SPL Finansal Yönetim ve Mali Analiz Finansal Planlama Konu Anlatımı

Finansal planlama, şirketin gelecekte karşılaşacağı fon ihtiyacını ve fon fazlasını önceden görmeye çalışan sistemli bir tahmin sürecidir.

Kaynak bu başlığı özellikle kısa dönemli fon ihtiyacının belirlenmesi, likidite sıkışıklığının önlenmesi ve ödeme gücünün korunması bağlamında ele alır.

Finansal planlama yapılmadığında kârlı görünen bir şirket bile belirli aylarda nakit açığı yaşayabilir; tam tersine, fazla nakit tutan bir şirket kaynaklarını atıl bırakabilir.

Bu nedenle planlama, yalnız gelecek satışları tahmin etmek değil, satışların ne zaman nakde döneceğini, hangi harcamaların ne zaman yapılacağını ve finansman gereksiniminin hangi dönemde doğacağını belirlemektir.

Nakit bütçesi finansal planlamanın en somut araçlarından biridir.

Amacı, belirli bir dönem içinde para girişleri ve çıkışlarıyla ilgili tahminleri ayrıntılı göstererek şirketin nakit gereksinim tutarını belirlemektir.

Nakit bütçesi her bütçe dönemi sonunda tahmini para mevcudunu, nakit açığını veya fazlasını, ek finansman gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa zamanını ve fon ihtiyacının süresini ortaya koyar.

Bu bilgiler finansal yönetici için operasyonel karar niteliğindedir; çünkü ödeme gücü güncel nakit akışına bağlıdır.

Kâr eden ancak tahsilatını geç yapan bir şirketin ücret, kira, vergi veya borç ödemelerinde zorlanması mümkündür.

Nakit bütçesinin hazırlanmasında ilk adım bütçenin kapsayacağı sürenin belirlenmesidir.

Günlük, haftalık, aylık, üç aylık veya altı aylık bütçeler hazırlanabilir.

Hangi aralığın seçileceği, şirketin nakit akışlarının istikrarlı olup olmamasına ve mevsimsel dalgalanmalara bağlıdır.

Nakit girişlerinin tahmininde satış bütçesi merkezi rol oynar; çünkü para girişlerinin tutarı ve zamanı satışlarla yakından ilişkilidir.

Ancak satış yapmak ile tahsil etmek aynı şey değildir.

Peşin ve kredili satış oranı, kredili satış vadesi, tahsilat politikası, senetli satış olup olmadığı ve şüpheli alacak beklentileri nakit girişlerinin zamanlamasını değiştirir.

Nakit çıkışları da yalnız üretim giderlerinden ibaret değildir.

Kaynak, şirketin nakit çıkışı gerektiren işlemlerini cari faaliyetler, borç ödemeleri, yatırım harcamaları ve kâr payı ya da ortak çekişleri gibi başlıklarla ilişkilendirir.

Üretim, stok, satın alma, işçilik, genel üretim giderleri ve satış giderleri bütçeleri nakit çıkış tahminlerini besler.

Bir finansal plan gerçekçi olacaksa yalnız mal alışlarını değil, faiz ödemelerini, vergi ödemelerini, temettüleri ve planlanan duran varlık yatırımlarını da içermelidir.

Bu yüzden nakit bütçesi, işletmenin bütün faaliyet planlarının para takvimine çevrilmiş hali gibi düşünülebilir.

Proforma gelir tablosu ve bilanço nakit bütçesinden daha geniş kapsamlıdır.

Nakit bütçesi para giriş ve çıkışlarına odaklanırken proforma tablolar satışlardan başlayarak kârı, varlıkları, borçları ve özkaynak kalemlerini tahmin eder.

İlke olarak önce satışlar tahmin edilir, sonra proforma gelir tablosu düzenlenerek vergi sonrası net kâr hesaplanır.

Bu kârın dağıtılan ve işletmede bırakılan kısmı bilanço tarafına yansır.

Ardından alacaklar, stoklar, sabit varlıklar, kısa ve uzun vadeli borçlar gibi bilanço kalemleri tahmin edilir.

Aktif ve pasif toplamları eşit değilse fark finansman açığı veya kasa fazlası olarak yorumlanır.

Proforma bilanço mantığı finansal planlamanın kaynak-yatırım dengesini gösterir.

