SPL Finansal Yönetim ve Mali Analiz Finansal Planlama Konu Anlatımı

Finansal planlama, şirketin özellikle kısa dönemli fon ihtiyacını önceden görmesini sağlayan karar ve tahmin sürecidir.

Şirket faaliyetleri satış, üretim, stok, tahsilat, ödeme, yatırım ve borç yönetimi gibi birçok akıştan oluşur.

Bu akışların zamanlaması her zaman birbirine denk gelmez.

Satış yapılmış olsa bile tahsilat daha sonra gerçekleşebilir; hammadde, işçilik veya vergi ödemeleri ise tahsilattan önce nakit çıkışı yaratabilir.

Finansal planlama bu zaman farklarını görünür hale getirir ve şirketin hangi dönemde ne kadar finansmana ihtiyaç duyacağını, hangi dönemde fon fazlası oluşabileceğini belirlemeye yarar.

Finansal planlamanın sağlıklı yapılabilmesi için şirketin planlama ve bütçe sistemine sahip olması gerekir.

Çünkü finansal planlamanın temel araçları olan nakit bütçesi ile proforma gelir tablosu ve bilanço, yalnızca finans bölümünün üreteceği tahminlerden oluşmaz.

Satış tahminleri, üretim bütçesi, stok politikası, satın alma planı, direkt işçilik, genel üretim giderleri, satış ve yönetim giderleri gibi birçok bölümden gelen rakamlar bu araçlara girdi sağlar.

Bu nedenle finansal planlama şirketin bütün faaliyet planlarının parasal dile çevrilmiş hali gibi düşünülebilir.

Sürecin iki önemli başlangıç noktası satış tahmini ve bütçeleme döneminin uzunluğudur.

Satış tahmini temel girdidir çünkü nakit girişleri, alacaklar, stoklar, üretim hacmi, giderler ve kâr beklentisi çoğu zaman satış varsayımına bağlanır.

Bütçeleme döneminin uzunluğu ise şirketin faaliyet yapısına göre belirlenir.

Belirsizlik çoksa veya nakit akışları yoğun dalgalanıyorsa dönem kısa tutulmalıdır.

Genel uygulamada aylık bütçeler yaygın olmakla birlikte, özellikle nakit bütçesinde haftalık ya da günlük dönemler de kullanılabilir.

Bu esneklik, finansal planlamanın yalnızca yıllık bir tahmin değil, likidite yönetimine hizmet eden yaşayan bir kontrol aracı olduğunu gösterir.

Nakit bütçesi, belirli bir zaman aralığında beklenen para girişlerini ve para çıkışlarını ayrıntılı biçimde gösterir.

Amacı, şirketin nakit gereksinimini belirlemek, gerekli likit fonların zamanında hazır olup olmayacağını görmek, likidite sıkışıklığını önlemek, ödeme gücünü kontrol etmek ve elde birikecek fonların atıl kalmasını engellemektir.

Bu nedenle nakit bütçesi muhasebe kârından çok fiili nakit hareketiyle ilgilenir.

Kredili satış gelir doğurabilir, fakat tahsil edilmediği sürece nakit bütçesinde para girişi yaratmaz.

Aynı şekilde amortisman muhasebe gideridir, ancak nakit çıkışı gerektirmediği için nakit bütçesinde aynı biçimde ele alınmaz.

Nakit bütçesi dönem sonu tahmini para mevcudunu, nakit açığını veya fazlasını, ek finansmana ihtiyaç olup olmadığını, ihtiyaç varsa bunun zamanını ve kaynağını, ayrıca ilave fonlara ne kadar süreyle gerek duyulacağını gösterir.

Nakit girişlerinin tahmininde satış tahmini belirleyicidir.

Satışların peşin ve kredili dağılımı, kredili satışlarda vade, tahsilat politikası ve şüpheli alacak varsayımları nakdin ne zaman şirkete gireceğini etkiler.

Bunun yanında stok dışındaki aktiflerin satışı, pazarlanabilir finansal varlıkların paraya çevrilmesi veya bağlı ve duran varlık satışları da planlanmışsa nakit girişi olarak dikkate alınır.

Nakit çıkışları cari faaliyet ödemeleri, borç ödemeleri, yatırım harcamaları ve kâr payı ya da işletmeden çekişler gibi başlıklardan doğar.

