SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Teknik Analiz Konu Anlatımı

Teknik analiz, menkul kıymet fiyatlarının geçmiş hareketlerinden ve piyasada oluşan işlem davranışlarından yararlanarak gelecekteki olası yönü anlamaya çalışan bir analiz alanıdır.

Bu yaklaşımda temel hareket noktası, fiyatın yalnızca şirket verilerinin değil, yatırımcı beklentilerinin, arz-talep dengesinin ve piyasa psikolojisinin de sonucu olduğudur.

Bu nedenle teknik analiz incelemeleri fiyat değişimleri, zaman ufku, işlem miktarı ve genel piyasa durumu etrafında toplanır.

Bir grafik yalnız kapanış fiyatlarını gösteren çizgiler bütünü değildir; hangi seviyelerde talebin arttığını, hangi bölgelerde satış baskısının güçlendiğini ve yatırımcıların hangi eşiklerde davranış değiştirdiğini okumaya yarayan bir kayıt niteliğindedir.

Elliot dalga teorisi teknik analizde fiyat hareketlerinin belirli örüntüler halinde geliştiğini kabul eden yaklaşımlardan biridir.

Teoriye göre her alım ve satım kararı hem bir bilgiye dayanır hem de piyasaya yeni bir bilgi üretir.

Bu etkileşim zinciri, tekrarlanabilir hareket modelleri doğurur.

Ana yöndeki belirgin bir hareket beş dalga halinde gelişir; birinci, üçüncü ve beşinci dalgalar ana doğrultuyu, ikinci ve dördüncü dalgalar ise bu doğrultuya karşı gerçekleşen düzeltmeleri ifade eder.

Düzeltme hareketi ise genellikle üç dalgada tamamlanır ve rakamlarla değil harflerle gösterilir.

Bu yapı sınavda yalnız ezberlenecek bir sayım değildir; ana trend ile trend içi tepki hareketini ayırmanın mantığını anlatır.

Etki dalgaları beş dalgalık ana hareketlerdir ve fiyat grafiğinde görece daha kolay izlenir.

Bu dalgalarda ikinci dalga birinci dalganın tamamını, dördüncü dalga ise üçüncü dalganın tamamını geri almaz; üçüncü dalga birinci dalganın bitiş noktasını aşar ve fiyat bakımından birinci ile beşinci dalgalar arasında en kısa dalga olamaz.

Bu kurallar, rastgele görünen fiyat hareketinin gerçekten ana hareket sayılıp sayılamayacağını test etmeye yarar.

Etki dalgasının en sık görülen biçimi impulse dalgasıdır.

Çapraz üçgen ise beş dalgalı bir yapı taşısa da düzeltme özellikleri gösterir; özellikle dördüncü dalganın birinci dalga bölgesine sarkabilmesi bu farkı ortaya koyar.

Düzeltme formasyonları ana hareketten daha karmaşık olabilir, çünkü piyasa trend doğrultusunda ilerlerken yatırımcıların kâr alma, tereddüt ve yeniden pozisyon alma davranışları iç içe geçer.

Zigzag düzeltmeler, yassı düzeltmeler, üçgenler ve bileşik düzeltmeler bu nedenle farklı yapılar olarak ele alınır.

Zigzag yapıda hareket keskin bir geri çekilme karakteri taşıyabilir.

Yassı düzeltmede ilk düşüş veya yükseliş sonrası tepki dalgası daha sınırlı kalabilir ve düzeltme uzayabilir.

Üçgen düzeltmelerde fiyatlar birbirine yaklaşan çizgiler arasında sıkışır; formasyon çoğu zaman ana yöndeki kırılmayla tamamlanır.

Bileşik düzeltmeler ise birden fazla düzeltme biçiminin ardışık halde görülmesidir.

Trend kavramı teknik analizin merkezindedir.

Bir hisse senedinin fiyatı, beklentiler değişene kadar küçük dalgalanmalarla belirli bir yönde ilerleyebilir.

Alıcıların satıcılardan güçlü olduğu dönemde yükselen trend, satıcıların baskın olduğu dönemde alçalan trend oluşur.

Yükselen trendin ayırt edici özelliği dip ve tepe noktalarının zaman içinde daha yukarı seviyelerde oluşmasıdır.

Alçalan trendde ise tepeler ve dipler önceki seviyelerin altında kalır.

Alıcı ve satıcıların dengelendiği dönemlerde fiyat iki seviye arasında yatay hareket edebilir.