Eğer tahmini toplam aktifler tahmini toplam pasiflerden büyükse, şirketin öngörülen kaynakları öngörülen yatırımlarını karşılamaya yetmiyor demektir; fark kısa vadeli banka borcu gibi finansman ihtiyacı olarak pasife eklenir.

Eğer toplam aktifler toplam pasiflerden küçükse, kaynaklar yatırımlardan fazladır ve fark kasa hesabına eklenerek denge sağlanır.

Bu ilişki, proforma tabloların yalnız muhasebe egzersizi olmadığını gösterir.

Proforma tablolar, satış hedefinin ne kadar varlık gerektirdiğini ve bu varlıkların hangi kaynakla finanse edileceğini görünür kılar.

Proforma gelir tablosunda satılan malın maliyeti, satış ve yönetim giderleri, finansman giderleri, vergi, kâr payı ve dağıtılmayan kâr gibi kalemler tahmin edilir.

Satılan malın maliyeti, satışlara oran yöntemiyle veya ayrıntılı maliyet tablosu hazırlanarak bulunabilir.

Faaliyetleri istikrarlı olan işletmelerde geçmiş oranlar yararlı olabilir; dalgalanma yüksekse üretim, hammadde ve işçilik bütçelerinden ayrıntılı tahmin yapmak daha sağlıklıdır.

Bu ayrım, finansal planlamanın varsayım kalitesine bağlı olduğunu gösterir.

Yanlış satış veya maliyet varsayımı, hem kâr tahminini hem finansman açığını hatalı gösterebilir.

Başabaş analizi, planlanan satışların faaliyet giderlerini karşılayıp karşılamayacağını sorgular.

Yatırım projeleri ve faaliyet planları geleceğe yönelik tahminlere dayanır; satış, değişken gider ve sabit gider tahminleri beklenenden kötü çıkabilir.

Başabaş analizi bu belirsizlik karşısında zarar etmeye başlanacak satış miktarını arar.

Faaliyet başabaş noktasında faaliyet kârı sıfırdır; satış gelirleri toplam maliyetlere eşittir.

Bu hesabın yapılabilmesi için maliyetlerin sabit ve değişken olarak ayrılması gerekir.

Sabit maliyetler üretim hacminden bağımsızdır; değişken maliyetler ise üretim hacmiyle birlikte artar veya azalır.

Faaliyet kaldıracı, sabit giderlerin varlığının satış değişimlerini faaliyet kârı üzerinde büyütmesini ifade eder.

Satışlar arttığında değişken giderler satışla birlikte yükselir, fakat sabit giderler aynı kaldığı için faaliyet kârı satıştan daha hızlı artabilir.

Satışlar düştüğünde ise değişken giderler azalır ama sabit giderler devam ettiği için faaliyet kârı daha hızlı düşer.

Faaliyet kaldıraç derecesi, faaliyet kârındaki yüzdesel değişmenin satışlardaki yüzdesel değişmeye oranı olarak açıklanır.

Bu gösterge, üretim yapısında sabit gider ağırlığı yüksek olan şirketlerin talep değişimlerine daha duyarlı olduğunu gösterir.

Finansal kaldıraç, sermaye yapısında borcun bulunmasından doğar.

Şirket yatırımlarından borç maliyetinin üzerinde getiri sağlayabiliyorsa borç kullanımı özsermaye getirisini artırabilir.

Ancak faaliyet kârı borç maliyetini karşılayacak düzeyin altına düşerse aynı borç yapısı ortakların getirisini azaltır.

Kaynak, borçlu ve borçsuz yapı karşılaştırmasıyla finansal başabaş noktasını açıklar: belirli bir faaliyet kârı düzeyinde iki finansman seçeneği arasında kayıtsız kalınır; bu düzeyin üzerinde finansal kaldıraç avantaj, altında dezavantaj yaratır.

Bu nedenle finansal kaldıraç, kazancı büyüttüğü kadar riski de büyütür.

Planlama araçları birlikte kullanıldığında daha anlamlıdır.

Nakit bütçesi ödeme tarihlerini gösterirken proforma bilanço finansman açığının büyüklüğünü, başabaş analizi minimum satış düzeyini, kaldıraç analizleri ise sapmaların kârı ne kadar büyüteceğini gösterir.

Bu araçlardan yalnız birine bakmak eksik karar doğurabilir.