SPL Finansal Yönetim ve Mali Analiz Finansal Yönetimin Genel Esasları Konu Anlatımı

Finansal yönetimin genel esasları, şirketin neden finansal kaynağa ihtiyaç duyduğunu ve bu kaynağın hangi amaçla yönetildiğini açıklayarak başlar.

Şirketler toplumun ihtiyaç duyduğu mal veya hizmetleri üretmek için üretim faktörlerini bir araya getiren ekonomik birimlerdir.

Bu faaliyetin yürüyebilmesi için makine, bina, stok, alacak, nakit gibi reel varlıklara ihtiyaç vardır.

Reel varlıkların edinilmesi ise finansal kaynak gerektirir.

Şirket bu kaynağı, gelecekte yaratacağı nakit akışları üzerindeki hakları devrederek ya da paylaşarak temin eder.

Banka kredisi, tahvil ve hisse senedi gibi finansal araçların ekonomik anlamı da burada ortaya çıkar: fon sağlayanlar şirkete kaynak aktarır, karşılığında faiz, anapara geri ödemesi, kâr payı veya sermaye kazancı beklentisi taşır.

Finansal yönetimin dar anlamı, bir faaliyet için gerekli fonların sağlanması ve kullanılmasıdır.

Ancak şirket düzeyinde konu bundan daha geniştir.

Finans yöneticisi şirketin nereden kaynak bulacağını, bu kaynağı kâr edecek şekilde hangi varlıklara yatıracağını ve ortaya çıkan kârın ne kadarının dağıtılıp ne kadarının şirkette bırakılacağını değerlendirir.

Bu yüzden temel finansal kararlar yatırım kararları, finansman kararları ve kâr payı dağıtım kararları olarak okunmalıdır.

Yatırım kararları şirketin hangi varlıklara sahip olacağını belirler.

Dönen varlık yatırımları nakit, alacak ve stok gibi çalışma sermayesi unsurlarını; duran varlık yatırımları ise arazi, bina ve makine gibi uzun vadeli kapasite unsurlarını kapsar.

Finansman kararları, varlık yatırımları için gereken kaynağın hangi kanaldan ve hangi maliyetle sağlanacağıyla ilgilidir.

Borçla finansman, belirli faiz ve geri ödeme yükümlülükleri doğurur.

Özsermaye ile finansman ise ortakların şirket riskine katılması ve artık nakit akışları üzerinde hak sahibi olması anlamına gelir.

Finans yöneticisi kaynak seçerken vade, maliyet, risk ve piyasa koşullarını birlikte düşünür.

Kâr payı dağıtım kararı ise elde edilen kârın ortaklara dağıtılacak kısmı ile şirket içinde büyümenin finansmanında kullanılacak kısmı arasındaki dengeyi kurar.

Kârın tamamının dağıtılması şirketin iç kaynaklarını zayıflatabilir; tamamının içeride bırakılması ise ortakların beklediği nakit getiriyi azaltabilir.

Finansal yönetimin fonksiyonu tarihsel olarak değişmiştir.

İlk dönemlerde finans yöneticileri daha çok kaynak temini ve nakit pozisyonunun yönetimiyle ilgilenirken, değer kavramının öne çıkmasıyla yatırım kararları ve risk değerlendirmesi de temel sorumluluk haline gelmiştir.

Günümüzde rekabet, teknoloji, enflasyon, faiz oranları, döviz kurları, ekonomik belirsizlik ve vergi farklılıkları finansal kararları doğrudan etkiler.

Bu nedenle finansal yönetim yalnızca muhasebe kayıtlarının izlenmesi değil, şirket stratejisinin merkezinde yer alan bir karar alanıdır.

Finansal analiz, finansal planlama, çalışma sermayesi yönetimi, duran varlıkların yönetimi, finansman kararları ve finansal risk yönetimi bu bütünün parçalarıdır.

Finansal yönetimin amacı konusunda farklı seçenekler düşünülebilir.

Kârı artırmak, geliri yükseltmek, maliyetleri azaltmak, pazar payını büyütmek, şirketin varlığını sürdürmek veya sürdürülebilir büyümeyi sağlamak tek başına amaç gibi görülebilir.

Fakat bu hedeflerin her biri sınırlıdır.

