Yatırım fonu, tüzel kişiliği olmayan ve kurucusu portföy yönetim şirketi olan bir mal varlığıdır; yatırımcı katılma payı alarak fona ortak olur ama fon yönetimine katılma hakkı kazanmaz. Fonların kurallarının çoğu tek bir amaca hizmet eder: portföyün tek bir varlığa, ihraççıya ya da gruba yoğunlaşmasını önlemek. Bu yüzden genel kuralda bir ihraççıya fon değerinin en fazla %10'u, aynı gruptaki ihraççılara en fazla %20'si yatırılır ve %5'ten fazla yatırım yapılan ihraççıların toplamı %40'ı aşamaz. Fon türü bu sınırları ve portföy bileşimini belirler: borçlanma araçları, hisse senedi ve sektör fonlarında en az %80 gibi oranlar ve vade bantları aranır, değişken fonda asgari oran yoktur, serbest fon ise nitelikli yatırımcılara satıldığı için genel sınırlardan muaftır. Fiyatlama Metodolojisi: İleri ve Geriye Dönük Fiyat Ayrımı türe bağlıdır: para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları son ilan edilen fiyattan, diğer menkul kıymet fonları ise emirden sonraki ilk hesaplanan fiyattan işlem yapar. Nemalandırma Esasları, ileri fiyatlı fonda alım bedelinin işlem gerçekleşene kadar yatırımcı lehine değerlendirilmesini gerektirir; TEFAS ise fonlara tek platformdan erişim sağlar. Yönetim ücreti her gün kesilir ve performanstan bağımsızdır; performans ücreti ise ancak fon karşılaştırma ölçütünü geçtiğinde ve yüksek iz değeri aştığında nispi getiri üzerinden alınır. FONUN RİSK DEĞERİ’NİN HESAPLANMA ESASLARI uyarınca fonun riski, haftalık getirilerin yıllıklandırılmış volatilitesinin 1 ile 7 arasındaki risk değerine çevrilmesiyle ifade edilir. Örneğin %9, %8, %8, %7 ve %6 ağırlıklı beş ihraççı toplam %38 eder; bu değer %40 sınırının altındadır.
SPL Sermaye Piyasası Araçları 1 Yatırım Fonu Katılma Payları Konu Anlatımı
Yatırım Fonu Katılma Payları konusunun özeti ve anlatımı — SPL Sermaye Piyasası Araçları 1 dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
SPL ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Temel kavramlar
Kolektif yatırım iki hukuki biçimde yapılır: ayrı bir tüzel kişilik üzerinden yürürse yatırım ortaklığı, tüzel kişiliği olmayan ve kurucusu portföy yönetim şirketi olan bir ilişki içinde yürürse yatırım fonu olur.
PORTFÖY SINIRLAMALARINA İLİŞKİN GENEL ESASLAR
Portföy sınırları, fonun tek bir varlığa, ihraççıya ya da sermaye grubuna yoğunlaşmasını engellemek için konur.
Güncel düzenlemeye göre genel kuralda fon toplam değerinin en fazla %10'u bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılabilir.
Bunun yanında %5'ten fazla yatırım yapılan ihraççıların toplamı fon değerinin %40'ını aşamaz; bu kurala 5-40 kuralı denir.
Aynı gruba dahil ihraççılara toplam en fazla %20 yatırılabilir; bir ihraççının tedavüldeki borçlanma araçlarının en fazla %10'u alınabilir.
Mevduat ve katılma hesabında fon değerinin en fazla %10'u, tek bankada en fazla %3'ü değerlendirilebilir; katılım fonlarında bu oranlar %25 ve %10'dur.
Hazine ve Merkez Bankası ihraçlarında genel sınırlar uygulanmaz, ancak tek tertibe yatırım %35'i aşamaz.
Bir fon, bir ihraççının sermayesinin ya da oy haklarının %10'undan fazlasına sahip olamaz; serbest fonlar bu sınırlardan genel olarak muaftır.
Para Piyasası Fonları ve Kısa Vadeli Borçlanma Araçları Fonları
Para piyasası fonunda portföyün ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gün, tek bir varlığın vadesi en fazla 184 gün olabilir.
Kısa vadeli borçlanma araçları fonunda ağırlıklı ortalama vade 25 ile 90 gün arasındadır ve tekil varlık için vade üst sınırı yoktur.
