Kadastro Kanunu Konu Anlatımı

Kadastro, taşınmazların sınırlarını, konumlarını ve hukuki durumlarını belirleyen kamu faaliyetidir.

Tarihsel olarak ilk parsel kadastrosu arazi vergilerinin toplanması amacıyla ortaya çıkmış olsa da günümüzde kadastro yalnız vergiyle ilgili değildir.

Mülkiyet hakkının güvenceye alınması, tapu sicilinin doğru kurulması, haritaların üretilmesi, taşınmaz işlemlerinin sağlıklı yürütülmesi ve mekânsal bilgi sistemlerinin oluşturulması kadastro faaliyetinin temel sonuçlarıdır.

Bu nedenle kadastro, gayrimenkul değerleme bilgisinin de altyapısını oluşturur; değerleme konusu taşınmazın sınırı, niteliği, yüzölçümü ve hak durumu güvenilir değilse değerleme sonucu da sağlıklı olamaz.

Türkiye’de kadastro çalışmaları Cumhuriyet döneminde sistemli biçimde gelişmiştir.

İlk düzenlemeler kentsel alanlara yönelmiş, daha sonra köylerde tapulama adıyla çalışmalar başlamıştır.

Uzun süre kent ve kırsal alanlar farklı kanunlarla yürütülmüştür.

1987 yılında 3402 sayılı Kadastro Kanunu ile bu ayrım birleştirilmiş ve kadastro uygulaması ortak bir kanuni çerçeveye kavuşmuştur.

Bu tarihsel gelişim sınav açısından önemlidir; çünkü 3402 sayılı Kanun yalnız teknik ölçüm kanunu değil, mülkiyet tespiti ile tapu sicilinin kurulmasını birlikte ele alan temel düzenlemedir.

Kadastro Kanunu’nun amacı, ülke koordinat sistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirtmek, hukuki durumlarını tespit etmek, Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu sicilini kurmak ve mekânsal bilgi sisteminin altyapısını oluşturmaktır.

Bu tanım dört unsuru bir araya getirir.

Birincisi teknik unsurdur: sınır ve harita.

İkincisi hukuki unsurdur: taşınmazın malikini ve hak durumunu belirleme.

Üçüncüsü sicil unsurudur: tapu sicilinin kurulması.

Dördüncüsü bilgi sistemi unsurudur: mekânsal verinin kamu düzeni içinde kullanılabilir hale gelmesi.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü bu faaliyetlerin ana kurumudur.

Kurumun görevleri arasında taşınmazların kadastro çalışmalarını planlamak, yürütmek, yenilemek ve güncellemek; tapu sicillerini oluşturmak, arşivlemek ve korumak; harita yapmak, üretim standartlarını belirlemek ve haritaları arşivlemek yer alır.

Ayrıca ülkenin kadastrosunu yapmak, tapu planlarının yenilenmesini sağlamak, büyük ölçekli kadastral ve topoğrafik haritalar üretmek veya ürettirmek, mekânsal bilgi sistemi altyapısını oluşturmak ve ilgili verilerden kamu ile özel kişilerin yararlanmasını sağlamak kurumun görev alanındadır.

LİHKAB düzeniyle bazı teknik işlemlerin lisanslı harita kadastro mühendisleri ve bürolarınca yürütülmesi de bu kurumsal yapının parçasıdır.

Kadastro bölgesi, her ilin merkez ilçesi ile diğer ilçelerinin idari sınırları içinde kalan yerlerdir.

Kadastrosu yapılacak bölgeler ana plana uygun şekilde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün teklifi ve bağlı bulunduğu bakanın onayıyla belirlenir.

Kadastroya başlanacak bölgeler en az bir ay önceden Resmî Gazete, radyo veya televizyonda, bölge merkezi ve ildeki yerel yayın araçlarında ve alışılmış vasıtalarla duyurulur.

Bu ilan, taşınmaz sahiplerinin, hak iddia edenlerin ve ilgili kamu kurumlarının sürece katılabilmesi için zorunludur.

Kadastroda ilan yalnız bilgilendirme değil, hak arama sürecinin başlangıç güvencesidir.

Kadastro ekibi en az iki kadastro teknisyeni, mahalle veya köy muhtarı ve üç bilirkişiden oluşur.

Fenni işlerin ihale yoluyla yaptırıldığı durumlarda ekip yapısında bazı teknik esneklikler vardır.

Muhtar katılamazsa kanuni vekili yer alır.

Bilirkişiler, çalışma alanındaki taşınmazların geometrik ve hukuki durumlarını bilen kişiler arasından seçilir.

