Mali Müşavirlik Mali Tablolar (Finansal Tablolar) Analizi Eğilim Yüzdeleri (Trend) Analizi Konu Anlatımı

Eğilim yüzdeleri yöntemi, işletmenin finansal tablo kalemlerini zaman içinde ortak bir ölçüye indirerek okuma mantığına dayanır.

Bir işletmenin farklı yıllara ait bilanço veya gelir tablosu kalemleri doğrudan tutar olarak karşılaştırıldığında büyüklükler arasındaki ilişki her zaman açık görünmeyebilir.

Trend analizi, seçilen bir temel yılı yüz kabul ederek sonraki dönemlerin bu temel yıla göre kaç düzeyine geldiğini gösterir.

Böylece her kalem kendi başlangıç noktasına göre değerlendirilir ve işletmenin gelişme yönü daha kolay izlenir.

Bu yöntemi yatay analizden ayıran nokta, bakışın yalnızca iki dönem arasındaki mutlak değişime sıkışmamasıdır.

Yatay analizde ikinci yılın değeri ile birinci yılın değeri arasındaki fark hesaplanır ve bu fark birinci yıla oranlanır.

Trend analizinde ise bir temel yıl seçilir; sonraki her yılın tutarı temel yıl tutarına bölünerek yüz ile ifade edilir.

Örneğin temel yılda net satışlar yüz ise, sonraki yılda net satışların yüz elliye çıkması satışların temel yıla göre yarı yarıya arttığını gösterir.

Aynı dönemde satışların maliyeti daha hızlı yükselmişse satış artışı kârlılığa aynı ölçüde yansımamış olabilir.

Bu nedenle trend analizi sadece yükselen ve düşen kalemleri değil, ilişkili kalemlerin birlikte uyumlu hareket edip etmediğini de sorgular.

Trend analizinin asıl gücü, finansal tabloların geçmişten bugüne taşıdığı eğilimi göstermesidir.

İşletmenin yaşamı sürekli kabul edildiği için geçmişteki eğilimlerin, koşullarda büyük değişiklikler olmadığı sürece, geleceğe ilişkin bir gösterge olabileceği düşünülür.

Ancak bu yorum otomatik değildir.

Bir kalemin yükselmesi bazen olumlu, bazen olumsuz olabilir.

Satışların artması çoğu durumda iyi bir işaret gibi görünür; fakat aynı anda alacaklar daha hızlı artıyorsa işletme satışlarını tahsilata dönüştürmekte zorlanıyor olabilir.

Stoklar satışlardan daha hızlı büyüyorsa elde fazla stok birikimi veya satış hızında yavaşlama ihtimali doğar.

Borçlar varlıklardan daha hızlı artıyorsa finansman baskısı güçlenir.

Özkaynaklar kârlarla destekleniyorsa sermaye yapısı güçlenebilir.

Sınav pratiğinde trend analizini doğru yorumlamak için üç şeye dikkat etmek gerekir.

İlk olarak temel yılın seçimi analizin sonucunu etkiler; olağan dışı bir yıl temel alınırsa sonraki yüzdeler yanıltıcı olabilir.

İkinci olarak tek bir kalemin trendi tek başına yeterli değildir; satış, maliyet, kâr, alacak, stok ve borç gibi ilişkili kalemler birlikte değerlendirilmelidir.