Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü Konu Anlatımı

Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü, gayrimenkul değerleme mesleğinin yalnız teknik rapor üretiminden ibaret olmadığını gösteren temel düzenlemelerden biridir.

Kaynağa göre TDUB, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 76. maddesine dayanan, kamu tüzel kişiliğine sahip öz düzenleyici bir meslek birliğidir.

Öz düzenleyici nitelik, mesleğin kendi standartlarını, üyelik disiplinini ve kurumsal temsilini belirli kamu hukuku çerçevesi içinde yürütmesi anlamına gelir.

Bu nedenle TDUB hem üyelerinin mesleki menfaatleriyle ilgilenir hem de sermaye piyasası düzeni ve kamu yararı bakımından gözetim işlevi taşır.

Birliğin tarihsel kuruluş çizgisi, konut finansmanı sistemi ve sermaye piyasası mevzuatıyla bağlantılıdır.

Kaynak, önce 2499 sayılı eski Sermaye Piyasası Kanunu'na eklenen hükümle Birliğin öngörüldüğünü, daha sonra 6362 sayılı Kanun ve yeni Statü ile organlar, gelirler, giderler, çalışma esasları, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma gibi konuların düzenlendiğini anlatır.

Bu gelişim, değerleme faaliyetinin kredi, sermaye piyasası ve gayrimenkul piyasası güvenilirliğiyle doğrudan ilişkili görülmesinden kaynaklanır.

Değerleme raporlarının güvenilirliği, yalnız raporu yazan uzmanın bilgisine değil, mesleğin ortak kurallarına ve denetim mekanizmasına da bağlıdır.

Statünün amacı, Birliğin organlarını, görev ve yetkilerini ve çalışma ilke ve esaslarını düzenlemektir.

Kapsam ise organlar, komiteler, görevler, gelirler, giderler, üyeler, üyelik esasları ve disiplin cezaları gibi mesleki hayatın kurumsal yönlerini içerir.

Birliğin merkezi İstanbul'dadır ve yurt içinde gerekli teşkilatı kurabilir.

Bu merkez ve teşkilat bilgisi ezber gibi görünse de sınav açısından Birliğin ülke genelindeki mesleki düzenleme işlevini anlamaya yardım eder.

TDUB, yalnız bir iletişim platformu değil, statüyle tanımlanmış hak ve yükümlülükleri bulunan meslek örgütüdür.

Birliğin amacı gayrimenkul piyasasının ve değerleme faaliyetlerinin gelişmesini sağlamak, üyelerin dayanışma içinde ve mesleğin gerektirdiği özen ve disiplinle çalışmalarını desteklemek, üyelerin mesleki menfaatlerini korumak, haksız rekabeti önlemek, mesleki konularda üyeleri aydınlatmak ve eğitmektir.

Bu amaçlar birbirini tamamlar.

Piyasanın gelişmesi için standartlaşma gerekir; standartlaşma için meslek kuralları ve eğitim gerekir; kurallara uyum için denetim ve disiplin gerekir.

Böylece Statü, değerleme mesleğinde kaliteyi yalnız bireysel uzmanlıkla değil, kurumsal düzenle güvenceye almaya çalışır.

TDUB'un görev ve yetkileri geniştir.

Birlik araştırmalar yapabilir, tanıtım, seminer, toplantı ve eğitim faaliyetleri düzenleyebilir, sertifika verebilir, üyelerinin sicil bilgilerinin tutulmasını sağlayabilir ve mesleki faaliyetlerde etkin bir denetim mekanizması kurabilir.

Üyeler tarafından yürütülen faaliyetlerin adil ve dürüst olması için değerleme standartları ve meslek kuralları oluşturur ve bunları Kurula bildirir.

Haksız rekabeti önleyici tedbirler alır, mevzuatla veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından verilen konularda düzenleme yapar, yürütür ve denetler.

Bu yapı, TDUB'un yalnız eğitim veren bir birlik değil, aynı zamanda mesleki düzenin uygulanmasına katılan bir kurum olduğunu gösterir.

Birliğin veri ve piyasa bilgisiyle ilişkisi de bu görevlerin parçasıdır.

