Katma Değer Vergisi (KDV) Konu Anlatımı

KDV'nin temel yapısı, her aşamada satış bedelinin tamamını değil, ekonomik zincirde eklenen değeri vergilemeyi amaçlar.

Üretici, toptancı, perakendeci ve diğer ara mükellefler satışlarında KDV hesaplar; alışlarında ödedikleri KDV'yi ise indirim konusu yapar.

Böylece her aşamada vergi dairesine ödenen tutar, o aşamada yaratılan katma değere isabet eden farktır.

Kanuni mükellef, vergiyi hesaplayıp beyan eden satıcı veya hizmet sunucusudur; fiili yük ise mal veya hizmeti nihai tüketen kişi üzerinde kalır.

Bu yüzden KDV, teknik olarak yayılı ve çok safhalı bir muamele vergisi olmakla birlikte ekonomik etkisi bakımından tüketim üzerinden alınan bir vergidir.

KDV'nin konusuna girebilmesi için önce kanunda sayılan bir işlem bulunmalıdır.

Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler temel alandır.

Her türlü mal ve hizmet ithalatı da KDV'ye tabidir.

Ayrıca posta, telefon, radyo ve televizyon hizmetleri, şans ve talih oyunları, profesyonel sanatçı ve sporcuların gösteri ve yarışmaları, müzayede satışları, boru hattı taşımaları ve Gelir Vergisi Kanunu'nda sayılan mal ve hakların kiralanması gibi bazı işlemler de kanunda ayrıca sayılır.

Buna karşılık işlem Türkiye'de yapılmamışsa veya Türkiye'de faydalanılmamışsa, ya da ticari, sınai, zirai veya serbest meslek faaliyetiyle bağlantılı olmayan arızi bir durum söz konusuysa KDV'nin konusu dışında kalabilir.

Teslim ve hizmet ayrımı KDV sorularının merkezindedir.

Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya adına hareket edenlerce alıcıya ya da onun adına hareket edenlere devredilmesidir.

Malın alıcının gösterdiği yere bırakılması, nakliyenin başlatılması veya nakliyeciye tevdi edilmesi de teslim hükmünde olabilir.

Trampa iki ayrı teslim sayılır; su, elektrik, gaz ve benzeri dağıtımlar da mal teslimi gibi değerlendirilir.

Hizmet ise teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir; bir şeyi yapmak, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak veya bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek hizmet kapsamına girebilir.

Bir hizmet karşılığında mal teslimi veya başka bir hizmet yapılırsa her işlem kendi niteliğine göre ayrı vergilendirilir.

Vergiyi doğuran olay, mal teslimi ve hizmet ifasında malın teslimi veya hizmetin yapılmasıdır.

Mal tesliminden veya hizmetten önce fatura ya da benzeri belge düzenlenirse, belgede gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere vergi o anda doğar.

Kısım kısım teslim veya hizmetlerde her kısım için ayrı doğum anı vardır.

İthalatta gümrük yükümlülüğünün başlaması veya gümrük beyannamesinin tescili belirleyici olabilir.

Bu teknik zamanlama, beyan dönemi ve indirim hakkı açısından önemlidir.

KDV'de indirim mekanizması, vergiyi yalnız nihai tüketim üzerinde bırakmaya çalışır.

Mükellef, satışında hesapladığı KDV'den alışlarında ödediği indirilebilir KDV'yi düşer; fazla hesaplanan vergi vergi dairesine ödenir.

İstisna ve iade düzenlemeleri bu sistemin özel halleridir.