Mali duran varlıklar kısa vadeli alım satım için değil, uzun vadeli yatırım, yasal zorunluluk veya başka işletmelerin yönetim ve politikalarına katılma amacıyla elde tutulan finansal varlıkları kapsar. Tekdüzen Hesap Planında 240 Bağlı Menkul Kıymetler, iştirak ölçüsünü taşımayan uzun vadeli kıymetleri; 242 İştirakler, kural olarak en fazla yüzde elli sermaye payı veya oy hakkı bulunan ve en az yüzde on oy ya da yönetime katılma hakkı sağlayan yatırımları; 245 Bağlı Ortaklıklar ise yüzde elliden fazla sermaye veya oy hakkını ya da en az bu düzeyde yönetim çoğunluğunu seçme hakkını izler. Dolayısıyla sınıflama yalnız sermaye yüzdesine bakılarak yapılamaz; doğrudan ve dolaylı oy hakları ile yönetim çoğunluğunu belirleme gücü de incelenir. 241, 244, 247 ve 249 değer düşüklüğü karşılıklarını; 243 ve 246 yerine getirilmemiş sermaye taahhütlerini gösteren düzenleyici hesaplardır.
Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe Mali Duran Varlıklar Konu Anlatımı
Mali Duran Varlıklar konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Mali duran varlıklar, işletmenin kısa vadeli fiyat hareketlerinden kazanç sağlamak amacıyla tuttuğu menkul kıymetlerden ayrılır.
Bu grupta uzun vadede elde tutma amacı, yasal zorunluluk veya başka bir işletmenin yönetimine ve ortaklık politikalarına katılma ilişkisi öne çıkar.
Tekdüzen Hesap Planı bakımından doğru sınıflama; yatırımın adına değil, ekonomik amacına, sermaye ve oy oranına, doğrudan veya dolaylı haklara ve yönetim çoğunluğunu seçme gücüne göre yapılır.
240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabı, iştirak hesabında aranan asgari ilişkiyi taşımadığı için 242'de izlenemeyen fakat uzun vadede elde tutulması amaçlanan payları kapsar.
Hisse senetleri dışında kalan menkul kıymetler de uzun vadeli amaç, yasal zorunluluk veya paraya dönüşme niteliğinin kaybı nedeniyle bu hesapta yer alabilir.
Örneğin başka bir şirkette yalnız yüzde sekiz payı ve aynı düzeyde oy hakkı bulunan, yönetime katılma hakkı vermeyen fakat uzun vadede tutulacak yatırım kural olarak 240 hesabının konusudur.
Kıymet edinildiğinde veya kısa vadeli gruptan bu gruba aktarıldığında hesap borçlandırılır; elden çıkarıldığında alacaklandırılır.
242 İştirakler hesabı, işletmenin başka şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği payları izler.
Hesap, bir ortaklıktaki en fazla yüzde elli sermaye payı veya oy hakkı için kullanılır.
Bununla birlikte iştirak ilişkisinin alt sınırı yalnız sermaye payı değildir: sermaye oranı ne olursa olsun, sahip olunan oy hakkı veya yönetime katılma hakkı en az yüzde on olmalıdır.
Bu nedenle düşük sermaye oranına rağmen sözleşmesel veya paya bağlı oy gücü yüzde onu buluyorsa 242 değerlendirmesi gündeme gelebilir.
Yüzde otuz sermaye ve oy hakkı sağlayan, yönetim politikalarına katılma amacı taşıyan tipik yatırım 242'de izlenir.
245 Bağlı Ortaklıklar hesabı daha güçlü bir ilişkiyi gösterir.
İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde elliden fazla sermaye payına ya da oy hakkına sahip olduğu iştirak yatırımları bu hesaba alınır.
Tek ölçüt bu iki oran değildir: işletme en az bu düzeyde yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahipse de 245 hesabı uygulanır.
Bu alternatif, sınıflamayı salt sermaye yüzdesine indirgemenin neden yanlış olduğunu gösterir.