Cari faaliyetler hammadde alımları, işçilik, genel üretim, yönetim, satış, finansman ve vergi ödemeleri gibi düzenli çıkışları içerir.

Borç ödemeleri banka kredisi taksitleri, satıcılara ödemeler, borç senetleri veya tahvil itfası şeklinde olabilir.

Yatırım harcamaları yeni tesis, yenileme, sabit varlık ilavesi veya iştirak edinimi gibi daha uzun vadeli kararların nakit etkisini gösterir.

Bu çıkış tahminleri yapıldıktan sonra nakit girişleriyle karşılaştırılır ve net nakit akışı bulunur.

Net nakit akışı tek başına yeterli değildir.

Dönem başı kasa mevcudu buna eklenir, şirketin asgari bulundurmak istediği kasa tutarı dikkate alınır ve dönem bazında nakit açığı ya da fazlası hesaplanır.

Minimum kasa, güvenlik amacıyla elde tutulması gereken nakit stokudur.

Eğer hesaplama sonucunda açık varsa finans yöneticisi bu açığı giderecek kaynağı zamanında bulmalıdır.

Fazla varsa, bu tutarın likiditesi yüksek ve gelir getiren finansal varlıklarda değerlendirilmesi gündeme gelir.

Böylece nakit bütçesi yalnızca tahmin tablosu değil, finans yöneticisinin zamanlama kararını yöneten bir araç haline gelir.

Proforma gelir tablosu ve bilanço nakit bütçesine göre daha geniş kapsamlıdır.

Hazırlık genellikle satış tahminiyle başlar.

Önce proforma gelir tablosu düzenlenir; satılan malın maliyeti, satış ve yönetim giderleri, finansman giderleri, vergi ve kâr payı gibi kalemler tahmin edilerek dönem kârı bulunur.

Dağıtılmayan kâr, dönem başı özsermayeye eklenerek dönem sonu özsermaye tahminine bağlanır.

Ardından bilanço kalemleri tahmin edilir.

Alacaklar tahsil süresine veya dönem başı alacaklar, kredili satışlar ve tahsilat ilişkisine göre; stoklar stok devir hızı veya üretim ve satış maliyeti bağlantısıyla; sabit varlıklar ise yeni yatırımlar ve amortisman etkisiyle belirlenir.

Proforma bilançoda kasa ve kısa vadeli banka borçları dengeleyici kalem gibi çalışır.

Öngörülen aktifler öngörülen pasiflerden büyükse şirketin kaynakları planlanan yatırımlarına yetmiyor demektir ve fark fon ihtiyacı olarak kısa vadeli banka borcu şeklinde görünür.

Pasifler aktiflerden büyükse, öngörülen kaynaklar yatırımları aşıyor demektir ve fark kasa hesabına eklenerek denklik sağlanır.

Bu mantık, proforma tabloların yalnızca tahmini finansal tablo değil, planlanan faaliyetlerin finansman sonucunu gösteren araçlar olduğunu açıklar.

Varsayımlar değişmediğinde nakit bütçesinden çıkan finansman ihtiyacı ile proforma bilançonun gösterdiği ihtiyaç birbirine eşit olmalıdır.

Finansal planlama ile başabaş ve kaldıraç analizleri arasındaki bağ da önemlidir.

Satış tahmini yalnızca gelir beklentisini değil, sabit ve değişken maliyet yapısı nedeniyle kârın satışlara ne kadar duyarlı olduğunu da etkiler.

Başabaş analizi, şirketin ne kadar satış hacminde zarar etmeden faaliyet gösterebileceğini gösterir.

Faaliyet kaldıracı sabit faaliyet giderleri nedeniyle faaliyet kârının satış değişimlerine duyarlılığını açıklar.

Finansal kaldıraç ise faiz gibi sabit finansman giderlerinin net kâr üzerindeki etkisini ortaya koyar.

Toplam kaldıraç bu iki etkinin birleşimidir.

Bu kavramlar finansal planlamayı tamamlar; çünkü bütçelenen satış düzeyi başabaş noktasına yakınsa küçük sapmalar bile nakit ihtiyacını ve kârlılığı ciddi biçimde değiştirebilir.

Bu yüzden planlama yalnız tek bir tahmin rakamı üretmek değil, varsayımların değişmesi halinde finansman gereksiniminin nasıl değişeceğini anlamaktır.

Proforma tabloların kalem tahminleri de aynı mantığı taşır.