Para piyasası fonları mevduatta %50'ye, tek bankada %6'ya kadar yatırım yapabilir; kısa vadeli fonlarda genel kural olan %10 ve %3 geçerlidir.
Unvanında katılım ibaresi bulunmayan para piyasası fonları portföyünün en az %10'unu DİBS'te tutar; kısa vadeli fonlarda bu zorunluluk yoktur.
Borçlanma Araçları Fonları
Borçlanma Araçları Fonları, fon değerinin en az %80'ini sürekli olarak kamu ya da özel sektör borçlanma araçlarına yatırır.
Unvandaki vade ifadesi ağırlıklı ortalama vadeyi gösterir: kısa vadeli 25 ile 90 gün, orta vadeli 91 ile 730 gün, uzun vadeli 730 günden fazladır.
Unvanında Yabancı ibaresi bulunması için fon değerinin en az %80'inin yabancı ihraççılara ait olması gerekir.
Temerrüde düşen ve %100 karşılık ayrılan varlığın değeri fon değerinin %5'ini aşıyorsa varlık yan hesaba alınır.
Hisse Senedi Fonları
Hisse senedi fonu, fon değerinin en az %80'ini sürekli olarak yerli ya da yabancı ihraççı paylarına yatırır.
Değerin en az %80'i Borsa İstanbul'da işlem gören paylardan oluşan fon, Hisse Senedi Yoğun Fon ibaresini taşır.
Endeks fonda takip edilen endeks ve portföy en az altı ihraççı payından oluşur, tek payın ağırlığı en fazla %30 olur ve birim pay değeri ile endeks arasındaki korelasyon en az %90 olmalıdır.
Endeks fon günde tek fiyattan işlem görür; borsa yatırım fonu ise seans boyunca anlık fiyatla işlem görür ve net aktif değerden prim ya da iskontoyla ayrılabilir.
İştirak fonu aynı grup sınırından ve 5-40 kuralından muaftır, ama %10'luk tek ihraççı sınırı bu fon için de geçerlidir.
Sektör fonunda unvandaki sektöre fon değerinin en az %80'i yatırılır; tek şirket sınırı %20'ye çıkar, 5-40 kuralı ve grup kısıtı uygulanmaz.
İşlem sırası kapatılan payda ilk 5 işlem gününde son fiyat kullanılır; kapalılık 6. iş gününde sürerse karşılık ayrılır ve değer, ağırlık %1'e kadarsa 1 günde, %1 ile %5 arasında 30 günde, %5'ten fazlaysa 90 günde sıfırlanır.
Değişken Fonlar
Değişken fon, diğer fon türlerinin tanımına girmeyen fondur ve hiçbir varlık sınıfında asgari oran zorunluluğu yoktur; yönetici bir varlığın ağırlığını %0'a indirip diğerini %100'e çıkarabilir.
Karma fonda ortaklık payı, borçlanma aracı ve altın gibi gruplardan en az ikisi ayrı ayrı %20'yi, toplamda %80'i aşar.
Fon Sepeti Fonları
Fon sepeti fonunda tek bir fona ya da borsa yatırım fonuna yatırım fon değerinin %20'sini aşamaz, başka bir fon sepeti fonuna yatırım yapılamaz ve alınan fonun katılma payı sayısının %25'inden fazlası portföye alınamaz.
Serbest fon payları fon değerinin %10'unu geçemez; yatırım yapılan fonlara ödenen ücretler toplam gider oranına dahildir.
Katılım Fonları
Katılım fonu portföyünün tamamını kira sertifikası, katılma hesabı, ortaklık payı, altın gibi faize dayalı olmayan araçlardan oluşturur ve faizsiz finans ilkelerine uymak zorundadır.
Mahzurlu gelirin arındırılması 5 iş günü içinde KAP'ta açıklanır ve bağışlanan tutar toplam gider oranına dahil edilmez.
Para piyasası katılım fonu DİBS zorunluluğundan muaftır, banka hesaplarında en fazla %50 tutabilir ve tek bankadaki sınırı %20'dir.
Serbest Fonlar
Serbest fon payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır; fon tek ihraççı ve grup sınırlarından, kaldıraç sınırından ve açığa satış yasağından muaftır.
Serbest fonlar gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonlarına fon değerinin en fazla %25'i kadar yatırım yapabilir.
Düzenli Nakit Akışı Sağlayan Fonlar izahnamede ilan edilen dönemlerde kar payı öder.
