Paranın zaman değeri, bugünkü bir parasal tutarın gelecekteki aynı nominal tutardan daha değerli olmasını açıklar. Basit faizde yalnız başlangıç anaparası faiz üretir: . Bileşik faizde önceki faizler de anaparaya eklenir: ve . Yılda kez bileşiklenen nominal oran için efektif yıllık oran , sürekli bileşiklemede ise olur. Eşit dönem sonu ödemeleri anüite, sonsuza dek süren sabit ödemeler perpetüitedir. Her soruda nakit akışının tarihi, faiz oranının dönemi ve ödemenin dönem başında mı sonunda mı olduğu eşleştirilmelidir.
SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Paranın Zaman Değeri ve Faiz Hesaplamaları Konu Anlatımı
Paranın Zaman Değeri ve Faiz Hesaplamaları konusunun özeti ve anlatımı — SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
SPL ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Paranın zaman değeri
Bugünkü para, tüketim ve yatırım olanağını hemen sağladığı için gelecekteki aynı nominal tutardan daha değerlidir.
Finans matematiğinde bugünkü değeri, ise dönem sonraki gelecekteki değeri gösterir.
Faiz oranı ile nakit akışının dönemi aynı birimde olmalıdır; aylık nakit akışına yıllık oran doğrudan uygulanmaz.
Basit ve bileşik faiz
Basit faizde faiz yalnız başlangıç anaparası üzerinden hesaplanır:
Burada dönemsel basit faiz oranı, dönem sayısıdır.
Bileşik faizde her dönemin faizi sonraki dönemin anaparasına katılır:
Gelecekteki bir tutarın bugünkü karşılığı aynı faktörle iskonto edilir:
Basit ve bileşik faiz aynı varsayım değildir.
Süre uzadıkça bileşik faizin üstel etkisi büyür; soruda hangi yöntemin istendiği açıkça belirlenmelidir.
Nominal, efektif ve sürekli bileşik oran
Yıllık nominal oran yılda kez eşit aralıklarla bileşikleniyorsa dönemsel oran ve efektif yıllık oran şöyledir:
Aynı nominal oran daha sık bileşiklendiğinde efektif getiri veya maliyet yükselir.
Sürekli bileşiklemede dönem sayısının teorik sınırı alınır:
Bir yıllık sürekli oran ile efektif yıllık oran arasındaki ilişki ; ters dönüşüm ise biçimindedir.
Düzensiz nakit akışları
Farklı tarihlerdeki nakit akışları ortak bir tarihe taşınmadan toplanmaz.
Dönemsel iskonto oranı ise bugünkü değer:
Gelecekteki değer aranıyorsa her nakit akışı hedef tarihe kadar ayrı ayrı büyütülür.
İşaret kuralı korunmalıdır: yatırılan para ile alınan para aynı yönde yazılmaz.
Anüiteler
Her dönem sonunda eşit ödemesi yapılan dönemlik olağan anüitenin gelecekteki ve bugünkü değerleri:
Ödemeler dönem başında yapılıyorsa anüite peşindir ve olağan anüite değeri bir dönem daha faiz taşıdığı için ile çarpılır:
Bu kesirli anüite formülleri için yazılmıştır.
Faiz oranı sıfırsa limit doğrudan ödeme toplamıdır: .
Kalan kredi bakiyesi, değerleme tarihinden sonraki taksitlerin o tarihteki bugünkü değeridir; geçmiş taksitler yeniden toplamın içine alınmaz.
Perpetüite
Her dönem sonunda sonsuza dek sabit ödemesi yapan perpetüitenin bugünkü değeri:
Sabit perpetüitenin sonlu pozitif değeri için olmalıdır.
İlk ödeme bir dönem sonra olmak üzere ödemeler her dönem oranında büyüyorsa:
Büyüyen perpetüite formülü ancak iken sonlu ve ekonomik olarak anlamlıdır.
Çözüm kontrolü
Önce zaman çizgisi kurulur; sonra tek ödeme, düzensiz seri, olağan anüite, dönem başı anüite veya perpetüite ayrımı yapılır.
Nominal oran dönemsel orana çevrilir, nakit akışları aynı tarihe taşınır ve sonuç için büyüklük kontrolü yapılır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Paranın Zaman Değeri ve Faiz Hesaplamaları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Paranın Zaman Değeri ve Faiz Hesaplamaları konusu SPL Türev Araçlar düzeyindeki Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- Paranın Zaman DeğeriBugün elde edilen paranın gelecekte elde edilecek aynı tutardan daha değerli olduğu ilkesidir. Faiz oranı ve enflasyon nedeniyle para zaman içinde değer kaybeder. Finans matematiğinin temel kavramıdır.
- İskontoGelecekteki bir nakit akışının bugünkü değerini bulmak için kullanılan indirim işlemidir. Gelecek değer / (1 + r)^n formülüyle hesaplanır. İskonto oranı risk ve zaman tercihini yansıtır.
- AnüiteAnüite, eşit zaman aralıklarıyla yapılan ve tutarları birbirine eşit olan düzenli nakit akışları serisidir. Kredi taksitleri, tahvil kupon ödemeleri, kira ödemeleri ve emeklilik birikimleri tipik anüite örnekleridir. Ödemenin dönem sonunda yapıldığı olağan (sıradan) anüite ile dönem başında yapıldığı peşin anüite olmak üzere ikiye ayrılır.
- Faiz OranıParanın kullanım bedelidir. Nominal faiz oranı piyasada gözlenen oran, reel faiz oranı enflasyondan arındırılmış orandır. Fisher denklemi ile aralarındaki ilişki formüle edilir.
- Bugünkü DeğerGelecekte elde edilecek nakit akışının belirli bir iskonto oranı kullanılarak bugünkü karşılığına indirgenmiş tutarıdır. Paranın zaman değeri nedeniyle gelecekteki 1 TL bugünkü 1 TL ile aynı değerde kabul edilmez.
- Basit FaizBasit faiz, faizin yalnızca başlangıçtaki ana para üzerinden hesaplandığı faiz yöntemidir. Her dönem kazanılan faiz ana paraya eklenmez; dolayısıyla faiz tutarı dönemden döneme değişmez ve toplam getiri vadeyle doğrusal olarak artar. Genellikle kısa vadeli işlemlerde kullanılır.
- Bileşik FaizBileşik faiz, her dönem kazanılan faizin ana paraya eklenmesi ve sonraki dönemlerde bu büyümüş tutar üzerinden tekrar faiz kazanılması yöntemidir. "Faizin faizi" mantığıyla çalıştığı için yatırımın değeri zamanla üstel olarak büyür ve uzun vadede basit faize göre belirgin biçimde daha yüksek bir gelecek değer üretir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 10 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
SPL soru çözme rehberi