Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) Konu Anlatımı

Kurumlar vergisinin temel farkı, vergilendirilen kişinin gerçek kişi değil kurum olmasıdır.

Kanun sermaye şirketlerini, kooperatifleri, iktisadi kamu kuruluşlarını, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeleri ve iş ortaklıklarını kurumlar vergisi mükellefi sayar.

Sermaye şirketleri içinde anonim şirket, limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler yer alır; ayrıca sermaye piyasası mevzuatına göre kurulan bazı fonlar da sermaye şirketi gibi değerlendirilir.

Eshamlı komandit şirketlerde kurumlar vergisi mükellefiyeti komanditer ortağın hissesine yönelir; komandite ortağa isabet eden payın şahsi ticari kazanç gibi değerlendirilmesi ayrımın sınav değerini artırır.

Kooperatifler ayrı bir mükellef grubudur; iktisadi kamu kuruluşları ise kamu idare veya kuruluşlarına ait veya bağlı olup sermaye şirketi ya da kooperatif şeklinde kurulmamış, ticari, sınai veya zirai alanda devamlı faaliyet gösteren işletmelerdir.

Dernek ve vakıfların tüzel kişilikleri kurumlar vergisinin konusu dışında kalabilir; fakat bunlara ait veya bağlı iktisadi işletmeler, ticari nitelikte ve devamlı faaliyet yürüttüğünde verginin mükellefi olur.

Burada devamlılık yalnız aynı işlemin sürekli tekrarı anlamına gelmez; organizasyon gerektiren veya ticari amaç taşıyan tek işlem bile bazı durumlarda iktisadi işletme niteliğini gösterebilir.

İş ortaklıkları ise belli bir işin birlikte yapılması ve kazancının paylaşılması amacıyla kurulan, talep edilmesi halinde bu sıfatla mükellefiyet tesis edilebilen ortaklıklardır.

Mükellefiyet türü kurumlar vergisinde belirleyicidir.

Kanuni merkezi veya iş merkezi Türkiye'de olan kurumlar tam mükelleftir ve dünyanın neresinde gelir elde ederlerse etsinler bu kazançlarını Türkiye'de beyan ederler.

Kanuni veya iş merkezi Türkiye'de olmayan kurumlar dar mükelleftir ve yalnız Türkiye'de elde ettikleri kazanç üzerinden vergilendirilirler.

Kanuni merkez şirket sözleşmesinde gösterilen merkezdir; iş merkezi ise işlerin fiilen idare edildiği ve yönetildiği yerdir.

Kurum kazancının tespitinde ticari kazanç mantığı baskındır.

Kurumlar vergisi, mükellefin beyanı üzerine tarh edilir; her mükellef vergiye tabi kazancının tamamı için bir beyanname verir ve şubeler, ajanslar ya da mağazalar için ayrı beyanname verilmez.

Kesinti suretiyle ödenen vergilerde ayrıca yıllık beyanname verilmeyen hallerde, kesintinin ilgili olduğu dönem vergilendirme dönemi sayılabilir.

Kurumlar vergisi uygulamasında istisnalar ve matrah düzeltmeleri özel dikkat ister.

Tam mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançlarının istisna edilmesinin nedeni, aynı kazancın kurumlar düzeyinde ikinci kez vergilenmesini önlemektir.

Dar mükellef kurum iştiraklerinde ise istisna, iştirak oranı, elde tutma süresi, yabancı ülkedeki vergi yükü ve kazancın Türkiye'ye transferi gibi şartlara bağlanabilir.

Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnası, en az iki tam yıl aktifte bulundurma, fon hesabında tutma ve satış bedelinin tahsili gibi koşullarla düşünülür.