5216 sayılı Kanun, il sınırı ölçeğinde büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasındaki görev, planlama, altyapı, ulaşım ve denetim düzenini kurar. Toplam nüfusu 750.000'den fazla olan bir ilin il belediyesi ancak kanunla büyükşehire dönüştürülebilir; büyükşehir ve ilçe belediyesi sınırları kendi mülki sınırlarıdır. Büyükşehir 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki nazım imar planlarını yapar; ilçe uygulama planı ve parselasyonu hazırlar, büyükşehir bunları nazım plana uygunluk yönünden onaylar ve denetler. İlçe bir yıl içinde gerekli uygulama planı ve parselasyonu yapmazsa büyükşehir yapabilir. AYKOME altyapı, UKOME ulaşım koordinasyonunu sağlar; imar aykırılığı üç ay içinde giderilmezse büyükşehir kanuni müdahale yetkisini kullanabilir. Eski köy veya beldeden mahalleye dönüşen kırsal nitelikli alanlar, 5216 ek 3'teki ölçüt ve meclis kararlarıyla kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan statüsü kazanabilir. Değerlemede idarenin adı değil, kararın ölçeği, yetkisi, kesinleşmesi ve taşınmaza somut etkisi araştırılır.
Büyükşehir Belediyesi Kanunu Konu Anlatımı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu konusunun özeti ve anlatımı — SPL Gayrimenkul Mevzuatı dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
SPL ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Sistem, kuruluş ve sınırlar
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, büyükşehir belediyesi ile sınırları içindeki ilçe belediyelerinin yönetim ve hizmet koordinasyonunu düzenler.
Büyükşehir belediyesi; sınırları içindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyon sağlayan, kanundaki görev ve sorumlulukları yerine getiren ve karar organı seçmenlerce oluşturulan kamu tüzel kişisidir.
Toplam nüfusu 750.000'den fazla olan bir ilin il belediyesi kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir.
Nüfus eşiğinin aşılması kendiliğinden statü değişikliği yaratmaz.
Büyükşehir belediyesinin sınırı il mülki sınırı, ilçe belediyesinin sınırı ilçe mülki sınırıdır.
Büyükşehirin organları büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanıdır.
Taşınmaz değerlemesinde bu yapı önemlidir; aynı parsel için nazım plan, uygulama planı, parselasyon, ruhsat, ana yol, altyapı ve ulaşım kararları farklı idari birimlerden gelebilir.
Her belgenin yetkili organı ve onay zinciri ayrı kontrol edilmelidir.
Planlama görevlerinin ayrılması
Büyükşehir belediyesi, çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapar, yaptırır, onaylar ve uygular.
İlçe belediyelerinin nazım plana uygun hazırladığı uygulama imar planlarını, plan değişikliklerini, parselasyon planlarını ve imar ıslah planlarını aynen veya değiştirerek onaylar ve uygulanmasını denetler.
İlçe belediyesi nazım planın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planı ile parselasyon planını yapmazsa büyükşehir bunları yapabilir veya yaptırabilir.
Bu ikame yetkisi, uygulama planının normalde ilçe ölçeğindeki görev olduğu gerçeğini değiştirmez; kanuni sürede hareketsizlik üzerine devreye girer.
Ölçek farkı değerleme raporunda açık tutulmalıdır:
- Nazım plan, arazi kullanımı ve gelişmenin üst ölçekli kararlarını kurar.
- Uygulama imar planı yapı adası, kullanım, yoğunluk ve yapılaşmanın uygulanabilir çerçevesini ayrıntılandırır.
- Parselasyon, planın mülkiyet düzenine uygulanmasıyla ilgilidir.
- Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni, plan kararından farklı idari işlemlerdir.
Bir plan beklentisi, kesinleşmiş ve taşınmaza uygulanabilir plan hakkıyla aynı değer ağırlığına sahip değildir.
Büyükşehir ve ilçe görevleri
Büyükşehir; stratejik plan ve yatırım programı, nazım planlama, ana ulaşım sistemi, büyük ölçekli altyapı ve koordinasyon, kanunda sayılan meydan-bulvar-cadde ve ana yollar, toplu taşıma, terminal ve otoparklar, su ve kanalizasyon, çevre ve katı atık sisteminin üst ölçek görevleri, itfaiye ve afet planlaması gibi il bütününü ilgilendiren hizmetleri yürütür.
Kanunda görev verilen alanlarda ruhsat ve denetim yetkisi de kullanabilir.
İlçe belediyeleri, büyükşehire münhasır verilenlerin dışında kalan belediye görevlerini yürütür; uygulama imar planı, günlük imar uygulaması, ruhsat ve yerel hizmetlerde görünür idaredir.
Ancak ilçe işlemi üst ölçek nazım plana ve büyükşehir onay-denetim düzenine aykırı olamaz.
Bir evrak üzerinde ilçe belediyesi mührü bulunması, büyükşehir aşamasının gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Görevler hizmetin ölçeğine göre paylaşılır.
Büyükşehir görevlerini ilçe belediyelerine devredebilir veya birlikte yürütebilir; fakat bunun kanuni dayanağı, meclis kararı ve varsa protokolü incelenmeden fiilî uygulamadan kesin yetki sonucu çıkarılamaz.
AYKOME ve UKOME
Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME); yol, su, kanalizasyon, enerji, haberleşme ve benzeri altyapı yatırımlarının program ve koordinasyonunu sağlar.
