmelidir.

Hata terimlerinin faktörlerle ilişkisizliği ve varlıklar arasında sınırlı birlikte hareketi temel varsayımlardır.

Arbitraj Fiyatlama Teorisi

Arbitraj Fiyatlama Teorisi, aynı faktör risklerine sahip iyi çeşitlendirilmiş portföylerin farklı beklenen getiri sunmasının maliyetsiz arbitraj doğuracağı düşüncesine dayanır.

Beklenen getiri ilişkisi:

E(Ri)=Rf+∑k=1Kβi,kλkE(R_i)=R_f+\sum_{k=1}^{K}\beta_{i,k}\lambda_k

şeklinde yazılır. RfR_f risksiz getiri, λk\lambda_k ise kk faktörünün bir birim duyarlılığı için fiyatlanan risk primidir.

Daha genel gösterimde sıfır-betalı portföy getirisi sabit terim olarak kullanılabilir.

Bu denklem gerçekleşen getiri denklemiyle karıştırılmamalıdır:

  • Fk,tF_{k,t} belirli dönemde gerçekleşen faktör sürprizidir.
  • βi,k\beta_{i,k} varlığın duyarlılığıdır.
  • λk\lambda_k yatırımcının o sistematik riski taşımak için beklediği primdir.
  • βi,kFk,t\beta_{i,k}F_{k,t} gerçekleşen dönemin faktör katkısıdır; βi,kλk\beta_{i,k}\lambda_k ise beklenen getiri katkısıdır.

Bir faktör yatırımcıya kötü zamanlarda koruma sağlıyorsa primi negatif olabilir.

Yüksek beta her zaman yüksek beklenen getiri demek değildir; primin işareti ve faktörün ekonomik anlamı da gerekir.

Portföy ve arbitraj mantığı

İyi çeşitlendirilmiş bir portföyün faktör duyarlılığı, varlık ağırlıklarıyla yüklerin toplamıdır:

βP,k=∑iwiβi,k\beta_{P,k}=\sum_i w_i\beta_{i,k}

Net yatırımı ve bütün faktör betaları sıfır olan bir portföy pozitif kesin getiri sunsaydı arbitraj olanağı doğardı.

AFT doğrusal fiyatlama ilişkisini bu olanaksızlıktan çıkarır.

Ancak sonuç, tek tek her menkul kıymetin hata teriminin sıfır olmasını gerektirmez; yaklaşık fiyatlama iyi çeşitlendirilmiş portföy mantığına dayanır.

AFT faktörlerin adını teori içinde otomatik olarak vermez.

Kaç faktör kullanılacağı ve bunların ekonomik yorumu veri ve kuramsal gerekçeyle belirlenmelidir.

Bu esneklik modelin gücü olduğu kadar model seçimi riskidir.

Chen-Roll-Ross makro faktörleri

Chen, Roll ve Ross yaklaşımında pay getirilerini etkileyebilecek beş makro gösterge örneklenir:

  1. Sanayi üretimindeki değişim,
  2. beklenen enflasyondaki değişim,
  3. beklenmeyen enflasyon,
  4. uzun vadeli şirket tahvili ile devlet tahvili getirileri arasındaki fark,
  5. uzun vadeli devlet tahvili ile kısa vadeli hazine bonosu getirileri arasındaki fark.

İlk grup reel faaliyet ve fiyat düzeyi sürprizlerini, son iki fark kredi ve vade riskini temsil etmeye çalışır.

Gözlenen bir makro seriyi olduğu gibi kullanmak yerine piyasaca beklenmeyen bileşenin tanımlanması gerekir; aksi hâlde fiyatlara önceden yansımış bilgi faktör sürprizi sanılabilir.

Fama-French üç faktör modeli

Fama-French modeli piyasa fazlasına iki getirisi ölçülebilir uzun-kısa portföy ekler:

  • SMB (Small Minus Big): küçük şirket portföylerinin büyük şirket portföylerine göre getirisi,
  • HML (High Minus Low): yüksek defter değeri/piyasa değeri oranlı şirketlerin düşük oranlı şirketlere göre getirisi.

Zaman serisi regresyonu:

Ri,t−Rf,t=αi+βi(RM,t−Rf,t)+siSMBt+hiHMLt+εi,tR_{i,t}-R_{f,t}=\alpha_i+\beta_i(R_{M,t}-R_{f,t})+s_iSMB_t+h_iHML_t+\varepsilon_{i,t}

şeklindedir. sis_i büyüklük, hih_i değer faktörüne yükü gösterir.