Seçimde yaş, medeni hakları kullanma ehliyeti, belirli süre ikamet, suçtan mahkûm olmama ve okuma yazma gibi nitelikler aranır.

Bilirkişilerin yemin etmesi, tarafsız beyanda bulunma yükümlülüğünü güçlendirir.

Kendisine, yakın hısımlarına veya aralarında dava bulunan kişilere ait tespitlerde bilirkişi olarak dinlenememeleri ise çıkar çatışmasını önler.

Kadastro komisyonu, kadastro müdürü veya yardımcısının başkanlığında bir kadastro üyesi ve itirazın niteliğine göre kontrol mühendisi ya da tasarruf kontrol memurundan oluşur.

Bu komisyon özellikle teknisyenler arasında görüş ayrılığı, ilgililerin itirazı veya kayıt ve belgelerin değerlendirilmesinde çözüm gerektiren durumlarda devreye girer.

Kadastro sürecinde teknik ölçüm ile hukuki hak tespiti iç içe geçtiğinden, komisyon yapısının hem teknik hem hukuki değerlendirmeye imkân verecek şekilde kurulması anlamlıdır.

Kadastro çalışma alanı, kadastro bölgesindeki her köy ve belediye sınırları içindeki her mahalledir.

Kadastro müdürü çalışmaya başlanacak köy veya mahalleyi en az on beş gün önce duyurur ve çalışma sınırlarının hangi gün ve saatte tespit edileceğini bildirir.

Çalışma alanında orman bulunması ve orman kadastrosu yapılmamış olması halinde, orman kadastrosu ile orman içindeki ve bitişiğindeki taşınmazların ormanlarla ortak sınırları kadastro ekibince belirlenir; bu çalışmalara orman ve ziraat mühendislerinin katılması gerekir.

Orman kadastrosu kesinleşmiş yerlerde ise bu sınırlara uyulur.

Bu düzenleme, özel mülkiyet ile kamu malı niteliğindeki orman alanları arasındaki sınırın güvenilirliğini hedefler.

Çalışma alanı sınırı tespit edilirken il, ilçe, belediye ve köy sınırları dikkate alınır; komşu yerleşimlerin bilgi ve belgelerinden yararlanılır.

Tespit edilen sınır harita veya ölçü krokisinde gösterilir.

Bu sınıra karşı belirli süre içinde kadastro müdürlüğü nezdinde itiraz edilebilir; müdür itirazı kısa sürede karara bağlar ve karara karşı kadastro mahkemesine başvuru yolu vardır.

İlk parsel için tutanak düzenlendikten sonra idari teşkilat veya taksimatta değişiklik yapılması başlamış kadastroyu durdurmaz.

Böylece kadastro çalışmasının idari sınır değişiklikleri nedeniyle sürekli kesintiye uğraması önlenir.

Kadastro müdürü, çalışma başlamadan önce mahalli hukuk mahkemelerinden çalışma alanındaki taşınmazlara ilişkin devam eden veya henüz kesinleşmemiş davaların listesini alır.

Tapu, vergi, harita ve diğer belge örnekleriyle birlikte bu bilgiler kadastro teknisyenlerine verilir.

Davalı taşınmazlarda davanın niteliği belirleyicidir.

Mülkiyet davası varsa malik tayin edilmeden tutanak düzenlenebilir; sınır veya yüzölçümü davasında malik belirlenebilir fakat ihtilaflı sınırlar ayrıca gösterilir.

Sınırlı ayni hak, şerh veya beyanlar hanesinde gösterilecek haklara ilişkin davalarda ise konu tutanakta açıklanır.

Davalı tutanakların kadastro mahkemesine devri, kadastro ile yargı sürecinin uyumlu ilerlemesini sağlar.

Sınırlandırma ve tespit aşamasında kadastro teknisyenleri, hazır olan mal sahipleri ve ilgililer huzurunda harita, tapu, vergi kayıtları ve diğer belgeleri inceler; muhtar ve bilirkişilerin bilgilerinden yararlanır.

Elde edilen bilgi ve kanaat her taşınmaz için düzenlenen kadastro tutanağına yazılır.

Taşınmazın sınırı kadastral harita, büyütülmüş fotoğraf veya kroki üzerinde gösterilir; ihtilaflı sınırlar ayrıca belirtilir.

Teknisyenler bilirkişi beyanlarıyla kanaate varamazsa başka kişilerin bilgi ve tanıklığına başvurabilir.

Ancak bilirkişi beyanına aykırı tespit yapılacaksa bunun kayıt ve belgelere dayandırılması ve sebeplerinin tutanakta açıklanması gerekir.