Türev Araç Stratejileri Konu Anlatımı

Opsiyon stratejilerinin temel değeri, yatırımcının piyasa beklentisini yalnızca yön üzerinden değil, hareketin büyüklüğü ve risk sınırı üzerinden de ifade etmesine imkan vermesidir.

Dayanak varlığı doğrudan almak yükseliş beklentisini, açığa satmak düşüş beklentisini yansıtır; fakat opsiyonlar aynı beklentiyi farklı prim maliyeti, farklı zarar sınırı ve farklı başabaş noktasıyla kurabilir.

Aynı dayanak varlığa bağlı alım ve satım opsiyonları, kullanım fiyatı ve vade değiştirilerek bir araya getirildiğinde çok sayıda bileşik pozisyon doğar.

Bu pozisyonların her biri aslında vade sonundaki kâr-zarar grafiğini şekillendirme aracıdır.

Bu nedenle strateji isimlerini ezberlemekten önce, pozisyonun hangi piyasa senaryosunda kazandığını, hangi senaryoda zarar ettiğini ve zararının sınırlı olup olmadığını okumak gerekir.

Dikey yayılma stratejileri bu mantığın en sade örneklerindendir.

Kullanım fiyatları farklı iki alım opsiyonu veya iki satım opsiyonu aynı anda alınır ve satılır; bu nedenle hem maliyet hem de sonuç belli bir aralığa sıkıştırılır.

Yükseliş beklentisi alım opsiyonlarıyla kurulduğunda yatırımcı düşük kullanım fiyatlı alımı alır, yüksek kullanım fiyatlı alımı satar.

Böylece dayanak varlık yükselirse kazanç elde edilir, ancak yüksek kullanım fiyatının ötesindeki kazanç satılan opsiyon nedeniyle sınırlanır.

Aynı yükseliş beklentisi satım opsiyonlarıyla da kurulabilir; bu durumda prim akışının yönü değişebilir fakat ekonomik düşünce benzerdir.

Düşüş yönlü yayılmalarda pozisyonlar tersine çevrilir.

Ayı piyasası bekleyen yatırımcı, alım veya satım opsiyonlarıyla azami kâr ve azami zararı baştan hesaplanabilir bir yapı kurar.

Dikey yayılmada strateji pahalı bir yön bahsi değil, kontrollü bir fiyat aralığı beklentisidir.

Pergel stratejisi, yatırımcının yön konusunda kararsız olduğu fakat güçlü hareket beklediği durumları anlatır.

Aynı dayanak, aynı kullanım fiyatı ve aynı vadeye sahip bir alım ile bir satım opsiyonu birlikte alınırsa uzun pergel oluşur.

Fiyat yukarı giderse alım opsiyonu, aşağı giderse satım opsiyonu değer kazanır; fiyat kullanım fiyatı çevresinde kalırsa iki prim de maliyet olarak kalır.

Bu yüzden uzun pergelde zarar ödenen toplam primle sınırlı, kazanç potansiyeli ise özellikle yukarı yönde sınırsızdır.

Kısa pergel bunun tersidir: yatırımcı iki opsiyonu satar ve fiyatın dar bir bantta kalmasını ister.

Burada en iyi sonuç tahsil edilen primdir, fakat fiyat sert biçimde hareket ederse zarar büyüyebilir.

Pergel, yön beklentisinden çok volatilite beklentisini fiyatlayan bir stratejidir.

Çanak stratejisi pergeli andırır, ancak alım ve satım opsiyonlarının kullanım fiyatları farklıdır.

Uzun çanakta yatırımcı daha dışta kalan kullanım fiyatlarını kullanarak daha düşük prim maliyetiyle büyük hareket beklentisini alır.

Bunun bedeli, kâr bölgesine ulaşmak için fiyatın daha fazla hareket etmesi gereğidir.

Kısa çanakta ise yatırımcı fiyatın iki kullanım fiyatı arasında kalmasına güvenir ve prim toplar; fakat fiyat aralığın dışına güçlü biçimde çıkarsa risk artar.

Bu yapı, pergele göre başlangıç maliyetini veya prim gelirini değiştirir ama ana fikri korur: beklenti fiyatın yönünden çok hareketin büyüklüğüdür.

Uzun pozisyonlar belirsizlik ve dalgalanma artışına, kısa pozisyonlar ise durgunluğa duyarlıdır.

