Mali Müşavirlik Maliye Biliminin Esasları ve Kamu Ekonomisi Konu Anlatımı

Maliye biliminin başlangıç noktası, kamu kesiminin neden ayrı bir ekonomik alan olarak incelendiğini anlamaktır.

Özel ekonomide bireyler ve firmalar kendi çıkarları doğrultusunda karar alır; mal veya hizmete erişim çoğu zaman ödeme gücüne, fiyatlara ve rekabete bağlıdır.

Kamu ekonomisinde ise devlet, toplumun ortak ihtiyaçlarını karşılamak için hukuki yetkiye dayanarak gelir toplar, harcama yapar ve kaynak dağılımına müdahale eder.

Bu nedenle maliye, sadece vergi adlarını veya bütçe kalemlerini ezberleten bir alan değildir; kamu gücünün ekonomik sonuçlarını, hukuki sınırlarını ve toplumsal amaçlarını birlikte ele alan bir disiplindir.

Kamu ekonomisinin özel ekonomiden ayrılan en belirgin yönü, karar alma mekanizmasının siyasal ve hukuki nitelik taşımasıdır.

Bir kamu hizmetinin yapılmasına, hangi hizmete ne kadar kaynak ayrılacağına ve bu kaynağın hangi gelirlerle karşılanacağına kamusal karar süreci içinde karar verilir.

Bu süreçte bütçe, yalnızca gelir ve gider tahmini değildir; yürütmeye harcama izni veren, harcamanın sınırını çizen ve denetime imkan sağlayan temel mali araçtır.

Bu yüzden kamu ekonomisini çalışırken harcama, gelir ve bütçe başlıklarını birbirinden kopuk görmek hatalı olur.

Kamu ekonomisinin konusu, toplumsal ihtiyaçların karşılanması sırasında ortaya çıkan kaynak tahsisi sorunlarını da içerir.

Devlet bazı alanlarda doğrudan mal ve hizmet üretir, bazı alanlarda düzenleme yapar, bazı alanlarda ise gelir dağılımını veya ekonomik istikrarı etkilemek için mali araçlar kullanır.

Eğitim, sağlık, güvenlik, adalet, altyapı ve sosyal güvenlik gibi alanlarda kamu kesiminin rolü, sadece piyasa fiyatlarıyla açıklanamaz.

Çünkü bu alanlarda hizmetten yararlanan kişi ile finansman yükünü taşıyan kişi her zaman aynı olmayabilir.

Maliye bilimi açısından kamu gelirleri, kamu harcamalarının finansman kaynağıdır.

Vergiler, resimler, harçlar, borçlanma gelirleri, malvarlığı gelirleri ve benzeri gelirler farklı hukuki ve ekonomik nitelikler taşır.

Bunlardan bazıları cebri nitelikte kamu gücüne dayanır, bazıları ise kamu mallarının işletilmesi veya borçlanma ilişkisi gibi farklı yollarla ortaya çıkar.

Sınavda bu ayrım önemlidir; çünkü bir gelirin kamu geliri olması, her zaman vergi gibi karşılıksız ve cebri olduğu anlamına gelmez.

Kamu harcamaları ise devletin üstlendiği faaliyetlerin mali görünümüdür.

Harcama, sadece para çıkışı olarak değil, kamu hizmetinin kapsamı ve devletin ekonomideki ağırlığı bakımından değerlendirilir.

Harcamanın artması, hangi amaçla yapıldığına göre kaynak dağılımını, gelir dağılımını ve ekonomik istikrarı etkileyebilir.

Bu nedenle maliye politikası, bütçe, kamu borçları ve vergi teorisi kamu ekonomisinin birbirini tamamlayan konularıdır.

Kamu ekonomisinde denetim ve hesap verme de temel unsurdur.

Kamu gelirleri zorunlu veya hukuki yetkiye dayalı biçimde toplandığı, kamu harcamaları da toplum adına yapıldığı için mali işlemlerin şeffaf, izinli ve denetlenebilir olması gerekir.