Bu ayrım, boğa piyasası, ayı piyasası ve yatay piyasa kavramlarını sadece isim olarak değil davranış biçimi olarak anlamayı sağlar.

Trend çizgileri, bu davranışı grafik üzerinde somutlaştırır.

Yükselen trend çizgisi diplerin birleştirilmesiyle, alçalan trend çizgisi tepelerin birleştirilmesiyle çizilir.

Bir trend çizgisi ne kadar çok noktadan geçiyorsa o kadar güçlü kabul edilir.

Fiyat, hareket yönüne ters biçimde bu çizgiyi geçtiğinde trend kırılması gündeme gelir ve hareketin kırılma yönünde bir süre devam edebileceği varsayılır.

Ancak teknik analistin yaptığı iş tek bir çizgiye dayanarak kesin karar vermek değildir.

Yeni bir dip veya tepe oluşana kadar hareket izlenir; yeni uç nokta oluştuğunda çizgi de güncellenir.

Böylece analiz, sabit bir kanaat değil sürekli yenilenen bir okuma olur.

Trend göstergeleri fiyat hareketinin yönünü ve gücünü ölçmeye yardım eder.

Hareketli ortalamalar, belirli bir dönem içindeki kapanış değerlerinin ortalamasını alarak fiyatın genel eğilimini yumuşatır.

Basit hareketli ortalama tüm günlere eşit ağırlık verirken, ağırlıklı ve üssel ortalamalar son günlere daha fazla önem tanır.

Fiyatın ortalamanın üzerinde seyretmesi yükseliş, altında kalması düşüş eğilimi olarak yorumlanabilir.

Kısa dönem ortalamanın uzun dönem ortalamanın üstünde kalması yükselişin, altında kalması düşüşün işareti sayılır.

Hareketli ortalamalar bazı durumlarda destek ve direnç gibi de çalışabilir.

MACD, iki üssel hareketli ortalama arasındaki farkı kullanarak momentum ve yön hakkında sinyal üretir.

Klasik anlatımda 12 günlük üssel ortalama ile 26 günlük üssel ortalamanın farkı MACD değerini, bunun 9 günlük üssel ortalaması ise uyarı hattını oluşturur.

Gösterge uyarı hattının üstüne çıktığında alış, altına indiğinde satış yönlü değerlendirme yapılabilir.

Bununla birlikte MACD özellikle orta vadeli kararlar için daha uygundur; kısa vadeli işlemlerde tek başına kullanıldığında hatalı sinyal riski artar.

Fiyat grafiği ile MACD arasındaki uyumsuzluklar, mevcut hareketin zayıflayabileceğine ilişkin önemli uyarılar verir.

RSI, adında relatif güç ifadesi geçse de bir menkul kıymetin başka bir menkul kıymete göre gücünden çok kendi iç momentumunu gösterir.

Değerleri sıfır ile yüz arasında değişir.

Yetmiş seviyesi üzerindeki bölgeler genellikle tepe, otuz seviyesi altındaki bölgeler dip arayışı açısından izlenir.

RSI yorumunda en önemli noktalardan biri uyumsuzluktur: fiyat yeni tepe yaparken RSI yeni tepe yapmıyorsa yükseliş gücü zayıflıyor olabilir; fiyat yeni dip yaparken RSI bunu teyit etmiyorsa düşüşün sonuna yaklaşılıyor olabilir.

RSI üzerinde fiyat grafiğinde görünmeyen formasyonların veya destek-dirençlerin oluşması da teknik analiste ek bilgi sağlar.

Destek ve direnç seviyeleri, alıcı ve satıcıların güç dengesinin değiştiği fiyat bölgeleridir.

Fiyat yükselirken zorlandığı seviye direnç, düşerken tutunduğu seviye destek olarak adlandırılır.

Direncin kırılabilmesi için artan talep, desteğin kırılabilmesi için ise artan satış baskısı gerekir; bu nedenle kırılmalar çoğu zaman işlem hacmiyle birlikte değerlendirilir.

Daha önce direnç olan bir seviye geçildikten sonra destek haline gelebilir; çünkü o seviyede satış yapanlar fiyat geri geldiğinde yeniden alım yapmak isteyebilir.

Aynı mantıkla kırılan destek daha sonra direnç görevi görebilir.

Kanallar, fiyatın paralel iki çizgi arasında hareket ettiği durumlardır.

Yükselen veya alçalan kanalın alt ve üst bantları, alış ve satış fırsatlarının yorumlanmasında kullanılabilir.