Hâkim-Savcı Tebliğ Konu Anlatımı

Tebliğin temel anlamı

Vergi Usul Kanunu m. 21'e göre tebliğ, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesidir.

Bu tanım, tebliğin iki yönünü gösterir.

Birincisi, tebliğ edilecek husus vergilendirmeyle ilgili olmalıdır.

İkincisi, bildirilen husus hukuki sonuç doğurabilecek nitelikte olmalıdır.

Bu nedenle tebliğ, sıradan bir bilgilendirme değil, vergilendirme işlemlerinin muhataba yöneltilmesini sağlayan usuldür.

Tarh, tebliğ ve tahakkuk arasındaki ayrım burada özellikle önemlidir.

Tarh vergi alacağının matrah ve oranlar üzerinden miktar olarak tespitidir.

Tebliğ, bu veya başka hüküm ifade eden vergisel hususun muhataba yazılı bildirimidir.

Tahakkuk ise tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken aşamaya gelmesidir.

Bu sıralama, özellikle dava açma ve ödeme sonuçlarının hangi aşamayla ilişkilendiğini anlamak için gereklidir.

Tebliğ esasları

VUK m. 93, tebliğ esaslarını genel kural olarak düzenler.

Tahakkuk fişinden başka, vergilendirme ile ilgili olup hüküm ifade eden bütün belge ve yazılar, adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta vasıtasıyla ilmühaberli taahhütlü olarak tebliğ edilir.

Adresi bilinmeyenlere ise ilan yolu kullanılır.

İlgili kabul ederse tebliğin dairede veya komisyonda yapılması da mümkündür.

Bu düzenleme iki önemli sınav sonucuna götürür.

Birincisi, tahakkuk fişi ayrı bir konumdadır; beyana dayanan vergilerde tahakkuk fişi düzenlenmesi ve verilmesi özel hükümlere tabidir.

İkincisi, posta tebliği asıl yol olmakla birlikte tek yol değildir.

Kanun, adres bilinmemesi veya tebliğin yapılamaması gibi durumlar için ilan yöntemini; ayrıca belirli şartlarla dairede, komisyonda, memur aracılığıyla ve elektronik ortamda tebliği kabul eder.

Tebliğ yapılacak kişiler

Tebliğ kural olarak mükelleflere, kanuni temsilcilerine, genel vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılır.

Tüzel kişilere yapılacak tebliğde muhatap, başkan, müdür veya kanuni temsilcidir.

Vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde tebliğ, bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır.

Bir tüzel kişinin birden fazla müdürü ya da temsilcisi varsa bunlardan birine tebliğ yapılması yeterlidir.

Muhatap bulunmadığında tebliğ, ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerindeki memur ya da müstahdemlerden birine yapılabilir.

Ancak bu kişinin görünüş itibarıyla on sekiz yaşından küçük olmaması ve açıkça ehliyetsiz görünmemesi gerekir.

Bu ayrıntı, tebliğin yalnız doğru adrese götürülmesiyle tamamlanmadığını; teslim edilen kişinin de kanundaki asgari şartlara uygun olması gerektiğini gösterir.

Mükellef yerine geçen veli, vasi veya kayyım gibi vergi sorumluları birden fazla ise tebliğ bunlardan yalnız birine yapılabilir.

Ancak tebliğ konusu işe ayrı bir vasi veya kayyım bakıyorsa tebliğ ona yapılır.

Kamu idare ve müesseselerinde ise en büyük amir, yardımcıları veya yetkili kılınan memurlar muhataptır.

Özel muhatap ve vasıtalı tebliğ halleri

Kanun bazı muhataplar için özel kanallar belirler.

Kara, deniz, hava ve jandarma eratına yapılacak tebliğ, kıta komutanı veya müessese amiri gibi en yakın üst aracılığıyla yapılır.

Üst, evrakı derhal muhataba vermezse tazminle sorumlu olur; bu hususun tebliğ evrakında yazılı olması şarttır.

