SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Portföy Performans Ölçüm Teknikleri Konu Anlatımı

Portföy performans ölçüm teknikleri, yatırım yönetiminde sonuç değerlendirmesinin sonradan yapılan basit bir kar zarar hesabı olmadığını gösterir.

Portföy yönetim süreci karar alma, uygulama ve sonuçları analiz etme aşamalarından oluşur; performans analizi bu sürecin kapanış noktasıdır.

Ancak iyi bir analiz yalnız portföyün ne kadar kazandığını sormaz.

Kaynak, sağlıklı değerlendirmenin portföy performansının miktarını, bu performansın neden ortaya çıktığını ve gelecekte nasıl artırılabileceğini açıklaması gerektiğini vurgular.

Bu nedenle performans ölçümü getiri, risk, karşılaştırma ölçütü, yönetici katkısı, varlık seçimi, zamanlama ve çeşitlendirme etkilerini birlikte ele alır.

Getirinin ölçümü, bütün performans analizinin temelidir.

Portföy getirisi hesaplanırken portföye giren ve portföyden çıkan nakitlerin etkisi dikkatle ayrılmalıdır.

Para ağırlıklı getiri, yatırımcının portföye ekleme veya portföyden çekme yaptığı dönemlerdeki portföy büyüklüklerini dikkate alır.

Bu yaklaşım belirli yatırımcının fiilen kaç lira kazandığını anlamak için yararlıdır.

Buna karşılık portföy yöneticisinin başarısı ölçülürken yatırımcının nakit hareketleri çoğu zaman yöneticinin kontrolünde değildir.

Bu nedenle halka açık menkul kıymet portföyleri ve fon yöneticisi performansında zaman ağırlıklı getiri daha uygun kabul edilir.

Zaman ağırlıklı getiri, önemli nakit hareketlerinin olduğu tarihlerde ölçüm dönemini alt dönemlere böler, her alt dönem getirisini bulur ve bunları bileşik mantıkla birleştirir.

Performansın brüt mü net mi ölçüleceği de yorumun kapsamını değiştirir.

Portföy yönetim giderleri, idari giderler, saklama, denetim ve benzeri maliyetler yatırımcının eline geçen getiriyi azaltır.

Portföy yöneticisinin yatırım becerisini inceleyen analizlerde bazı maliyetler brüt getiri içinde bırakılabilir; yatırımcı açısından bakıldığında ise esas olan tüm giderler düşüldükten sonra kalan net getiridir.

Bu ayrım sınav bakımından önemlidir, çünkü aynı portföy hem yöneticinin piyasa kararları açısından başarılı hem de yatırımcıya kalan net sonuç açısından sınırlı görülebilir.

Dolayısıyla performans ölçümünde önce kimin performansının ölçüldüğü belirlenmelidir.

Riske göre düzeltilmiş performansın çıkış noktası, finans teorisindeki riskten kaçınan yatırımcı varsayımıdır.

İki portföy aynı getiriyi sağlıyorsa daha düşük risk üstlenen portföy daha başarılıdır.

Bir portföy yüksek getiri üretse bile bunu çok yüksek oynaklıkla sağlıyorsa risk verimliliği zayıf olabilir.

Mutlak performans ölçütleri portföyün kendi toplam getirisi ve riski üzerinden çalışır; göreceli performans ölçütleri portföyü bir referans portföyle karşılaştırır.

Mutlak tarafta bir birim risk başına getiri ve farksal getiri yaklaşımı öne çıkar.

Göreceli tarafta ise aktif getiri, aktif risk, takip hatası, bilgi ölçütü ve yakalama oranları kullanılır.

Sharpe ölçütü, risksiz faiz oranına göre düzeltilmiş portföy getirisini portföyün standart sapmasına böler.

Standart sapma toplam riski temsil ettiği için Sharpe ölçütü portföyün bir birim toplam risk karşılığında ne kadar artık getiri sağladığını gösterir.

Bu ölçüt, toplam oynaklığı yatırımcı açısından maliyet gibi gördüğü için iyi çeşitlendirilmemiş portföylerde de anlamlıdır.

