Mali Müşavirlik Maliyet Muhasebesi Maliyet-Hacim-Kâr Analizi ve Başabaş Noktası Konu Anlatımı

Başabaş analizi, maliyet muhasebesinin yönetim kararlarına dönüştüğü en görünür alanlardan biridir.

İşletme üretime başlamadan önce, ne kadar satış yaparsa zarar alanından çıkacağını bilmek ister.

Bunun için maliyetler değişken ve sabit olarak ayrılır.

Değişken maliyet satış veya üretim hacmiyle birlikte değişirken, sabit maliyet belirli kapasite aralığında aynı kalır.

Satış fiyatından birim değişken maliyet çıkarıldığında birim katkı payı bulunur; bu pay önce sabit maliyetleri karşılar, sonrasında kâra dönüşür.

Başabaş miktarı, toplam sabit giderlerin birim katkı payına bölünmesiyle bulunur.

Başabaş tutarı ise toplam sabit giderlerin katkı oranına bölünmesiyle hesaplanır.

Katkı oranı toplam üzerinden satışlar eksi değişken giderlerin satışlara oranı olarak, birim üzerinden ise satış fiyatı eksi birim değişken giderin satış fiyatına oranı olarak okunabilir.

Kapasite kullanım oranı sorularında toplam sabit giderler toplam katkı payına bölünerek başabaş kapasite oranına ulaşılır.

Bu analizde kritik nokta, değişken giderle sabit gideri karıştırmamaktır.

Birim katkı payı yanlış bulunursa başabaş noktası da yanlış çıkar.

Sınavda verilen toplam satış tutarı, birim satış fiyatı ve birim değişken maliyet birlikte kullanıldığında önce satış miktarı bulunabilir; ardından toplam değişken gider, katkı payı ve başabaş miktarı tutarlı biçimde hesaplanır.

Maliyet-hacim-kâr analizinin yorum boyutu da vardır.

Başabaş noktasının altındaki satışlarda katkı payı sabit giderleri karşılamaya yetmez ve zarar oluşur.

Başabaş noktasından sonra her ek birimin katkı payı, sabit giderler artık karşılandığı için kâra dönüşür.

Bu nedenle fiyat değişikliği, değişken maliyet artışı veya sabit gider artışı başabaş miktarını doğrudan etkiler.

Birim satış fiyatı yükselir veya birim değişken maliyet düşerse katkı payı artar ve başabaş miktarı azalır.

Sabit gider artarsa başabaş noktası yükselir.