Ödeme gününde fon değeri ve pay fiyatı dağıtılan tutar kadar düşer, yatırımcının toplam varlığı değişmez.
Nasıl işler / Kurallar
Tek ihraççı sınırı %10'dur; %5'in üzerine çıkan her ihraççı bu sınıra uymak zorundadır ve bu ihraççıların ağırlıkları toplamı ayrıca %40'ı geçemez.
Aynı portföy yönetim şirketinin yönettiği fonlar birlikte değerlendirildiğinde bir ihraççının sermayesinin ya da oy haklarının %20'sinden fazlası fon portföylerinde bulunamaz.
Fiyatlama Metodolojisi: İleri ve Geriye Dönük Fiyat Ayrımı
İleri fiyat, para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki tüm menkul kıymet fonlarında zorunludur; emir, verilmesini izleyen ilk hesaplamadaki pay fiyatından yerine getirilir.
Geri fiyatta emir en son ilan edilmiş fiyattan gerçekleşir ve aynı gün valörlü işlem, yani T+0 mümkün olur.
Bilgilendirme dokümanında belirtilirse bu iki fon türünde alım ve satım farklı fiyattan yapılabilir.
Güncel düzenlemeye göre piyasa standardı olan kritik saat 13:30'dur, ancak bu saat her fon için farklı olabilir.
Kritik saatten önce verilen emir T günü emridir ve o günün kapanış fiyatından gerçekleşir; saatten sonra verilen emir bir sonraki iş gününün emri sayılır ve o günün kapanış fiyatıyla işlem görür.
Valör, fiyatın belirlendiği işlem gününün üzerine eklenen takas süresidir; T+2 valörlü bir satımda nakit, işlem gününden 2 iş günü sonra hesaba geçer.
Nemalandırma Esasları
İleri fiyatlı fonda alım bedeli, işlem gerçekleşene kadar yatırımcı lehine değerlendirilmek zorundadır; katılım fonlarında bu yalnızca piyasada uygun bir faizsiz araç varsa yapılır.
TEFAS
TEFAS, Takasbank tarafından işletilir ve genel kural olarak fonlar bu platformdan alınıp satılır.
Para piyasası, kısa vadeli borçlanma araçları ve katılım karşılıkları ile serbest fonlar için TEFAS zorunlu değildir, kurucunun talebiyle işlem görürler.
YATIRIM FONLARINDA ÜCRETLENDİRME ESASLARI
Yönetim ücreti fon değerinden her gün kesilir ve fon zarar etse de tahsil edilir.
Yönetim ücreti ile denetim, saklama, kayda alma, noter ve ilan giderlerinin toplamı fon toplam giderini oluşturur.
Güncel düzenlemeye göre azami toplam gider oranı günlük olarak para piyasası fonlarında yüzbinde 4,5, yani yıllık %1,65'tir.
Koruma amaçlı ve garantili fonlar, kıymetli madenler fonları ile unvanında endeks ibaresi olan fonlarda yüzbinde 6, yani %2,19'dur.
Kısa vadeli borçlanma araçları fonları ile kısa vadeli kira sertifikaları katılım fonlarında yüzbinde 7, yani %2,56'dır.
Fon sepeti fonlarında yüzbinde 12, yani %4,38; diğer fonlarda yüzbinde 10, yani %3,65'tir.
Serbest şemsiye fonlar bu sınırlardan muaftır.
Kurucu, 3, 6, 9 ve 12 aylık dönem sonlarında oranı kontrol eder; aşan tutarın dönemi izleyen beş iş günü içinde fona iadesinden kurucu ve portföy saklayıcısı sorumludur.
Kurucu, yönetici ve bunlarla ilişkili kuruluşların fonlarının payları portföye alınırsa bu fonlara giriş ya da çıkış komisyonu ödenemez.
Karşılaştırma Ölçütü ve Eşik Değer
Her fon stratejisine uygun bir karşılaştırma ölçütü belirler; portföydeki varlıkların dağılımından bağımsız olarak döviz ya da enflasyon gibi endeksler ölçüt olamaz.
Karma stratejide ölçüt, endekslerin portföy ağırlıklarıyla ağırlıklı ortalamasıdır ve bu ağırlıklı getiriye K denir; K, her endeksin ağırlığıyla getirisinin çarpımlarının toplamıdır.
Eşik değer bir getiri taahhüdü değildir; performans dönemi başında belirlenen eşik değer gecelik TL referans faizinin dönem bileşik getirisinden düşükse bu bileşik getiri kullanılır.
