Hâkim-Savcı İcra ve İflas Hukuku İflas Yolları Konu Anlatımı

İflas yolları, borçlunun bireysel haciz baskısıyla değil, bütün alacaklıları ilgilendiren toplu tasfiye mantığıyla karşı karşıya bırakıldığı yolları anlatır.

Bu nedenle iflas, sıradan bir takip türünden daha ağır sonuç doğurur ve kanun hem icra dairesindeki takip aşamasını hem de ticaret mahkemesindeki iflas davasını ayrı ayrı düzenler.

İlk ayrım yetkide görülür.

İflas yoluyla takipte yetkili merci, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki icra dairesidir.

Merkezi yurt dışında olan ticari işletmeler bakımından Türkiye'deki şube, birden fazla şube varsa merkez şubenin bulunduğu yer dikkate alınır.

Taraflar yazılı anlaşmayla takip için yetkili icra dairesini belirleyebilir; fakat iflas davası için yetki sözleşmesi yapılamaz.

Dava mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılır.

Adi iflas yoluyla takip, iflasa tabi borçluya gönderilen ödeme emriyle başlar.

Bu ödeme emrinin işlevi yalnız borcu bildirmek değildir; borçluya borcu ödemezse alacaklının mahkemeden iflas isteyebileceği, borcu olmadığı veya iflasa tabi kişilerden bulunmadığı yönünde itirazı varsa bunu süresi içinde icra dairesine dilekçeyle bildirmesi gerektiği ve konkordato teklif edebileceği de gösterilir.

Böylece icra dairesindeki takip aşaması, sonraki mahkeme aşamasının kapısını açar.

Borçlu ödeme emrine itiraz etmezse alacaklı, ödeme emrine itiraz edilmediğini gösteren ödeme emri nüshasını ekleyerek ticaret mahkemesinden iflas kararı isteyebilir.

Borçlu itiraz ederse takip durur; alacaklı bu kez itirazın kaldırılmasıyla birlikte iflas kararı verilmesini talep eder.

İflas isteme hakkı süreyle sınırlıdır.

Kanun, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçtikten sonra iflas isteme hakkının düşeceğini belirtir.

Alacaklı iflas talebini geri alırsa aynı talebi hemen yenileyemez; geri alma sonrasında belli bir bekleme süresi öngörülmüştür.

Mahkeme aşamasında iflas takibinin kesinleşmesi ilan edilir ve diğer alacaklılara davaya müdahale veya itiraz etme imkanı tanınır.

Diğer alacaklılar, iflası gerektiren bir hal bulunmadığını ileri sürerek talebin reddini isteyebilir.

Bu özellik, iflas davasının yalnız takip alacaklısı ile borçlu arasındaki bir çekişme olmadığını, toplu tasfiyenin diğer alacaklıları da ilgilendirdiğini gösterir.

Mahkeme, icra dosyasını getirterek basit yargılama usulüne göre duruşma yapar.

İflas talebini, itirazları ve defileri genel hükümler çerçevesinde inceler.

Eğer borçlu takipte usulüne uygun itiraz etmemişse veya itirazları yerinde görülmemişse, mahkeme borcu faiz ve icra masraflarıyla birlikte ödemesini veya bu tutarı mahkeme veznesine depo etmesini borçluya emreder.

Bu depo emri, iflas kararından önce borçluya son bir ödeme fırsatı veren kilit aşamadır.

Borçlu bu emre rağmen ödeme veya depo yükümlülüğünü yerine getirmezse mahkeme ilk oturumda iflasına karar verebilir.

İflas talebi halinde mahkeme, alacaklıların menfaatini korumak için gerekli muhafaza tedbirlerini de emredebilir; borçlu ödeme emrine itiraz etmemişse alacaklının talebi üzerine bu tedbirlere karar verilmesi zorunlu hale gelir.

İflas isteyen alacaklı, ilk alacaklılar toplantısına kadar olan masraflardan sorumludur.

Mahkeme ayrıca iflas kararının kanun yolları için gerekli tebliğ masraflarının peşin verilmesini ister.

Alacaklı isterse borçlu mallarının defterinin tutulmasına karar verilmesini talep edebilir.

Defter tutulması, borçlunun malvarlığının korunması ve olası tasfiyeye hazırlık bakımından önemlidir.

Defteri yapılmış mallar bakımından borçlu, kendisi ve ailesinin idaresi için iflas memurunun bıraktığı mallar dışında, bu malları aynen veya istenildiği zamandaki değeriyle vermekle yükümlüdür.

Defterin etkisi sınırsız değildir; takipte bulunan alacaklıların rızasıyla iptal edilebilir veya mahkemece uzatılmamışsa kanunda öngörülen sürenin sonunda kendiliğinden ortadan kalkar.

İflas kararına karşı kanun yoluna başvurulması, iflasın ilanına ve masanın teşkiline engel olmaz.

Ancak ikinci alacaklılar toplantısı, iflas kararı kesinleşmedikçe yapılamaz.

İflas hükümle açılır ve hükümde açılma anı gösterilir.

Karar iflas dairesine bildirilir; daire kararı ilgili sicil, kurum ve mercilere bildirir ve ilan eder.

İflas kararı verildikten sonra iflas davasından feragat geçerli değildir.

Bu düzenlemeler, iflas kararının kişisel bir takip hamlesinden çıkarak alacaklı topluluğunu, sicilleri, malvarlığı yönetimini ve tasfiyeyi etkileyen kamusal görünümlü bir sonuç haline geldiğini ortaya koyar.

Kambiyo senetlerine mahsus iflas yolu, alacağın çek, poliçe veya emre yazılı senede dayanması ve borçlunun iflasa tabi olması halinde gündeme gelir.

Alacaklı, takip talebinde haciz ve iflas yollarından hangisini istediğini açıkça belirtir ve kambiyo senedinin aslını borçlu sayısı kadar onaylı örnekle birlikte ekler.

İcra memuru senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet suretiyle birlikte ödeme emri gönderir.

Bu ödeme emrinde borcun ve takip masraflarının ödenmesi, kambiyo senedine ve borca ilişkin itiraz ve şikayetlerin süresi içinde icra dairesine bildirilmesi, ödeme yapılmaz ve itiraz ya da şikayet edilmezse alacaklının ticaret mahkemesinden iflas isteyebileceği belirtilir.

Kambiyo iflasında borçlu itiraz veya şikayet etmek istiyorsa bunu ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda gösterilen kısa süre içinde, sebepleriyle birlikte icra dairesine bildirir.

İtiraz veya şikayet yoksa ve borç ödenmezse alacaklı, bu durumu gösteren ödeme emri nüshasıyla ticaret mahkemesinden iflas kararı ister.

Mahkeme takip dosyasını getirir, inceleme sonunda borcun ödenmediğini ve itiraz ya da şikayet bulunmadığını saptarsa borcun faiz ve masraflarıyla ödenmesini veya mahkeme veznesine depo edilmesini emreder.

Bu emir yerine getirilmezse iflas kararı verilir.

Borçlu ödeme emrindeki süreden sonra borcu ödediğini resmi belgeyle gösterirse iflas yolu ile takip talebi ve iflas davası düşer.

İtiraz veya şikayet edilmişse alacaklı bunların kaldırılması ve iflas kararı verilmesini ticaret mahkemesinden ister.