Ancak getirilerin normal dağılmadığı, kalın kuyruklu veya asimetrik yapı gösterdiği stratejilerde sınırlı kalabilir.

Ayrıca portföy getirisi risksiz faiz oranının altındaysa ölçütün sıralama gücü yanıltıcı olabilir; çünkü negatif payda yüksek riskli portföyleri matematiksel olarak daha iyi gösterebilir.

Bu yüzden Sharpe oranı tek başına değil, portföyün getiri dağılımı ile birlikte okunmalıdır.

Treynor ölçütü, artık getiriyi standart sapmaya değil portföy betasına böler.

Beta, portföyün piyasa hareketlerine duyarlılığını anlatan sistematik risk ölçüsüdür.

Bu nedenle Treynor, özellikle iyi çeşitlendirilmiş portföylerde anlamlıdır; çünkü çeşitlendirilebilir risk azaltıldıktan sonra yatırımcının taşıdığı ana risk piyasa riskidir.

Çeşitlendirmesi zayıf bir portföyde ise beta düşük kalırken hisseye veya varlığa özgü oynaklık yüksek olabilir.

Böyle bir portföy Treynor ölçütünde iyi görünse bile toplam risk açısından zayıf olabilir.

Sharpe ve Treynor sonuçlarının birlikte kullanılması, performansın toplam riskten mi yoksa piyasa riskinden mi kaynaklandığını ayırt etmeye yardım eder.

M2 ölçütü Sharpe mantığını daha anlaşılır bir yüzdesel getiriye dönüştürür.

Portföyün Sharpe ölçütü piyasa riskiyle ölçeklenir ve risksiz faiz oranı eklenerek portföyün piyasa riski düzeyinde hangi getiriyi sağlayacağı hesaplanır.

Böylece yatırımcı soyut bir oran yerine yüzde getiri farkı görür.

Sortino ölçütü ise standart sapmanın bütün oynaklığı eşit cezalandırmasına karşı geliştirilmiştir.

Yatırımcı açısından yukarı yönlü oynaklık istenmeyen bir risk olmayabilir; esas sorun hedef getirinin altındaki sapmalardır.

Sortino bu nedenle hedef getiri ile portföy getirisi arasındaki aşağı yönlü sapmaları dikkate alır.

Özellikle alternatif yatırımlar, opsiyon stratejileri veya asimetrik getiri profili olan fonlarda daha açıklayıcı olabilir.

Farksal getiri yaklaşımında Jensen alfası önemli yer tutar.

Bu yöntemde portföyün gerçekleşen beta düzeyine göre sermaye varlıkları fiyatlama modeliyle beklenen getirisi hesaplanır.

Gerçekleşen getiri bu beklenen getiriden yüksekse pozitif alfa, düşükse negatif alfa oluşur.

Pozitif alfa, yöneticinin piyasa riskinin ötesinde değer yarattığını gösterme iddiasındadır.

Jensen yaklaşımı regresyonla da kullanılabilir; regresyondaki kesişim terimi alfa, hata terimi ise ilişkinin ne kadar iyi açıklandığı hakkında bilgi verir.

Değerlendirme ölçütü ise alfanın spesifik riske oranlanmasıyla, yöneticinin aktif yönetimden doğan ilave riske karşı ne kadar güvenilir artık getiri ürettiğini sorgular.

Göreceli performans analizinde portföy bir referans portföyle karşılaştırılır.

Referans portföy, hedef portföyün yatırım evrenini ve risk profilini temsil etmelidir; aksi halde aktif başarı yanlış ölçülür.

Bilgi ölçütü, portföy getirisi ile referans portföy getirisi arasındaki aktif getiriyi bu aktif getirinin oynaklığına, yani takip hatasına böler.

Yüksek bilgi ölçütü, yöneticinin endeksten saparak tutarlı biçimde ek getiri ürettiğini gösterir.

Yakalama ölçütleri ise portföyün yükselen ve düşen piyasalarda referansa göre nasıl davrandığını inceler.

Yukarı yakalama güçlü, aşağı yakalama sınırlı ise portföy konveks ve yatırımcı dostu bir getiri profili sergileyebilir.

Performansın bileşenlerine ayrılması, sonucun kaynağını görünür kılar.