SPL Finansal Yönetim ve Mali Analiz Finansal Yönetimin Genel Esasları Konu Anlatımı

Finansal yönetim, işletmenin para ile ilgili kararlarını yalnız kayıt tutma düzeyinde değil, değer yaratma mantığı içinde ele alan yönetim alanıdır.

Şirketler toplumun ihtiyaç duyduğu mal veya hizmetleri üretirken varlıklara, insan kaynağına, stoklara, makinelere ve çalışma sermayesine ihtiyaç duyar.

Bu varlıkların edinilmesi için de fon gerekir.

Kaynak, finansal yönetimin bu fon ihtiyacının belirlenmesi, uygun koşullarda sağlanması ve işletme amaçlarına uygun biçimde kullanılmasıyla ilgili olduğunu anlatır.

Dolayısıyla finansal yönetici hem kaynak bulma hem kaynak kullanma tarafında karar verir; bu iki taraf birbirinden kopuk değildir.

Finansal yönetimin fonksiyonu üç temel karar alanı etrafında anlaşılabilir.

Birincisi yatırım kararıdır: şirket hangi varlıklara, hangi projelere ve hangi kapasiteye yatırım yapacaktır?

İkincisi finansman kararıdır: bu yatırımlar özkaynakla mı, borçla mı, yoksa farklı kaynakların bileşimiyle mi finanse edilecektir?

Üçüncüsü kâr dağıtım kararıdır: elde edilen kârın ne kadarı ortaklara dağıtılacak, ne kadarı işletmede bırakılacaktır?

Bu kararlar birlikte şirketin riskini, nakit akışını, büyüme hızını ve piyasa değerini etkiler.

Bu yüzden finansal yönetim tek bir işlem değil, kararlar sistemi olarak okunmalıdır.

Finansal amaç tartışmasında en temel ayrım muhasebe kârı ile şirket değeri arasındadır.

Kârı artırmak ilk bakışta doğal amaç gibi görünse de tek başına yeterli ölçüt değildir.

Aynı kâr tutarı farklı risk düzeylerinde, farklı zamanlarda ve farklı nakit akımı kalitesiyle ortaya çıkabilir.

Bugün elde edilen güvenilir nakit akımı ile belirsiz bir gelecekte beklenen kâr aynı değerde değildir.

Bu nedenle finansal yönetimde ortakların servetini veya şirketin piyasa değerini artırma amacı daha kapsamlıdır.

Değer yaklaşımı, paranın zaman değerini, riskleri ve nakit akımlarının sürdürülebilirliğini birlikte dikkate alır.

Yatırım kararları bu amacı somutlaştırır.

Bir şirket yeni makine alırken, yeni ürün hattına girerken veya kapasite artırırken yalnız beklenen satışa bakmaz; yatırımın sağlayacağı nakit girişlerini, gerektireceği nakit çıkışlarını, projenin riskini ve alternatif kullanım olanaklarını değerlendirir.

Yanlış yatırım kararı şirket kaynaklarını uzun süre bağlayabilir.

Doğru yatırım kararı ise şirketin faaliyet kapasitesini ve gelecekteki nakit üretme gücünü artırır.

Bu nedenle finansal yönetici, işletmenin büyüme isteği ile kaynakların sınırlılığı arasında rasyonel seçim yapmak zorundadır.

Finansman kararları yatırım kararlarının nasıl taşınacağını belirler.

Borç kullanımı şirketin büyümesini hızlandırabilir; fakat faiz ve geri ödeme yükümlülüğü getirir.

Özkaynak finansmanı ödeme baskısını azaltabilir; fakat mevcut ortakların payını seyreltme veya daha yüksek getiri beklentisi doğurma etkisi olabilir.

Kaynak yapısı, yani sermaye yapısı, şirketin risk profilini ve ortakların getirisini etkiler.

Finansal yönetimin genel esaslarında bu nedenle uygun kaynak seçimi, yalnız en ucuz fonu bulma işi değildir; vade, maliyet, risk ve işletmenin nakit yaratma kapasitesi birlikte düşünülür.

Kâr dağıtım kararı da değer amacıyla bağlantılıdır.