Kaynak, Birliğin bölgesel ve ülke genelinde gayrimenkul değerleri konusunda veri analiz raporları oluşturulması ve yayımlanması görevini yürüten MKK Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. ile işbirliği yaptığını belirtir.

Ayrıca üyelerce hazırlanan değerleme raporlarına ilişkin veri ve bilgilerin bu merkeze gönderilmesi sağlanır.

Bu düzen, değerleme faaliyetinin yalnız tekil müşteri raporlarından oluşmadığını, sektörün daha geniş veri tabanı ve piyasa şeffaflığı ihtiyacıyla bağlantılı olduğunu gösterir.

Birliğin uyuşmazlık ve şikayet işlevi de değerleme pratiği açısından önemlidir.

Kaynak, TDUB'un üyelerinin kanun kapsamındaki faaliyetleri ve müşterilerine verdikleri değerleme hizmetlerinden doğan uyuşmazlıkların çözümüne yardımcı olduğunu, itirazları değerlemenin standartlara uygunluğu yönünden inceleyebildiğini ve üyeler hakkında yapılan şikayetleri değerlendirdiğini açıklar.

Mevzuata veya standartlara aykırılık saptanırsa idari para cezaları ile uyarı, kınama, üyeliğin askıya alınması ve üyeliğin iptali gibi disiplin sonuçları gündeme gelebilir.

Bu nedenle TDUB, değerleme raporunun yalnız hazırlanma anında değil, sonrasında ortaya çıkan denetim ve sorumluluk süreçlerinde de rol oynar.

Üyelik yapısı iki ana gruptan oluşur: gayrimenkul değerleme lisansına sahip gerçek kişi değerleme uzmanları ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilen tüzel kişi değerleme kuruluşları.

Gayrimenkul değerleme lisansını almaya hak kazanan uzmanlar, belirlenen süre içinde üyelik başvurusu yapmakla yükümlüdür; aksi halde lisansın iptali gibi ağır sonuçlar doğabilir.

Değerleme kuruluşları da yetkilendirildikleri tarihten itibaren başvuru yükümlülüğü altındadır.

Konut değerleme lisansı sahipleri ve kamu kurumlarında çalışan uzmanlar için statüde farklı üyelik rejimleri tanımlanmıştır.

Böylece mesleki faaliyetin türü ve kişinin çalıştığı kurum üyeliğin zorunlu, ihtiyari veya askıda olmasına etki edebilir.

Üyeliğin askıya alınması, yalnız idari bir kayıt işlemi değildir; mesleki haklara doğrudan etki eder.

Faaliyette bulunmadığını beyan eden gerçek kişi üye belirli koşullarla üyeliğinin askıya alınmasını isteyebilir.

Aidatlarını süresinde ödemeyen üyelerin üyeliği ise ödeme tamamlanıncaya kadar kendiliğinden askıya alınmış sayılır.

Askı süresince üye genel kurula katılamaz, Birlik tarafından sağlanan haklardan yararlanamaz ve değerleme raporu hazırlayamaz ya da imzalayamaz.

Bu sonuç, üyelik yükümlülüklerinin değerleme faaliyeti yapabilme kapasitesiyle bağlantılı olduğunu açıkça gösterir.

Birliğin organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetleme kuruludur; ayrıca genel sekreterlik birimi bulunur.

Genel kurul, Birliğin en yüksek karar organıdır ve üyelerden oluşur.

Birliğin amaçlarının gerçekleşmesi için gereken kararları almak, yönetim ve denetleme kurulu ile disiplin komitesi üyelerini seçmek, giriş ücretleri ve aidatları belirlemek, bütçe ve kesin hesabı görüşmek, faaliyet ve denetleme raporlarını ele almak genel kurulun görevleri arasındadır.

Genel kurulda her üyenin bir oy hakkı bulunması, Birliğin meslek örgütü niteliğini yansıtır.

Yönetim kurulu Birliğin yürütme organıdır.

Üyeliğe kabul başvurularını karara bağlamak, düzenlemeleri hazırlamak, değerleme standartları ve meslek kurallarını oluşturmak, disiplin cezaları ve idari para cezalarının gereklerini yerine getirmek, sektörün gelişimi için araştırma ve veri altyapısını sağlamak, bütçe ve faaliyet raporunu genel kurula sunmak gibi görevleri vardır.