Safha (Evre) Maliyeti Sistemi ve Eşdeğer Ürün Miktarı Konu Anlatımı

Safha maliyeti sistemi, üretimin kesintisiz aktığı ve ürünlerin birbirinden ayırt edilmesinin ekonomik olmadığı durumlarda anlam kazanır.

Çimento, kimya, tekstil veya gıda gibi süreçlerde belli bir siparişi tek tek takip etmek yerine, her safhada oluşan maliyet toplanır.

Sonra bu maliyet, o safhada işlenen üretim miktarına bölünerek birim maliyete dönüştürülür.

Bu yönüyle sistem, sipariş maliyetinden farklı olarak bireysel ürün kartına değil dönem ve safha hesaplamasına dayanır.

Safha maliyetinde hesaplama miktar eşitliğiyle başlar.

Dönem başı yarı mamul ve dönem içinde üretime başlanan miktar, dönem sonu yarı mamul, tamamlanan mamul ve varsa fire ile karşılaştırılır.

Bu eşitlik üretimin nereye gittiğini gösterir.

Ardından eşdeğer ürün miktarı hesaplanır.

Eşdeğer ürün, yarı mamulü tamamlanmış mamul cinsinden ifade eder; yarı mamul miktarı tamamlanma derecesiyle çarpılır.

Bu kavram özellikle dönem sonu yarı mamul bulunan sorularda belirleyicidir.

Çünkü maliyetin tamamını sadece tamamlanan mamullere yüklemek yanlış olur.

Direkt ilk madde, direkt işçilik ve genel üretim giderleri için tamamlanma dereceleri farklı olabilir.

Bu nedenle eşdeğer birim hesabı, maliyet unsurları bazında ayrı ayrı düşünülmelidir.

Son aşamada eşdeğer birim maliyeti bulunur ve maliyet tamamlanan mamuller ile dönem sonu yarı mamuller arasında paylaştırılır.

Sipariş maliyeti ile safha maliyeti arasındaki fark yalnızca tanımsal değildir.

Sipariş sisteminde her iş için ayrı kart açılır, maliyet kart üzerinde birikir ve üretim tamamlandığında o siparişin maliyeti görülür.

Safha sisteminde bölüm üretim maliyeti tablosu kullanılır; maliyet safha toplamından ortalama birim maliyete iner.

Sürekli üretim yapan işletmelerde bu yöntem hem kayıt yükünü azaltır hem de benzer ürünlerin maliyetini tutarlı biçimde hesaplar.