SPL · Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri

SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Getiri ve Risk Konu Anlatımı

Getiri ve Risk konusunun özeti ve anlatımı — SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Getiri, fiyat değişimi ile temettü veya faiz gibi dönemsel gelirin yatırım değerine oranlanan toplam etkisidir. Tek dönem için elde tutma getirisi; çok dönem için kümülatif, aritmetik ve geometrik getiri kullanılır. Nakit giriş-çıkışlarının tutarı ve zamanını hesaba katan para ağırlıklı getiri yatırımcının deneyimini, dış nakit akışlarının etkisini ayıklayıp alt dönem getirilerini bileşikleyen zaman ağırlıklı getiri ise portföy yönetiminin performansını ölçmeye daha uygundur. Farklı uzunluktaki dönemler yıllıklandırılmış getiriyle karşılaştırılır. Risk, gerçekleşen getirinin beklenenden sapmasıdır; varyans, standart sapma ve aşağı yönlü semivaryansla ölçülür. Portföy riski yalnız varlıkların tekil risklerine değil kovaryans ve korelasyonlarına da bağlıdır. Bu nedenle getiri yöntemi nakit akışına ve ölçüm amacına göre seçilmeli, performans üstlenilen riskle birlikte okunmalıdır.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

SPL ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Getirinin bileşenleri

Finansal varlığın getirisi iki kaynaktan doğar: fiyat artışı veya azalışından kaynaklanan sermaye kazancı ya da kaybı ile temettü ve faiz gibi dönemsel gelir.

Başlangıç fiyatı P0, dönem sonu fiyatı P1, dönem içinde alınan gelir D1 ise elde tutma getirisi R = (P1 − P0 + D1) / P0 biçiminde hesaplanır.

Örneğin 100 TL'ye alınan bir pay dönem sonunda 110 TL olmuş ve 4 TL temettü ödemişse getiri (110 − 100 + 4) / 100 = 0,14, yani %14'tür.

Bunun 10 puanı sermaye kazancından, 4 puanı temettü veriminden gelir.

Dönem uzunluğu ayrıca belirtilmelidir; bir aylık %4 ile bir yıllık %4 aynı performans değildir.

Çok dönemli getiri

Ardışık dönem getirileri toplanmaz, bileşiklenir.

Toplam getiri (1 + R1) × (1 + R2) × ... × (1 + Rn) − 1 olur.

İlk yıl %20, ikinci yıl −%10 getiri elde edilmişse iki yıllık toplam getiri 1,20 × 0,90 − 1 = 0,08, yani %8'dir.

Aynı dönemler için aritmetik ortalama (%20 − %10) / 2 = %5 olur.

Aritmetik ortalama tek bir gelecek dönemin ortalama getirisini tahmin etmekte kullanılabilir; yatırımın gerçekleşmiş bileşik büyüme hızını göstermez.

Geometrik ortalama ise √1,08 − 1 ile yaklaşık %3,92'dir ve iki yılda %8 toplam büyümeyle tutarlıdır.

Getiriler değiştikçe geometrik ortalama aritmetik ortalamadan düşük kalır; bu fark oynaklığın bileşik değer üzerindeki etkisini gösterir.

Para ağırlıklı ve zaman ağırlıklı getiri

Para ağırlıklı getiri, yatırım hesabına giren veya hesaptan çıkan nakdin tutarını ve zamanını dikkate alan iç verim oranıdır.

Büyük bir para yatırıldıktan sonra yaşanan dönem, sonuç üzerinde daha fazla ağırlık taşır.

Bu nedenle ölçü, yatırımcının kendi para deneyimini değerlendirmek için uygundur; ancak yatırımcının yöneticiden bağımsız yatırma ve çekme kararlarından etkilenir.

Zaman ağırlıklı getiri, her dış nakit akışında ölçüm dönemini alt dönemlere ayırır, her alt dönemin getirisini hesaplar ve bunları bileşikler.

Nakit akışının büyüklüğünü performans hesabından ayırdığı için yatırım yöneticilerini karşılaştırmada daha uygundur.

Örneğin portföy önce %10 yükselmiş, sonra yatırımcı büyük bir ek para yatırmış ve ikinci alt dönemde portföy %10 düşmüşse zaman ağırlıklı toplam getiri 1,10 × 0,90 − 1 = −%1 olur.

Para ağırlıklı sonuç ise daha büyük sermayenin bulunduğu ikinci döneme daha duyarlıdır.

Ölçüm amacı yöntemi belirler: “Benim yatırdığım para hangi iç verimi sağladı?” sorusu para ağırlıklı; “Yöneticinin nakit akışlarından arındırılmış yatırım kararları nasıl performans gösterdi?” sorusu zaman ağırlıklı getiriyi gerektirir.

Yıllıklandırılmış getiri

Farklı uzunluktaki yatırımlar ancak ortak döneme çevrilerek karşılaştırılabilir. T yıllık toplam getiri Rtoplam ise yıllık bileşik getiri (1 + Rtoplam)^(1/T) − 1 olur.

İki yılda %8 toplam getiri için yıllıklandırılmış sonuç yaklaşık %3,92'dir.

Yıllıklandırma gerçekleşmiş kısa dönem getirisini yıllık eşdeğere çevirir; aynı performansın gelecekte süreceğini garanti etmez.

Özellikle kısa ve oynak dönemleri basitçe on ikiyle veya 365'le çarpmak bileşik etkiyi yanlış gösterebilir.

Beklenen getiri ve risk

Geleceğe ilişkin senaryolar varsa beklenen getiri, her olası getirinin olasılığıyla çarpılıp toplanmasıdır: E(R) = Σ p × R.

Bu değer gerçekleşmesi kesin bir getiri değil, olasılık dağılımının merkezidir.

Risk, gerçekleşen getirinin bu merkezden sapabilmesidir.

Başlıca ölçüler şunlardır:

  • Varyans, sapmaların karelerinin olasılıklarla ağırlıklı ortalamasıdır.
  • Standart sapma, varyansın kareköküdür ve getiriyle aynı birimde yorumlanır.
  • Semivaryans, yalnız hedefin veya ortalamanın altındaki sapmalara odaklanarak aşağı yönlü riski ölçer.
  • Çarpıklık ve basıklık, dağılım normal değilse ortalama ve standart sapmanın göstermediği kuyruk yapısını açıklar.
  • Likidite, varlığın önemli fiyat kaybı olmadan ne kadar kolay nakde çevrilebildiğini gösteren ayrı bir risk boyutudur.

Standart sapması yüksek varlıkta sonuçlar beklenen değer çevresinde daha geniş yayılır.

Fakat yatırımcı yalnız oynaklığa değil, kaybın yönüne, büyüklüğüne, likiditeye ve dağılımın uçlarına da bakmalıdır.

Portföyde kovaryans ve korelasyon

Portföyün beklenen getirisi, varlıkların beklenen getirilerinin portföy ağırlıklarıyla toplamıdır.

Risk ise tekil standart sapmaların basit ortalaması değildir; varlıkların birlikte nasıl hareket ettiği belirleyicidir.

Kovaryans birlikte hareketin yönünü, korelasyon ise bu ilişkiyi −1 ile +1 arasında standartlaştırılmış olarak gösterir.

Eşit ağırlıklı iki varlığın standart sapmaları %10 ve korelasyonları sıfırsa portföy standart sapması √(0,5² × 0,10² + 0,5² × 0,10²) ile yaklaşık %7,07 olur.

Aynı tekil risklere rağmen tam pozitif korelasyonda sonuç %10'a çıkar.

Korelasyon düştükçe aynı beklenen getiri düzeyinde portföy riski azalabilir; çeşitlendirmenin kaynağı budur.

Çeşitlendirme varlığa özgü riski azaltır, bütün piyasanın birlikte etkilendiği sistematik riski tamamen ortadan kaldırmaz.

Risk-getiri dengesi

Yatırımcı daha yüksek belirsizliği üstlenmek için risksiz getiri üzerinde bir risk primi talep eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Getiri ve Risk anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Getiri ve Risk konusu SPL Türev Araçlar düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

Kaynaklar

Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Getiri ve Risk, SPL Türev Araçlar düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 10 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
SPL soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by