Yabancı ülkede bulunanlara tebliğ, o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır.

Anlaşma veya ilgili ülke hukuku elveriyorsa Türk siyasi memuru veya konsolosu da sürece dahil olabilir.

Kendisine tebliğ yapılacak kişi Türk vatandaşı ise konsolosluk üzerinden bildirim yapılması ve belirli süre içinde başvurulmaması halinde tebliğin yapılmış sayılması düzenlenmiştir.

Muhatap konsolosluğa başvurup evrakı almaktan kaçınırsa düzenlenen tutanak tarihinde tebliğ yapılmış sayılır.

Posta ile tebliğ ve bilinen adres

Posta ile tebliğde belge kapalı zarf içinde postaya verilir.

Mektup bilinen adrese çıkarılmışsa, tebliğ sonucu postanın muhataba fiilen verildiği gün doğar.

Bilinen adresler; işe başlamada veya adres değişikliğinde bildirilen işyeri adresleri, yoklama fişi ya da ilgilinin imzası bulunan tutanakla tespit edilen işyeri adresleri ve adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresidir.

İşyeri adreslerinde en son bildirilen veya tespit edilen adres dikkate alınır ve tebliğ öncelikle bu adreste yapılır.

İşyeri adresinde muhatap bulunamazsa, iş bırakılmışsa veya iş bırakılmış sayılıyorsa gerçek kişilerde kişinin, tüzel kişilerde temsilcilerden birinin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine gidilir.

İşyeri adresi olmayanlara ise doğrudan adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinde tebliğ yapılır.

Teslim, imtina ve bulunamama

Tebliğ evrakını içeren zarf muhataba verildiğinde, durum tebliğ alındısına tarih ve imza konularak tespit edilir.

Muhatap imza edemeyecek durumdaysa sol el başparmağı bastırılarak tebliğ yapılır.

Muhatap almaktan kaçınırsa, evrakın gönderildiği idareden alınabileceğini belirten pusula kapıya yapıştırılır; bu durumda tebliğ, pusulanın kapıya yapıştırıldığı tarihte yapılmış sayılır.

Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine çıkarılan tebliğde kişi bulunamazsa, önce evrak iade edilir ve uygun bir süre sonra yeniden tebliğe çıkarılır.

İkinci çıkarma da aynı nedenle sonuçsuz kalırsa pusula kapıya yapıştırılır.

Evrak on beş gün içinde alınırsa alındığı gün, alınmazsa on beşinci gün tebliğ yapılmış sayılır.

Bu sistem, muhatabın fiilen evrakı almaması halinde bile kanuni tebliğ sonucunun doğabileceğini gösterir.

İlan yoluyla ve elektronik tebliğ

İlan yoluyla tebliğ; bilinen adresin olmaması, bilinen işyeri adresinde tebliğ yapılamaması ve adres kayıt sisteminde kayıtlı adres bulunmaması, yabancı ülkede tebliğ imkanı bulunmaması veya başka nedenlerle tebliğ yapılamaması hallerinde kullanılır.

İlanda muhataba, ilan tarihinden itibaren bir ay içinde başvurma veya adres bildirme ihtarı yapılır.

Bu süre içinde başvuru veya adres bildirimi olmazsa bir ayın sonunda tebliğ yapılmış sayılır.

Elektronik tebliğde kanun bazı gruplar için sistemi kullanma zorunluluğu öngörür; kapsam dışındakiler talep ederek sisteme dahil olabilir.

Elektronik ortamda tebligat, sistem ile muhataba iletildiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Bu, elektronik iletinin okunup okunmadığından bağımsız olarak kanuni sonucun belirli bir tarihte doğduğunu gösterir.

Hatalı tebliğ ve öğrenme sonucu

Tebliğ olunan belgeler, esasa etkili olmayan şekil hataları nedeniyle hukuki değerini kaybetmez.