Şirket kârını tamamen dağıtırsa ortaklar kısa vadede nakit elde eder; fakat işletmenin büyüme projeleri için iç kaynak azalabilir.

Kârın işletmede bırakılması ise gelecekte daha yüksek değer yaratma potansiyeli taşıyabilir, ancak bu kaynakların verimli kullanılacağına ilişkin güven gerektirir.

Bu nedenle temettü politikası, ortakların beklentileri ile şirketin yatırım fırsatları arasında denge kurar.

Finansal yönetici, dağıtılmayan kârın gerçekten değer yaratacak alanlara yönelip yönelmeyeceğini değerlendirmelidir.

Finansal yönetimde zamanlama boyutu özellikle nakit akımı üzerinden görünür.

Bir işletme dönem sonunda kâr açıklayabilir, fakat alacaklarını geç tahsil ettiği veya borçlarını erken ödemek zorunda kaldığı için finansman sıkışıklığı yaşayabilir.

Bu nedenle finansal yönetici bilanço ve gelir tablosu kadar nakit akışını da izler.

Kaynakların ne zaman sağlanacağı, yatırımların ne zaman ödeme gerektireceği ve gelirlerin ne zaman nakde döneceği kararların gerçek maliyetini etkiler.

Böylece finansal yönetimin genel amacı, yalnız uygun projeyi seçmek değil, bu projeyi ödeme gücünü bozmadan finanse etmektir.

Risk kavramı da genel esasların merkezindedir.

Finansal kararlar geleceğe dönük olduğundan beklenen nakit akımları kesin değildir.

Aynı beklenen getiriyi sağlayan iki projeden daha oynak, daha belirsiz veya finansmanı daha zor olan proje şirket değeri açısından daha düşük kabul edilebilir.

Bu yüzden finansal yönetici getiri ile riski birlikte değerlendirir.

Riskin göz ardı edildiği kâr hedefi, şirketi aşırı borçlanmaya, likidite sıkışıklığına veya sürdürülemeyen yatırımlara yöneltebilir.

Kaynakta sosyal sorumluluk ayrı bir başlık olarak ele alınır; çünkü şirket değeri amacı toplumdan ve paydaşlardan kopuk yorumlanamaz.

Şirketler faaliyetleriyle çalışanları, müşterileri, tedarikçileri, devleti ve çevreyi etkiler.

Kısa vadeli kâr uğruna yasal veya etik sorumlulukların ihmal edilmesi, uzun vadede itibar kaybı, hukuki yaptırım ve finansal zarar doğurabilir.

Bu bakımdan sosyal sorumluluk, şirket değerini azaltan bir engel değil, sürdürülebilir değer yaratmanın koşullarından biri olarak anlaşılmalıdır.

Paydaş güveni zayıflayan bir şirketin sermaye piyasalarından uygun koşullarla kaynak sağlaması da zorlaşır.

Temsil sorunu, şirket sahipliği ile yönetimin ayrılmasından doğar.

Ortaklar şirketin değerinin artmasını ister; yöneticiler ise bazen kendi ücretlerini, konumlarını veya riskten kaçınma tercihlerini ortak çıkarlarının önüne koyabilir.

Bu durumda yönetici, şirket için en değerli projeyi değil, kendi açısından daha rahat veya güvenli olan kararı seçebilir.

Temsil sorunu özellikle halka açık şirketlerde önemlidir; çünkü çok sayıda küçük pay sahibi günlük yönetimi doğrudan denetleyemez.

Finansal yönetim açısından bu sorun, kararların kimin adına ve hangi teşviklerle alındığını sorgulatır.

Kurumsal yönetim, temsil sorununu azaltmaya çalışan ilke ve mekanizmaları kapsar.

Yönetim kurulunun gözetim işlevi, şeffaf finansal raporlama, pay sahiplerinin haklarının korunması, hesap verebilirlik ve adil yönetim bu çerçevenin parçalarıdır.

Kurumsal yönetim iyi işlediğinde yatırımcılar şirket bilgilerinin güvenilir olduğuna, yöneticilerin kaynakları keyfi kullanmayacağına ve pay sahiplerinin haklarının korunacağına daha fazla inanır.