Örneğin kâr maksimizasyonu kısa vadeli sonuçlara odaklanabilir, kârın ne zaman elde edildiğini dikkate almayabilir, nakit akışı ile muhasebe kârı arasındaki farkı gözden kaçırabilir ve riski ihmal edebilir.

Geliri artırmak da her zaman değer yaratmaz; fiyat kırarak veya vadeyi aşırı uzatarak satış büyütmek likiditeyi ve kârlılığı bozabilir.

Bu nedenle tek başına kâr veya gelir artışı finansal yönetim için yeterli ölçüt değildir.

Modern finansal yaklaşımda temel amaç değer maksimizasyonudur.

Finansal açıdan değer, belirli bir risk düzeyinde yatırımların getirisinin sermaye maliyetini aşmasıyla yaratılır.

Bu tanım iki kritik değişkene dayanır: net nakit gelir ve risk.

Bir yatırım yüksek muhasebe kârı gösterse bile nakit yaratmıyorsa veya taşıdığı risk gereğinden yüksekse şirket değerini artırmayabilir.

Buna karşılık, sermaye maliyetinin üzerinde nakit getiri sağlayan kararlar değer yaratır.

Bu nedenle finans yöneticisi her kararı, sağlayacağı net nakit akışını ve bu nakit akışının belirsizliğini dikkate alarak değerlendirir.

Değer maksimizasyonunda hangi değerin esas alınacağı da önemlidir.

Anglo-Amerikan yaklaşım ortakların servetinin maksimize edilmesini vurgular.

Bu yaklaşımda amaç, özsermayenin piyasa değerini artırmaktır.

Ortaklar şirketin nakit akışları üzerinde en son hak sahibi oldukları için, ortakların servetinin artması devlet, çalışanlar, tedarikçiler ve borç verenler gibi diğer hak sahiplerinin yükümlülüklerinin karşılandığı varsayımıyla uyumlu görülür.

Avrupa ve Japonya’da öne çıkan yaklaşım ise daha geniş menfaat sahiplerini dikkate alır ve şirket değerinin tüm ilgili tarafların uzun vadeli yararlarıyla birlikte düşünülmesi gerektiğini savunur.

Bu bakışta çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler, borç verenler, devlet, toplum ve çevre de şirket değerinin sürdürülebilirliğiyle ilişkilidir.

Sosyal sorumluluk ve temsil sorunu, finansal yönetimin teknik kararlarının yönetim boyutunu gösterir.

Ortakların servetini artırmaya dönük kararlar çalışanlar, müşteriler veya tedarikçiler aleyhine olursa uzun vadede şirketin riski artabilir ve nakit yaratma gücü zayıflayabilir.

Temsil sorunu ise sahiplik ile yöneticiliğin ayrışmasından doğar.

Yöneticiler ortakların temsilcisi olarak hareket etmelidir; ancak kendi çıkarlarını öncelemeleri mümkündür.

Teşvik sistemleri, gözetim, denetim ve yönetim kurulu bu çatışmayı azaltmak için kullanılır.

Kurumsal yönetim de bu noktada devreye girer.

Şirketin yönetim ve kontrol sistemini oluşturan kurallar, yönetim kurulu ile üst yönetimin sorumluluklarını belirler ve finansal kararların şirket amacıyla uyumlu yürütülmesini sağlar.

Finansal yönetimin genel esaslarında öğrenilmesi gereken ana ilişki, kararların birbirinden kopuk olmadığıdır.

Yatırım kararı varlık yapısını, finansman kararı kaynak yapısını, kâr payı kararı ise iç finansman kapasitesini etkiler.

Çalışma sermayesi yönetimi günlük likiditeyi korurken, sermaye bütçelemesi uzun vadeli kapasiteyi belirler.

Finansal risk yönetimi faiz, kur ve piyasa dalgalanmalarının nakit akışları üzerindeki etkisini azaltmaya çalışır.

Finansal analiz ise geçmiş ve mevcut verileri kullanarak bu kararların sağlıklı verilip verilmediğini değerlendirir.

Bu bütünlük nedeniyle finans yöneticisinin görevi yalnızca fon bulmak değildir; doğru tutarda fonu doğru zamanda, uygun maliyetle sağlamak ve bu fonu şirketin riskine göre değer yaratacak alanlara yönlendirmektir.

Kaynakların yanlış kullanımı yalnız şirketin değil, ekonomideki kıt kaynak dağılımının da etkinliğini bozar.