Hâkim-Savcı Özel Tüketim Vergisi Konu Anlatımı

Verginin Mantığı

Özel tüketim vergisi, katma değer vergisi gibi her aşamada genel işlem vergisi olarak değil, kanuna ekli listelerde sayılan mallar üzerinden çalışan özel bir tüketim vergisi olarak kurgulanır.

Konunun en ayırt edici cümlesi, verginin bir defaya mahsus alınmasıdır.

Bu nedenle ÖTV sorularında önce malın kanuna ekli listelerden hangisine girdiği, sonra işlem türü ve mükellef belirlenir.

Kanundaki ek listelerde sayılan malların kapsamı, Türk Gümrük Tarife Cetveli esas alınarak belirlenen eşya tanımlarına göre anlaşılır.

Bu malların tarife numaralarında veya tanımlarında listeler dışında yapılan değişiklikler, ÖTV uygulamasında kendiliğinden sonuç doğurmaz.

Listelerdeki malların tarife numarası veya tanım değişikliklerinin mahiyetini açıklama yetkisi Maliye Bakanlığına verilmiştir.

Verginin Konusu

Verginin konusu liste yapısına göre ayrılır.

Birinci grupta, I sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal edenler tarafından teslimi vardır.

İkinci grupta, II sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi malların ilk iktisabı bulunur.

Üçüncü grupta, II sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olmayan mallar ile III ve IV sayılı listelerdeki malların ithalatı veya imal ya da inşa edenler tarafından teslimi yer alır.

Dördüncü grupta ise I, III ve IV sayılı listelerdeki mallar ile II sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olmayan malların ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı vergiye tabidir.

Bu sistemde malın listesi ve kayıt-tescil niteliği sonucu doğrudan değiştirir.

Temel Tanımlar

Kanun ithalatı, verginin konusuna giren malların Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi olarak tanımlar.

İlk iktisap ise özellikle II sayılı listedeki kayıt ve tescil edilmemiş mallar bakımından önem taşır.

Kullanılmak üzere ithal, müzayede yoluyla veya motorlu araç ticareti yapanlardan iktisap, motorlu araç ticareti yapanların bu malları kullanmaya başlaması, aktife alması veya adlarına kayıt ve tescil ettirmesi ilk iktisap kapsamındadır.

Kayıt ve tescil, motorlu taşıtların ilgili mevzuata göre trafik, belediye, liman veya sivil hava vasıtaları siciline kaydedilmesini ifade eder.

Motorlu araç ticareti yapanlar ise II sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi malları imal, inşa veya ithal edenler ile kanunda sayılan bayi, yetkili satıcı, acente ve Maliye Bakanlığınca bu nitelikte olduğu belirlenen kişilerdir.

Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya adına hareket edenlerce alıcıya ya da alıcı adına hareket edenlere devridir.

Malın alıcının gösterdiği yere bırakılması, gönderme halinde nakliyenin başlatılması veya nakliyeciye verilmesi de teslim hükmündedir.

Trampa iki ayrı teslimdir.

Kap veya ambalajların geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslim, içindeki mallar itibarıyla yapılmış sayılır.

Teslim Sayılan Haller ve Vergiyi Doğuran Olay

Kanun bazı durumları gerçek satış olmasa da teslim sayar.

Vergiye tabi malların, vergiye tabi malların imali dışında kullanılması, sarf edilmesi, işletmeden çekilmesi veya işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye ya da benzeri adlarla verilmesi teslim sayılır.

Mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta zilyetliğin devri de bu kapsamdadır.

Vergiyi doğuran olay işlem türüne göre değişir.

Mal teslimi veya ilk iktisapta teslim veya ilk iktisap anı esastır.

Mal tesliminden önce fatura veya benzeri belge düzenlenirse, belgede gösterilen miktarla sınırlı olarak belge düzenlendiğinde vergi doğar.

Kısım kısım teslimin mutat olduğu veya bu konuda anlaşma bulunduğu hallerde her kısmın teslimi ayrı vergiyi doğuran olaydır.

Komisyoncu veya konsinyasyon yoluyla satışta, I, II ve IV sayılı listedeki mallar bakımından alıcıya; III sayılı listedeki mallar bakımından komisyoncuya veya konsinyi işletmeye teslim önem taşır.

İthalatta ise gümrük yükümlülüğünün doğması, ithalat vergilerine tabi olmayan işlemlerde gümrük beyannamesinin tescili belirleyicidir.

Mükellef ve Sorumluluk

ÖTV mükellefi, liste ve işlem türüne göre belirlenir.

I, III ve IV sayılı listelerdeki mallar ile II sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olmayan mallar bakımından imal, inşa veya ithal edenler ve bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler mükelleftir.

II sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallar bakımından motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere ithal edenler veya müzayede yoluyla satış yapanlar mükellef olur.

Mükellefin Türkiye'de ikametgahı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri bulunmadığında veya gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı vergi alacağını güvenceye almak için işleme taraf olanları sorumlu tutabilir.

Belgesiz mal bulundurma tespitinde alış belgeleri için süre verilmesi, ibraz edilememesi halinde re'sen tarh ve vergi ziyaı cezası uygulanması da sorumluluk sisteminin parçasıdır.

Matrah, Oran ve Tutar

ÖTV'de matrah ve ölçüler listelere göre farklılaşır.

I sayılı listedeki mallar için maktu tutarlar kilogram, litre, metreküp, standart metreküp, kilokalori veya bunların alt ve üst birimleri yanında gerektiğinde kap, ambalaj veya adet üzerinden uygulanabilir.

III sayılı listedeki alkollü içkiler ve tütün mamulleri bakımından asgari maktu veya maktu vergi ölçüleri malın niteliğine göre belirlenir.

II, III ve IV sayılı listelerdeki bazı mallarda matrah, hesaplanacak ÖTV hariç olmak üzere KDV matrahını oluşturan unsurlardan meydana gelir.

III sayılı listenin B cetvelindeki mallar için nihai tüketicilere perakende satış fiyatı matrah olarak kabul edilir.

Vergi, listelerde gösterilen tutar ve oranlarda alınır; Cumhurbaşkanına kanunda çizilen sınırlar içinde oran ve tutarları artırma, indirme ve farklılaştırma yetkileri verilmiştir.

Beyan, Tarh, Ödeme ve Belgeler

ÖTV, kural olarak mükelleflerin yazılı beyanı üzerine tarh olunur.

Adi ortaklıklarda verginin ödenmesinden ortakların tamamı müteselsilen sorumludur; ortaklardan biri tarhiyata muhatap tutulabilir.

Vergi, beyanname verme süresi içinde ödenir.

Vergilendirme dönemi I sayılı listedeki mallar için her ayın ilk on beş günü ve kalan günlerinden oluşan iki dönemdir.

III ve IV sayılı listedeki mallar ile II sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olmayanların tesliminde dönem takvim yılının aylık dönemleridir.

I sayılı listedeki mallar için beyanname izleyen onuncu gün; diğer mallar için izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar verilir.

II sayılı kayıt ve tescile tabi mallarda beyanname ilk iktisap işlemleri tamamlanmadan önce ilgili vergi dairesine verilir ve vergi aynı gün ödenir.

İthalatta vergi gümrük idaresince hesaplanır ve ithalat vergileriyle aynı zamanda ödenir.