Yüzde kırk sermaye payı bulunan fakat sözleşmeyle yönetim organı çoğunluğunu seçme hakkı elde edilen yatırım, hakların kapsamı doğrulanarak 245'e girebilir.
Buna karşılık tam yüzde elli sermaye veya oy hakkı tek başına “yüzde elliden fazla” değildir; yönetim çoğunluğunu seçme hakkı gibi ayrıca bağlı ortaklık ölçüsü yoksa 242 sınırında kalır.
Doğrudan ve dolaylı hakların birlikte değerlendirilmesi gerekir.
İşletmenin kendi payı ile kontrol ettiği başka işletmeler üzerinden sahip olduğu oy gücü, mevzuattaki doğrudan veya dolaylı ifade nedeniyle göz ardı edilemez.
Bir yatırımın ticari adında “bağlı şirket” yazması, muhasebe sınıflamasını kendiliğinden belirlemez.
Aynı şekilde yönetimde bir temsilci bulunması da tek başına yönetim çoğunluğunu seçme hakkıyla eş anlamlı değildir.
Sözleşme, pay grubu imtiyazı, oy anlaşması ve fiilen sahip olunan haklar belge üzerinden incelenmelidir.
Sermaye taahhütleri, edinilmiş ve ödenmiş paydan ayrı gösterilir.
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı 242 ile; 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri hesabı 245 ile bağlantılı düzenleyici hesaplardır.
Taahhütte bulunulduğunda ilgili yatırım hesabı borçlandırılır ve taahhüt hesabı alacaklandırılır.
Taahhüt yerine getirildikçe düzenleyici hesap borçlandırılarak kapanır.
Böylece bilançoda yatırım ilişkisinin toplamı ile henüz ödenmemiş kısmı birbirinden görülebilir.
Değer düşüklüğü karşılıkları da yatırım türüne göre ayrı hesaplarda izlenir.
241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı, 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı ve 247 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı ilgili ana hesapları düzeltir.
248 Diğer Mali Duran Varlıklar, sayılan özel hesapların dışında kalan uzun vadeli mali kıymetleri; 249 ise bunların değer düşüklüğü karşılığını gösterir.
Borsa veya piyasa değerinde sürekli ya da önemli ölçüde azalma olduğunda karşılık ayrılması, mali duran varlığın bilançoda gerçeği aşan tutarla görünmesini önler.
Sınav sorusunda pratik sıra şöyledir.
Önce varlığın kısa vadeli ticaret amacı mı, uzun vadeli yatırım amacı mı taşıdığı belirlenir.
Uzun vadeli pay yatırımında sermaye oranı, oy hakkı, yönetime katılma hakkı ve yönetim çoğunluğunu seçme yetkisi ayrı ayrı çıkarılır.
İştirak alt sınırı ve bağlı ortaklık alternatifleri bu haklara uygulanır.
Sonra ödenmiş yatırım, yerine getirilmemiş taahhüt ve varsa değer düşüklüğü ayrı hesaplara yerleştirilir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Mali Duran Varlıklar anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Finansal Muhasebe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Mali Duran Varlıklar konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Finansal Muhasebe dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %13. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Finansal Muhasebe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 14 konu içerir.
- Muhasebenin Temel Kavramları ve Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
- Tekdüzen Hesap Planı ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri
- Hazır Değerler ve Menkul Kıymetler
- Ticari Alacaklar ve Şüpheli Alacaklar
- Stok Değerleme Yöntemleri (FIFO, Ortalama Maliyet)
- Stok Sayımı ve Envanteri
- Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıklar
- Amortismanlar ve Yeniden Değerleme
- Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (Borçlar ve Karşılıklar)
- Özkaynaklar (Sermaye, Sermaye Yedekleri, Kâr Yedekleri, Dönem Net Kârı)
- Gelir Tablosu Hesapları (Gelir, Gider ve Maliyet Hesapları)
- Dönem Sonu Envanter, Değerleme ve Mali Tabloların Düzenlenmesi
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi