Portföy teorisi, yatırımı tek tek varlık seçimi yerine beklenen getiri, risk ve birlikte hareket üzerinden inceler. Portföyün beklenen getirisi ağırlıklı ortalamadır: . Risk ise yalnız tekil standart sapmalara değil, ağırlıklara ve kovaryanslara bağlıdır. Korelasyonun aralığındaki değeri çeşitlendirme gücünü belirler; düşük veya negatif birlikte hareket sistematik olmayan riski azaltabilir, fakat piyasa kaynaklı sistematik risk kalır. Markowitz etkin sınırı, belirli riskte en yüksek getiri veya belirli getiride en düşük risk sunan portföyleri gösterir; yatırımcının kayıtsızlık eğrisi bu kümeden kişisel optimumu seçer. Modele risksiz varlık eklendiğinde Tobin ayrımı, ortak beklentiler, ortak risksiz borç verme/borçlanma oranı ve sürtünmesiz piyasa gibi varsayımlar altında herkes için aynı teğet riskli portföy ile yatırımcıya özgü riskli-risksiz dağılımı birbirinden ayırır. Kısa vadeli devlet borçlanma aracı uygulamada risksiz getiriye vekil olabilir; her devlet kâğıdı gerçek dünyada kelimenin tam anlamıyla risksiz değildir.
SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Portföy Teorisi Konu Anlatımı
Portföy Teorisi konusunun özeti ve anlatımı — SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
SPL ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Portföy teorisi, bir yatırımın değerini yalnız kendi beklenen getirisi ve oynaklığıyla açıklamanın yetersiz olduğunu gösterir.
Bir varlığın portföye katkısı, diğer varlıklarla birlikte nasıl hareket ettiğine bağlıdır.
Modern yaklaşım bu nedenle beklenen getiri, varyans veya standart sapma, kovaryans ve korelasyonu aynı karar çerçevesinde kullanır.
Amaç her koşulda en yüksek getiriyi seçmek değil, yatırımcının risk tercihi altında erişilebilir en iyi risk-getiri bileşimini bulmaktır.
Portföydeki varlık ağırlıkları ve beklenen getiriler ise, ağırlıkların toplamı olmak üzere portföyün beklenen getirisi
biçimindedir.
Portföy riski aynı şekilde standart sapmaların basit ağırlıklı ortalaması değildir.
Varyans,
eşitliğiyle hem tekil varyansları hem varlık çiftlerinin kovaryanslarını içerir.
Korelasyon ile standartlaştırılır ve aralığındadır.
Tam pozitif korelasyonda iki varlığın birlikte hareketi çeşitlendirme alanını daraltır; daha düşük veya negatif korelasyon aynı beklenen getiri çevresinde riski azaltabilir.
Tam negatif korelasyon özel iki-varlık koşullarında uygun ağırlıkla sıfır varyansa imkân verebilir; bu sonuç her portföy için otomatik bir garanti değildir.
Çeşitlendirme, sadece varlık sayısını artırmak değil, aynı risk kaynağına aynı biçimde tepki vermeyen varlıkları birleştirmektir.
Şirket veya varlık özelindeki sistematik olmayan risk, iyi çeşitlendirilmiş bir portföyde büyük ölçüde azaltılabilir.
Ekonominin ve piyasanın ortak hareketlerinden kaynaklanan sistematik risk ise varlıklar arasındaki ortak kovaryans nedeniyle kalır.
Çok sayıda birbirine çok benzer varlık eklemek bu ortak riski ortadan kaldırmaz.
Bu ayrım, daha sonraki varlık fiyatlama modellerinin neden yalnız çeşitlendirmeyle giderilemeyen risk için getiri talep ettiğini anlamaya yardım eder.
Markowitz ortalama-varyans modelinde yatırımcı portföyleri beklenen getiri ve varyansla değerlendirir.
Belirli bir risk düzeyinde başka hiçbir portföy daha yüksek beklenen getiri sağlamıyorsa veya belirli bir beklenen getiride başka hiçbir portföy daha düşük risk taşımıyorsa portföy etkindir.
Etkin portföylerin risk-getiri düzlemindeki üst sınırı etkin sınırdır.
Sınırın altındaki portföyler baskındır; aynı riskte daha yüksek getiri ya da aynı getiride daha düşük risk sunan bir alternatif vardır.
Bununla birlikte etkin sınır üzerinde herkes için tek bir en iyi nokta yoktur.
Riskten kaçınma derecesi farklı yatırımcılar farklı etkin portföyleri seçebilir.
Fayda ve kayıtsızlık eğrileri kişisel seçimi açıklar.
Riskten kaçınan yatırımcı, ek riski ancak yeterli beklenen getiri telafi ediyorsa kabul eder.
Aynı faydayı veren risk-getiri bileşimleri bir kayıtsızlık eğrisi üzerindedir; daha yüksek erişilebilir eğri daha yüksek faydayı temsil eder.
Yalnız riskli varlıkların bulunduğu temel modelde optimal portföy, yatırımcının erişebildiği en yüksek kayıtsızlık eğrisi ile etkin sınırın teğet olduğu noktadır.
Daha dik eğriler genellikle daha yüksek riskten kaçınmayı ve daha düşük riskli bir etkin portföy seçimini gösterir.
Ortalama-varyans yaklaşımı güçlü bir karar dili sağlasa da girdilere duyarlıdır.
Beklenen getiriler, varyanslar ve her varlık çifti için kovaryanslar tahmin edilmelidir; varlık sayısı arttıkça kovaryans sayısı hızla büyür.
Tek dönem, getiri dağılımı ve yatırımcının yalnız ortalama-varyansla karar verdiği varsayımları gerçek dünyanın vergi, işlem maliyeti, likidite, tahmin hatası ve uç getiri sorunlarını tam olarak kapsamaz.
Bu sınırlamalar modelin temel içgörüsünü ortadan kaldırmaz; tahminlerin kesin sonuçlar değil, varsayıma bağlı karar girdileri olduğunu gösterir.
Risksiz varlık, model içinde elde tutma dönemi getirisi kesin ve varyansı sıfır kabul edilen araçtır.
Riskli bir portföy ile risksiz varlık birlikte tutulduğunda, riskli portföy ağırlığı ise beklenen getiri , standart sapma ise standart varsayımlar altında olur. risksiz varlıkla borç verme konumunu, ise risksiz orandan borçlanıp riskli portföyü kaldıraçlamayı temsil eder.
Gerçek dünyada borçlanma ve borç verme oranları farklı olabilir ve kaldıraç kısıtları bulunabilir.
Kısa vadeli, elde tutma dönemiyle uyumlu ve temerrüt olasılığı çok düşük devlet borçlanma araçları uygulamada için vekil seçilebilir.
Bu, bütün devlet tahvillerinin her yatırımcı ve her vadede kelimenin tam anlamıyla risksiz olduğu anlamına gelmez.
Vade ve yeniden yatırım riski, enflasyon, para birimi ve kredi riski somut araca göre devam edebilir.
Modeldeki risksizlik ile uygulamadaki yaklaşık risksiz gösterge ayrılmalıdır.
Tobin'in portföy seçimi veya ayırma teoremi kararı iki aşamaya böler.
Standart anlatımda yatırımcıların beklenen getiri, varyans ve kovaryanslar hakkında homojen beklentilere sahip olduğu; aynı risksiz orandan borç verip borçlanabildiği; vergi, işlem maliyeti ve bölünmezlik gibi piyasa sürtünmelerinin bulunmadığı kabul edilir.
Bu koşullarda risksiz getiri noktasından riskli etkin sınıra çizilen en yüksek eğimli doğru, ortak teğet riskli portföyü belirler.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Portföy Teorisi anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Portföy Teorisi konusu SPL Türev Araçlar düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- Borçlanma AraçlarıBorçlanma araçları, ihraççının yatırımcıya borçlandığını ve belirli bir vade sonunda anaparayı (genellikle faiziyle birlikte) ödemeyi taahhüt ettiği sermaye piyasası araçlarının genel adıdır. Sahibine, pay senedinden farklı olarak ortaklık değil alacaklılık hakkı verir. Tahvil, bono (hazine bonosu, finansman bonosu, banka bonosu) ve varlığa/ipoteğe dayalı menkul kıymetler bu grupta yer alır.
- LikiditeBir varlığın fiyatında önemli bir değişiklik olmadan hızlıca nakde dönüştürülebilme kolaylığıdır. İşlem hacmi yüksek menkul kıymetler daha likit kabul edilir.
- TemerrütTakas yükümlülüklerinin süresi içinde yerine getirilmemesidir. Menkul kıymet temerrüdü veya nakit temerrüdü olabilir. Temerrüde düşen taraf için cezai faiz ve yaptırımlar uygulanır.
- EnflasyonGenel fiyat düzeyinin sürekli ve önemli ölçüde artmasıdır. TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ve ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) ile ölçülür. Merkez bankası enflasyon hedeflemesi politikası uygular.
- Sistematik RiskPiyasanın tamamını etkileyen, çeşitlendirme ile ortadan kaldırılamayan risk türüdür. Faiz oranı riski, enflasyon riski, kur riski ve politik risk sistematik risklere örnektir. Beta katsayısı ile ölçülür.
- Standart SapmaVerilerin ortalamadan ne kadar saptığını ölçen istatistiksel göstergedir. Finans alanında bir varlığın getiri dağılımının riskini ölçmek için kullanılır. Yüksek standart sapma yüksek risk anlamına gelir.
- Korelasyonİki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü -1 ile +1 arasında ölçen istatistiksel göstergedir. Portföy çeşitlendirmesinde düşük korelasyonlu varlıklar tercih edilir.
- Kredi RiskiBorçlunun veya karşı tarafın yükümlülüğünü zamanında ve tam olarak yerine getirememesi nedeniyle zarar oluşması riskidir. Finansal kurumlar için teminat, limit ve karşı taraf değerlendirmesiyle yönetilir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 10 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
SPL soru çözme rehberi