Maliyet, Gider, Harcama ve Zarar Kavramları Konu Anlatımı

Bu ayrımı doğru kurmak, maliyet muhasebesinde nereye kayıt yapılacağını belirler.

Her harcama hemen gider olmaz; örneğin üretimde kullanılmak üzere alınan bir malzeme önce varlık niteliği taşır, üretime sevk edildiğinde maliyet unsuruna dönüşür, satılan mamule bağlandığında gelir tablosunda gider etkisi yaratır.

Bu akış takip edilmezse dönem kârı, stok değeri ve üretim maliyeti birbirine karışır.

Bu nedenle sınav soruları çoğu kez kavramların sözlük anlamından çok, olayın işletme faaliyetindeki yerine odaklanır.

Gider kavramı iki yaklaşımla okunabilir.

Bilanço yaklaşımında varlıklardaki azalış veya yükümlülüklerdeki artış ön plandadır; gelir yaklaşımında ise ekonomik yararı tükenmiş maliyetin hasılattan düşülen kısmı vurgulanır.

Maliyet daha geniş bir kavramdır; belli bir amaca ulaşmak için katlanılan parasal fedakârlık, yararı henüz tükenmemişse stok veya varlık olarak da izlenebilir.

Zarar ise normal faaliyet sınırını aşan, gerekli olmayan veya olağandışı tüketimi anlatır.

Giderlerin sınıflandırılması bu temel ayrımdan sonra gelir.

Giderler çeşitlerine göre ilk madde ve malzeme, işçilik, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmet, amortisman ya da finansman gibi türlere ayrılır.

Fonksiyonlarına göre üretim giderleri ve dönem giderleri ayrımı yapılır.

Mamule yüklenme biçimine göre direkt ve endirekt gider ayrımı, faaliyet hacmiyle ilişkisine göre sabit, değişken, yarı değişken ve yarı sabit gider ayrımı kullanılır.

Bu sınıflandırmalar birbirinin alternatifi değildir; aynı gider farklı ölçütlerle farklı adlar alabilir.

Üretimde kullanılan hammadde fonksiyon bakımından üretim gideridir, davranış bakımından çoğu kez değişkendir ve mamule doğrudan yüklenebiliyorsa direkt giderdir.

Fabrika kirası üretimle ilgili olduğu için üretim gideridir, fakat tek bir mamule bağlanamadığı için endirekt, belirli kapasite aralığında değişmediği için sabit nitelik taşır.