Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe Mali Duran Varlıklar Konu Anlatımı

Mali duran varlıklar, duran varlıklar ana grubunun finansal yatırım niteliği taşıyan bölümüdür.

Bu grupta izlenen varlıkların ortak özelliği, işletmenin bunları kısa vadeli nakde dönüştürme amacıyla değil, uzun vadeli elde tutma, yasal zorunluluk veya başka işletmelerle sermaye ilişkisi kurma amacıyla edinmesidir.

Kaynak notlarda mali duran varlıklar, uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklar nedeniyle elde tutulan menkul kıymetler, paraya dönüşme niteliğini kaybetmiş uzun vadeli menkul kıymetler ve başka bir işletmeye ya da bağlı ortaklığa ortak olmak amacıyla edinilen sermaye payları olarak açıklanır.

Bu grubun ilk önemli hesabı bağlı menkul kıymetlerdir.

Bir sermaye payı, iştirak hesabında aranacak asgari oranı taşımıyorsa fakat uzun vadede elde tutulmak isteniyorsa bağlı menkul kıymetler hesabında izlenir.

Hisse senetleri dışındaki bazı menkul kıymetler de uzun vadeli amaçla veya yasal zorunlulukla elde tutulduklarında bu hesap kapsamına girebilir.

Bu hesap, edinimde ya da ilgili gruba devredilmesi gerektiğinde borçlandırılır; elden çıkarıldığında alacaklandırılır.

Böylece işletmenin geçici yatırımından çok uzun vadeli finansal yerleşimini gösterir.

İştirakler hesabı, mali duran varlıklar içinde sınavlarda en çok karıştırılan kavramsal alanlardan biridir.

Kaynak notlarda iştirak, işletmenin doğrudan veya dolaylı olarak başka şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri veya ortaklık payları olarak anlatılır.

İştirak hesabının kullanımı için sermaye payı ya da oy hakkı en az yüzde on ve en fazla yüzde elli aralığında ifade edilir.

Bu oran bilgisi, bağlı menkul kıymet ile iştirak arasındaki sınırı çizer.

İştirak için sermaye taahhüdünde bulunulduğunda veya hisse senedi edinildiğinde iştirak hesabı borçlandırılır; hisse senetlerinin elden çıkarılması ise hesabın alacağına kaydedilir.

Bağlı ortaklıklar, iştiraklerden daha güçlü bir sermaye ilişkisini gösterir.

Kaynak notlarda bağlı ortaklık, işletmenin başka şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma amacıyla edindiği ve yüzde elliden fazla sermaye payı veya oy hakkı bulunan paylar için kullanılır.

Bu nedenle yüzde otuz pay iştirak mantığına yaklaşırken, yüzde altmış pay bağlı ortaklık hesabını düşündürür.

Bağlı ortaklıklara sermaye taahhütleri ayrı bir düzenleyici hesapta izlenir; taahhüt doğduğunda ilgili sermaye payı hesabı karşılığında alacaklandırılır, taahhüt yerine getirildikçe borçlandırılır.

Mali duran varlıkların izlenmesinde değer düşüklüğü karşılıkları da ayrı önem taşır.

Bağlı menkul kıymetlerde, iştirak paylarında, bağlı ortaklık sermaye paylarında veya diğer mali duran varlıklarda borsa ya da piyasa değerinde sürekli veya önemli ölçüde azalma varsa, ortaya çıkabilecek zararları karşılamak üzere karşılık ayrılır.

Bu karşılıklar aktifteki mali duran varlıkların bilançoda şişkin görünmesini engeller.