Serbest fonlar ve özel fonlar için ölçüt ya da eşik değer belirlemek isteğe bağlıdır.
Performans Ücreti
Performans ücreti nispi getiri üzerinden en fazla %20 olabilir; Güncel düzenlemeye göre yabancı kolektif yatırım kuruluşları, serbest fonlar ve özel fonlar bu sınırın dışındadır.
Nispi getiri, vergi öncesi fon getirisinden K'nin çıkarılmasıyla bulunur; ücret ancak nispi getiri pozitifse ve yüksek iz değer aşılmışsa tahakkuk eder.
Yüksek iz değer, daha önce performans ücreti ödenen en yüksek fiyat seviyesidir; ilk yüksek iz değer payın satın alma fiyatıdır ve her alım için ayrı belirlenir.
Performans ücreti, fonun toplam getirisi üzerinden değil, nispi getiri üzerinden hesaplanır.
FONUN RİSK DEĞERİ’NİN HESAPLANMA ESASLARI
Risk değeri 1 ile 7 arasında bir sayıdır ve fonun yıllıklandırılmış volatilitesine dayanır; hesapta haftalık getiriler kullanılır ve 5 yıl için gözlem sayısı T 260'tır.
Haftalık getirilerin ortalamadan sapmalarının kareleri toplanıp T eksi 1'e bölünür, bu örneklem varyansının karekökü haftalık standart sapmayı verir ve 52'nin karekökü ile çarpılarak yıllıklandırılır.
Yıllık volatilite %0 ile %2 arasındaysa risk değeri 1, %2 ile %5 arasında 2, %5 ile %10 arasında 3, %10 ile %15 arasında 4, %15 ile %20 arasında 5, %20 ile %30 arasında 6, %30 ve üzerinde 7'dir.
Son 4 ayda haftalık hesaplanan risk değerleri mevcut değerden farklı kategorilere işaret ediyorsa güncelleme zorunludur; dönemde birden fazla kategori görülürse en sık görülen kategori esas alınır.
Fonun 5 yıllık verisi yoksa eksik dönem ölçüt getirileriyle, ölçütün de verisi yoksa ölçüt volatilitesine dayalı simülasyon getirileriyle tamamlanır.
Çözümlü örnek(ler)
Beş kırk kuralı, tek ihraççı ve grup sınırı ile ek yatırım kapasitesi
Fon toplam değeri 200 milyon TL olan bir menkul kıymet fonunda ihraççı ağırlıkları A %9, B %8, C %8, D %7, E %6 ve F %4'tür; diğer ihraççıların her biri %5 ya da altındadır.
B, C ve %3 ağırlıklı G aynı gruptadır.
Ek alım başka bir varlık satılarak finanse edilir.
Geçerli sınırlara göre F'ye en fazla kaç TL ek yatırım yapılabilir ve A en fazla hangi ağırlığa çıkabilir?
Birinci adım: Hiçbir ihraççı %10'u aşamaz; en büyük ağırlık A'nın %9'udur.
Tek ihraççı sınırı sağlanmıştır.
İkinci adım: Grup toplamı %20'yi aşamaz; bu yüzden B, C ve G toplanır.
Toplam %19'dur ve grup sınırı sağlanmıştır.
Üçüncü adım: %5'in üzerindekiler A, B, C, D ve E'dir ve toplamları %40'ı aşamaz.
Toplam %38'dir ve %40 sınırının 2 puan altındadır.
Dördüncü adım: F %5'i aşarsa 5-40 grubuna girer ve toplam %43'ün üzerine çıkıp %40'ı aşar; bu yüzden F en fazla %5 olabilir.
Artış 1 puandır.
F için ek yatırım kapasitesi 2 milyon TL'dir.
Beşinci adım: A zaten 5-40 grubundadır; tek ihraççı sınırı %10 olduğundan en çok 1 puan artabilir.
Toplam %39'da kalır ve %40'ı aşmaz; A en fazla %10'a çıkabilir.
Karma fonun ağırlıklı ölçütü, nispi getirisi ve performans ücreti
Bir karma fonun karşılaştırma ölçütü %50 kısa vadeli DİBS endeksi, %30 BIST 100 ve %20 altın endeksinden oluşur.
Dönem getirileri sırasıyla %18, %10 ve %25'tir.
Fonun vergi öncesi getirisi %21, ücret oranı %20, ortalama fon büyüklüğü 50 milyon TL'dir; yüksek iz değer aşılmıştır.
