Tekdüzen Hesap Planı ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri Konu Anlatımı

Tekdüzen hesap planının amacı, muhasebe kayıtlarının kişisel tercihe göre dağılmasını önlemek ve işletmeler arasında karşılaştırılabilir bir kayıt dili oluşturmaktır.

Hesap, aynı nitelikteki işlemlerin artış ve azalışlarının izlendiği çizelge olarak düşünülür.

İşletmenin varlıklarında, borçlarında, alacaklarında, gelirlerinde ve giderlerinde sürekli değişim olduğu için bu değişimleri doğrudan mali tablolar üzerinde izlemek pratik değildir; her unsur için ayrı hesap açılması bu karmaşayı yönetilebilir hale getirir.

Bu nedenle hesap planı yalnızca numara listesi değil, işlem türünün finansal tablolarda nereye bağlanacağını gösteren bir haritadır.

Asli hesaplar işlemin sonucunu doğrudan verirken, düzenleyici hesaplar bir varlık ya da kaynak kaleminin net değerini açıkça göstermeye yarar.

Geçici hesaplar ise kesin sonuç oluşmadan önceki aşamayı izler.

Plandaki sınıflar da bu mantıkla okunur: 1 ve 2 varlık hesaplarını, 3 ve 4 yabancı kaynakları, 5 özkaynakları, 6 gelir tablosu hesaplarını, 7 maliyet hesaplarını, 9 nazım hesapları gösterir.

Aktif karakterli hesaplarda artış borç, azalış alacak tarafına yazılır ve hesap borç kalanı verir.

Pasif karakterli kaynak hesaplarında artış alacak, azalış borç tarafına yazılır ve hesap alacak kalanı verir.

Yanında eksi işareti bulunan düzenleyici hesaplar bu genel karakteri ters yönde etkiler; örneğin birikmiş amortisman aktif içinde yer alsa da varlığın net değerini azaltır.

Gelir ve kâr hesapları pasif hesaplar gibi çalışır, dönem sonunda 690 dönem kârı veya zararı hesabına devredilirken borçlandırılır.

Gider ve zarar hesapları ise aktif hesaplar gibi çalışır ve kapanışta alacaklandırılır.