Kurumların aynı yerde birbirini bozan kazılar yapması, yatırım takvimlerinin çakışması ve altyapı eksikliği gibi riskler bu merkez üzerinden yönetilir.
Bir bölgede plan hakkı bulunması, gerekli altyapının hazır olduğu anlamına gelmez.
Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME); kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki taşımacılığı koordinasyon içinde yürütmeye yönelik kararlar alır.
Trafik hizmetlerinin planlanması, güzergâhlar, durak ve park yerleri ile kanunda sayılan ulaşım konuları bu yapıda değerlendirilir.
Toplu taşımaya ilişkin UKOME kararları belediyeler, kamu kurumları ve ilgililer için bağlayıcıdır; kararlar büyükşehir belediye başkanının onayıyla yürürlüğe girer.
Değer etkisi doğrusal değildir.
Yeni ulaşım bağlantısı erişilebilirliği artırabilir; aynı proje kamulaştırma, cephe kaybı, gürültü veya geçici inşaat yükü de doğurabilir.
Projenin yalnız duyurulmuş olmasıyla yetkili kararının onaylanması ve uygulanmaya başlaması ayrılmalıdır.
İmar denetimi
Büyükşehir belediyesi, ilçe belediyelerinin imar uygulamalarını denetlemeye yetkilidir.
Denetimde eksiklik veya aykırılık belirlenirse ilgili belediyeye üç ayı geçmemek üzere süre verilir.
Sürede giderilmezse büyükşehir eksiklik ve aykırılığı giderebilir.
Ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı hakkında ilçe üç ay içinde gerekli işlemi yapmazsa büyükşehir, 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili durdurma-yıkım ve idari yaptırım yetkilerini kanuni şartlarla kullanabilir; aynı fiil için iki kez ceza verilemez.
İlçe belediye meclisinin imara ilişkin kararları da gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir meclisince nazım plana uygunluk yönünden incelenir; sürede görüşülmeyen karar kanundaki şartlarla onaylanmış sayılır.
Bu üç aylık inceleme ile imar aykırılığını giderme için verilen üç aylık süre aynı işlem değildir.
Kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alan
6360 sayılı Kanunla büyükşehir illerindeki köy ve belde belediyelerinin tüzel kişilikleri kaldırılarak yerleşimler mahalleye dönüştürülmüştür.
Bu idari dönüşüm, her alanın fiilen kentleştiği anlamına gelmez.
5216 sayılı Kanunun ek 3. maddesi, eski köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen ve kırsal özellik taşıyan yerler için özel statü kurar.
İlgili ilçe belediye meclisinin kararı ve teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisi; sosyoekonomik durum, şehir merkezine uzaklık, belediye hizmetlerine erişim, mevcut yapılaşma ve benzeri ölçütleri değerlendirir.
Büyükşehir meclisi en geç doksan gün içinde karar vererek mahallenin tamamını kırsal mahalle kabul edebilir.
Tamamı kırsal mahalle sayılmayan yerlerde, on bin metrekareden az olmamak üzere kırsal yerleşik alan belirlenebilir.
Statünün kaldırılması da kanuni usule tabidir.
Kırsal mahalle statüsü bazı vergi, harç, ücret ve su tarifesi sonuçları doğurabilir; fakat tek başına imar hakkı vermez, tarla vasfını arsaya çevirmez ve ruhsat zorunluluğunu genel olarak ortadan kaldırmaz.
Kadastro niteliği, uygulanan plan, 3194 sayılı Kanun ve özel mevzuat ayrıca incelenmelidir.
Değerleme için kontrol zinciri
Bir taşınmaz dosyasında şu sıra izlenebilir:
- Taşınmazın büyükşehir ve ilçe sınırındaki konumu ile kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan kararı sorgulanır.
- Çevre düzeni planı, nazım plan, uygulama planı ve parselasyon arasındaki ölçek ve uygunluk zinciri kurulur.
- Kararı alan organ, büyükşehir onayı, askı-kesinleşme durumu ve dava ya da iptal bilgisi kontrol edilir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Büyükşehir Belediyesi Kanunu anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Gayrimenkul Mevzuatı dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu konusu SPL Gayrimenkul Değerleme düzeyindeki Gayrimenkul Mevzuatı dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Gayrimenkul Mevzuatı dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 16 konu içerir.
- Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunacak Gayrimenkul Değerleme Kuruluşları Hakkında Tebliğ III-62.3
- Türk Medeni Kanunu'nun Taşınmaz Mülkiyetine (704-761 Maddeleri), Sınırlı Ayni Haklara (779-938 Maddeleri), Zilyetlik ve Tapu Siciline (973-1027) İlişkin Hükümleri
- İmar Kanunu ve İlgili Yönetmelikler
- İskan Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği
- Kat Mülkiyeti Kanunu
- Belediye Kanunu ve İlgili Yönetmelikler
- Kamulaştırma Kanunu
- Tapu Kanunu ve İlgili Mevzuat
- Kadastro Kanunu
- Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve Uygulama Yönetmeliği
- Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve Uygulama Yönetmeliği
- Taşınmaz Kiralarına İlişkin Mevzuat
- Emlak Vergisi Kanunu
- Gayrimenkul Alım-Satım ve İnşa Kazançlarının Vergilendirilmesi
- Gayrimenkullerin Kiraya Verilmesinden Elde Edilen Kazançların Vergilendirilmesi
- Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
SPL soru çözme rehberi