Performans ücreti kaç TL'dir ve fon %15 getirseydi ne olurdu?
Birinci adım: K, ağırlık ile getirilerin çarpımlarının toplamıdır.
K %17 bulunur.
İkinci adım: Nispi getiri, vergi öncesi fon getirisinden K'nin çıkarılmasıyla bulunur.
Nispi getiri 4 puandır ve pozitiftir.
Üçüncü adım: Ücret için iki koşul birlikte aranır.
Nispi getiri pozitiftir ve yüksek iz değer aşılmıştır; ücret alınabilir.
Dördüncü adım: Ücret nispi getiri üzerinden hesaplanır.
Performans ücreti 0,4 milyon TL, yani 400 bin TL'dir; toplam getiriden hesaplansaydı 2,1 milyon TL çıkar ve yanlış olurdu.
Beşinci adım: Fon %15 getirseydi nispi getiri yeniden hesaplanırdı.
Nispi getiri -2 puan olur ve ücret alınamaz.
Haftalık getirilerden yıllık volatilite ve risk değeri
Bir fonun 11 haftalık getirisinin ortalamadan sapmalarının kareleri toplamı 32,4 yüzde puan karedir.
52'nin karekökü yaklaşık 7,2111 alınacaktır.
Fonun yıllık volatilitesi ve risk değeri nedir?
Birinci adım: Kareler toplamı gözlem sayısının bir eksiğine bölünür.
Örneklem varyansı 3,24'tür.
İkinci adım: Varyans birimin karesindedir; bu yüzden karekökü alınır.
Haftalık standart sapma %1,8'dir.
Üçüncü adım: Haftalık değer 52'nin karekökü ile çarpılır.
Yıllık volatilite yaklaşık %12,98'dir.
Dördüncü adım: %12,98 değeri risk değeri tablosunda %10 ile %15 aralığındadır.
Risk değeri 4'tür; 52 ile çarpmak %93,6 ve risk değeri 7, 12'nin karekökü ile çarpmak %6,24 ve risk değeri 3 verir, ikisi de yanlıştır.
İleri fiyatlı fonda kritik saat sonrası emir ve valör
İleri fiyatlı bir hisse senedi fonunda kritik saat 13:30'dur ve satım valörü T+2'dir; arada resmi tatil yoktur.
Bir yatırımcı Perşembe günü saat 15:10'da satım emri veriyor.
Hangi günün fiyatıyla işlem görür ve nakit hangi gün hesabına geçer?
Aynı emri saat 11:00'de verseydi sonuç ne olurdu?
Birinci adım: Saat 15:10, 13:30'dan sonradır; bu yüzden emir bir sonraki iş günü verilmiş sayılır.
Emir Cuma günü verilmiş sayılır.
İkinci adım: İşlem, emrin sayıldığı günün kapanış fiyatından gerçekleşir.
İşlem Cuma günü kapanış fiyatıyla yapılır.
Üçüncü adım: Valör işlem gününden başlar ve hafta sonu atlanır; Cumadan sonra Pazartesi birinci, Salı ikinci iş günüdür.
Nakit Salı günü hesaba geçer.
Dördüncü adım: 11:00 emri Perşembe emri sayılır ve Perşembe fiyatından gerçekleşir; Cuma birinci, Pazartesi ikinci iş günüdür.
Nakit Pazartesi günü geçer.
15:10 emrinde valör emir gününden sayılsaydı Pazartesi, takvim günüyle sayılsaydı Pazar çıkar ve ikisi de yanlış olurdu.
Fon türlerinin temel kurallarında öncüllerin sınanması
Aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?
I. Para piyasası fonunda portföyün ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gündür.
II.
Kısa vadeli borçlanma araçları fonu portföyünün en az %10'unu DİBS'te tutmak zorundadır.
III.
Endeks fonda tek payın ağırlığı en fazla %30 olabilir ve birim pay değeri ile endeks arasındaki korelasyon en az %90 olmalıdır.
IV.
Fon sepeti fonu tek bir fona fon değerinin %25'ine kadar yatırım yapabilir.
Birinci adım: I numaralı öncül vade sınırıyla sınanır; para piyasası fonunda ağırlıklı ortalama vade en fazla 45 gündür, bu yüzden I doğrudur.
İkinci adım: II numaralı öncül zorunluluğun fon türüyle sınanır.