Pozitif hih_i, varlığın yüksek defter/piyasa oranlı “değer” portföyleriyle daha çok birlikte hareket ettiğini gösterir; doğrudan şirketin ucuz veya iyi yatırım olduğunu kanıtlamaz.

Regresyon sabiti αi\alpha_i, seçilen faktörlerin açıklayamadığı ortalama fazla getiridir.

Pozitif örneklem içi alfa otomatik olarak yöneticinin becerisi değildir; işlem maliyeti, yanlış faktör seçimi, veri madenciliği ve örneklem seçimi de alfa yaratabilir.

Carhart dört faktör modeli

Carhart modeli Fama-French üç faktörüne momentum faktörünü ekler:

Ri,t−Rf,t=αi+βi(RM,t−Rf,t)+siSMBt+hiHMLt+miMOMt+εi,tR_{i,t}-R_{f,t}=\alpha_i+\beta_i(R_{M,t}-R_{f,t})+s_iSMB_t+h_iHML_t+m_iMOM_t+\varepsilon_{i,t}

MOMMOM veya kaynaklarda geçen WMLWML (winners minus losers), yakın geçmişte yüksek getiri sağlayan portföylerin düşük getiri sağlayan portföylere göre farkıdır. mim_i bu uzun-kısa momentum portföyüne duyarlılıktır.

Momentumun eklenmesi, geçmişte kazanan her hissenin gelecekte kesin kazanacağı anlamına gelmez; tarihsel ortak getiri örüntüsünü kontrol değişkeni olarak modele alır.

Risk faktörü mü, karakteristik mi?

SMB ve HML şirket karakteristiklerinden oluşturulan portföy getirileridir.

Bunların ortalama getirileri açıklaması iki farklı yoruma açıktır:

  1. Risk yorumu: Küçük veya yüksek defter/piyasa oranlı şirketler ekonomik kötü zamanlarda daha fazla sistematik risk taşır ve prim bunun karşılığıdır.
  1. Karakteristik/davranışsal yorum: Özelliğin kendisi, yanlış fiyatlama veya yatırımcı davranışı nedeniyle getiriyi öngörür; ortak varyans mutlaka fiyatlanan riskin nedeni değildir.

Bu ayrım yalnız regresyonun yüksek açıklama gücüyle çözülemez.

Faktörün ekonomik mekanizması, zor zamanlarda ödeme özelliği, farklı piyasa ve dönemlerde tutarlılığı, oluşturulma zamanında bilginin gerçekten mevcut olması ve işlem maliyeti sonrası sonuçları incelenir.

Tahmin ve model riski

Faktör betaları seçilen frekans, örneklem dönemi, piyasa portföyü ve faktör tanımına duyarlıdır.

Çok sayıda aday arasından geçmişte en iyi sonuç verenleri seçmek veri madenciliği ve çoklu sınama sorununa yol açar.

Hayatta kalan şirketleri kullanmak, geriye dönük düzeltilmiş veri veya gelecekte bilinecek sınıflandırmayı geçmişe taşımak performansı yapay olarak yükseltir.

Sağlam inceleme şu kontrolleri içerir:

  • Faktörün ekonomik gerekçesi ve yatırım yapılabilir tanımı,
  • faktör verisinin oluştuğu anda erişilebilir olması,
  • örneklem içi ve örneklem dışı sonuçların ayrılması,
  • farklı dönem, pazar ve şirket gruplarında dayanıklılık,
  • işlem maliyeti, likidite ve açığa satış sınırlamaları,
  • katsayıların istatistiksel belirsizliği ve zamanla değişimi.

Yorumlama sırası

Önce modelin gerçekleşen getiriyi mi yoksa beklenen getiriyi mi açıkladığını belirleyin.

Sonra her β\beta için faktörün tanımını ve işaretini okuyun.

Gerçekleşen faktör katkısını risk priminden ayırın.

Alfa varsa faktör eksikliği ve tahmin yanlılığı olasılığını inceleyin.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Diğer Modeller anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Diğer Modeller konusu SPL Kurumsal Yönetim Derecelendirme düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

İlgili Kavramlar

Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.

Kaynaklar

Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Diğer Modeller, SPL Kurumsal Yönetim Derecelendirme düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 10 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
SPL soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by