Mali Müşavirlik Kamu Borçları (İç ve Dış Borçlanma) Konu Anlatımı

Kamu borcu, devletin ve diğer yetkili kamu idarelerinin finansman ihtiyacını karşılamak için borçlanma ilişkisine girmesiyle ortaya çıkar.

Kamu gelirleri harcamaları karşılamaya yetmediğinde, büyük yatırım projeleri için ek kaynak gerektiğinde veya nakit dengesizlikleri yaşandığında borçlanma maliye politikasının ve kamu mali yönetiminin önemli araçlarından biri haline gelir.

Ancak borçlanma vergiyle aynı nitelikte değildir; vergi karşılıksız ve cebri bir kamu geliriyken borçlanma geri ödeme yükümlülüğü doğurur.

Kamu borçları, finansmanın sağlandığı yere göre iç borç ve dış borç olarak ayrılır.

İç borçlanmada devlet kaynakları ülke içindeki kişi, kurum ve finansal piyasalardan sağlar.

Bu durumda borçlanma, ekonomideki mevcut tasarrufların kamu kesimine yönelmesine neden olur.

Dış borçlanmada ise kaynak yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan veya dış finans piyasalarından sağlanır.

Dış borçlanma ülkeye ek döviz kaynağı sağlayabilir; fakat kur riski, dış ödeme yükümlülüğü ve uluslararası finans koşullarına bağımlılık gibi sonuçlar doğurabilir.

Borçlanmanın bütçeyle ilişkisi iki yönlüdür.

Borçlanma, açıkların finansmanında gelir benzeri bir kaynak gibi kullanılabilir; fakat borcun faizi, iskonto farkı, ihraç gideri ve anapara ödemeleri ilerleyen dönemlerde bütçe üzerinde yük oluşturur.

Bu nedenle kamu borçlarını değerlendirirken yalnızca bugün sağlanan finansmana değil, gelecekteki faiz ve geri ödeme etkisine de bakmak gerekir.

Bütçede borç faizlerinin kamu gideri olarak yer alması, geçmiş borçlanma kararlarının cari mali sonuçlarını görünür kılar.

Kamu mali yönetimi açısından borçlanma, hazine birliği, nakit yönetimi ve mali disiplinle bağlantılıdır.

Merkezi yönetimde gelirlerin, giderlerin, nakit hareketlerinin ve borç yönetiminin dağınık biçimde değil, bütünlük içinde yürütülmesi hedeflenir.

Bu anlayış, kamu kaynaklarının parçalı kullanılmasını önlemeye ve borçlanmanın mali programla uyumlu olmasını sağlamaya yönelir.

Borçlanma yetkisinin kanuni sınırlarla ve bütçe süreciyle bağlantılı olması da hesap verebilirlik açısından önemlidir.

Kamu borçlarının ekonomik etkisi borcun türüne, vadesine, faiz oranına ve kullanım amacına göre değişir.

Verimli bir yatırımın finansmanı için yapılan borçlanma uzun dönemde üretim kapasitesini destekleyebilir.

Buna karşılık sürekli cari harcama açığını kapatmak için yapılan borçlanma borç stokunu büyütebilir ve faiz yükünü artırabilir.

İç borçlanma özel kesimin kullanabileceği tasarrufları kamuya çekebileceği için faizler ve yatırım kararları üzerinde etkili olabilir.

Dış borçlanma ise döviz cinsinden yükümlülük nedeniyle kur hareketlerine duyarlı hale gelebilir.

Adayın kamu borçları konusunda dikkat etmesi gereken temel nokta, borçlanmanın hem finansman aracı hem de geleceğe taşınan yükümlülük olmasıdır.

Borçlanma kamu gelirleri başlığıyla temas eder; çünkü açıkların finansmanında kullanılır.

Kamu harcamaları başlığıyla da temas eder; çünkü faiz ve borçlanma giderleri bütçe üzerinde gider yaratır.