Kelebek stratejisi, volatilite üzerine kurulan pozisyonu iki uçtan da sınırlandırır.

Üç kullanım fiyatı kullanılır ve genellikle orta kullanım fiyatındaki opsiyonlar daha yüksek adetle satılır ya da alınır.

Uzun kelebekte yatırımcı fiyatın vade sonunda orta kullanım fiyatına yakın kalmasını ister.

Fiyat çok aşağıda veya çok yukarıda kapanırsa stratejinin kazancı sınırlanır ya da zarar oluşur, fakat bu zarar da baştan bellidir.

Kısa kelebek ise fiyatın orta bölgeden uzaklaşmasını bekler; buna karşılık hem yukarı hem aşağı uçta kârı sınırlı hale gelir.

Kelebek stratejisinin öğretici tarafı, opsiyonların yalnızca tek yönlü kaldıraç aracı olmadığını göstermesidir.

Yatırımcı uygun kombinasyonla dar bant, geniş bant, yüksek oynaklık veya düşük oynaklık beklentisini ayrı ayrı kurabilir.

Strip ve strap stratejileri, uzun pergelin asimetrik hale getirilmiş türleri gibi düşünülebilir.

Strip stratejisinde yatırımcı bir alım ve iki satım opsiyonu alarak yüksek dalgalanma bekler, fakat aşağı yönlü hareketi daha güçlü ihtimal sayar.

Fiyat yükselirse alım opsiyonu kazanç sağlar; fiyat düşerse iki satım opsiyonu nedeniyle düşüşten daha yüksek fayda doğar.

Strap stratejisinde bunun tersi vardır: iki alım ve bir satım opsiyonu alınır, böylece yüksek oynaklık beklentisi korunurken yukarı yönlü harekete daha fazla ağırlık verilir.

Her iki stratejide de başlangıçta prim ödenir, bu nedenle fiyat beklenen ölçüde hareket etmezse zarar primle sınırlı kalır.

Fiyat sert biçimde hareket ederse kazanç potansiyeli genişler.

Bu stratejiler, yatırımcının yalnızca oynaklık değil, oynaklığın hangi yöne daha olası olduğu konusunda da görüş taşıdığını gösterir.

Sentetik pozisyonlar, opsiyon stratejilerinin denge ve parite mantığıyla en yakından ilişkili bölümüdür.

Burada amaç, bir finansal pozisyonun kâr-zarar sonucunu başka araçların birleşimiyle yeniden üretmektir.

Aynı kullanım fiyatı ve vadeye sahip bir alım opsiyonunda uzun, satım opsiyonunda kısa pozisyon almak dayanak varlıkta uzun pozisyona benzer sonuç verir.

Pozisyonların yeri değiştirildiğinde dayanak varlıkta kısa pozisyonun ekonomik etkisi kurulabilir.

Bu yapı, put-call paritesinin pratik yorumudur: alım, satım, dayanak varlık ve risksiz varlık birbirinden tamamen bağımsız fiyatlanmaz.

Sentetik pozisyonun maliyeti, doğrudan dayanak varlığı almaktan farklı olabilir; bu nedenle yatırımcı finansman, teminat ve piyasa erişimi bakımından daha uygun yolu seçebilir.

Koruyucu satım ve korunmalı alım, sentetik düşüncenin uygulamada en anlaşılır örnekleridir.

Koruyucu satımda yatırımcı dayanak varlığı elinde tutarken aynı zamanda satım opsiyonu alır.

Dayanak fiyatı düşerse satım opsiyonu zararı sınırlar; fiyat yükselirse yatırımcı yükselişe katılır, fakat ödediği prim toplam getiriyi azaltır.

Bu pozisyon ekonomik olarak uzun alım opsiyonuna benzer, çünkü aşağı yönlü zarar sınırlı, yukarı yönlü potansiyel açıktır.

Korunmalı alımda ise yatırımcı dayanak varlığa sahipken alım opsiyonu satar.

Böylece prim geliri elde eder ve sınırlı yükseliş beklentisini gelirle destekler; fakat fiyat kullanım fiyatının üzerine güçlü biçimde çıkarsa dayanak varlıktaki ek kazanç satılan alım opsiyonu nedeniyle sınırlanır.