DİBS zorunluluğu para piyasası fonlarınındır, kısa vadeli fonlarda yoktur; bu yüzden II yanlıştır.
Üçüncü adım: III numaralı öncül endeks fon koşullarıyla sınanır; ağırlık sınırı %30, korelasyon sınırı %90 olduğundan III doğrudur.
Dördüncü adım: IV numaralı öncül iki sınırı karıştırır; tek fona yatırım sınırı fon değerinin %20'sidir, %25 ise alınan fonun pay sayısına uygulanır; bu yüzden IV yanlıştır.
Beşinci adım: Sınama sonuçları birleştirilir: I doğru, II yanlış, III doğru, IV yanlıştır.
Doğru öncüller I ve III'tür.
Sık yapılan hatalar
Kural her ihraççıya en fazla %5 yatırılabileceğini söylemez.
Doğrusu, %5'ten fazla yatırım yapılan ihraççıların toplamının fon değerinin %40'ını aşamamasıdır; tek ihraççı sınırı ise ayrıca %10'dur.
Tek ihraççı sınırı %10'dur; aynı gruptaki ihraççıların toplamı için sınır %20'dir.
Performans ücreti fonun toplam getirisinden değil, nispi getiriden hesaplanır.
Fon pozitif getiri sağlasa da ölçütün altında kalmışsa nispi getiri negatiftir ve ücret alınamaz.
Haftalık standart sapma 52 ile çarpılmaz.
Yıllıklandırma 52'nin karekökü ile yapılır.
Valör emir gününden değil, fiyatın belirlendiği işlem gününden başlar ve takvim günü değil iş günü olarak sayılır.
Kritik saatten sonra verilen emrin işlem günü bir sonraki iş günüdür.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Yatırım Fonu Katılma Payları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Sermaye Piyasası Araçları 1 dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Yatırım Fonu Katılma Payları konusu SPL Düzey 2 düzeyindeki Sermaye Piyasası Araçları 1 dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- Takasbankİstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. olarak bilinen kuruluş, Borsa İstanbul'da gerçekleşen işlemlerin takasını ve merkezi karşı taraf hizmetini sağlar. Ayrıca teminat yönetimi, para piyasası ve nakit kredi hizmetleri sunar.
- Yatırım FonuTasarruf sahiplerinden katılma payı karşılığı toplanan paraların portföy yönetim şirketleri tarafından çeşitli sermaye piyasası araçlarına yatırılarak yönetildiği kolektif yatırım kuruluşudur. A ve B tipi ayrımı kaldırılmış, şemsiye fon yapısına geçilmiştir.
- Kira SertifikasıFaizsiz finans ilkelerine uygun olarak ihraç edilen, dayanak varlığın getirisini yatırımcıya aktaran sermaye piyasası aracıdır. Sukuk olarak da bilinir. Varlık kiralama şirketleri (VKŞ) tarafından ihraç edilir.
- Katılma PayıYatırım fonunun portföyündeki varlıklar üzerinde yatırımcının sahiplik payını temsil eden menkul kıymettir. Fon portföyünün değerine göre her gün fiyatı hesaplanır.
- Borçlanma AraçlarıBorçlanma araçları, ihraççının yatırımcıya borçlandığını ve belirli bir vade sonunda anaparayı (genellikle faiziyle birlikte) ödemeyi taahhüt ettiği sermaye piyasası araçlarının genel adıdır. Sahibine, pay senedinden farklı olarak ortaklık değil alacaklılık hakkı verir. Tahvil, bono (hazine bonosu, finansman bonosu, banka bonosu) ve varlığa/ipoteğe dayalı menkul kıymetler bu grupta yer alır.
- Kar PayıŞirketlerin dönem karından ortaklarına dağıttığı tutardır. Temettü ile eş anlamlıdır. Nakit, pay senedi veya her iki şekilde dağıtılabilir.
- EmirYatırımcının bir sermaye piyasası aracını almak veya satmak için aracı kuruma verdiği talimattır. Fiyat, miktar, geçerlilik süresi ve emir türü bilgilerini içerir.
- Açığa SatışYatırımcının sahip olmadığı menkul kıymetleri ödünç alarak satması ve fiyat düştüğünde geri alarak iade etmesi işlemidir. Düşen piyasalarda kar elde etmeyi amaçlar. SPK düzenlemelerine tabidir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Sermaye Piyasası Araçları 1 dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 4 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
SPL soru çözme rehberi