Mali Yapı (Finansal Yapı) Oranları Konu Anlatımı

Mali yapı oranları, işletmenin varlıklarını hangi kaynaklarla finanse ettiğini ve bu finansman yapısının ne kadar dengeli olduğunu anlamaya yarar.

Bilanço tarafında varlıklar dönen ve duran varlıklar olarak görünür; kaynak tarafında ise kısa vadeli yabancı kaynaklar, uzun vadeli yabancı kaynaklar ve özkaynaklar vardır.

Mali yapı analizi bu kaynak kompozisyonuna odaklanır.

Amaç, işletmenin kaynaklardan yararlanma derecesini, özkaynaklarının yeterli olup olmadığını, borç ve özkaynak arasındaki dengeyi ve yaratılan fonların dönen veya duran varlık finansmanında nasıl kullanıldığını ölçmektir.

Finansal kaldıraç oranı, işletmenin varlıklarının finansmanında ne ölçüde yabancı kaynak kullandığını gösterir.

Yabancı kaynaklar kısa ve uzun vadeli borçların toplamıdır; bu toplam aktif toplamına oranlandığında varlıkların ne kadarlık bölümünün borçla finanse edildiği görülür.

Kaynak metin, arzu edilen düzey olarak bu oranın yüzde elli olmasını, yüzde ellinin üzerine çıkmasının işletmeyi borç baskısı altına sokacağını belirtir.

Bu yorumun mantığı açıktır: borç, varlıkları büyütme olanağı sağlar; fakat borç payı arttıkça faiz, anapara ödeme ve vade baskısı da artar.

Güçlü bir sermaye yapısında özkaynakların ağırlığının fazla olması veya en azından yabancı kaynaklara eşit olması istenir.

Özkaynak oranı, özkaynakların aktif toplamına bölünmesiyle bulunur ve varlıkların ne kadarının özkaynaklarla karşılandığını gösterir.

Bu oranın en az 0,50 olması beklenir.

Özkaynakların güçlü olması, işletmenin alacaklılar açısından daha güvenilir görünmesini ve borçlara karşı daha geniş bir güvence tabanı bulunmasını sağlar.

Özkaynaklar ortakların kuruluşta ve sonradan koydukları sermaye ile kârdan işletmede bırakılan kısımlardan oluşur.

Geçmiş yıllar zararları ve dönem net zararı özkaynakları azaltan negatif kalemlerdir; buna karşılık kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları ve dönem net kârı otofinansman gücünü destekler.

Finansman oranı, özkaynakların yabancı kaynaklara oranıdır.

Bu oran, yabancı kaynakların ne kadarının özkaynaklarla karşılanabileceğini gösterir ve kaynak metinde en az 1 çıkması istenir.

Oranın 1 olması özkaynakların yabancı kaynaklara eşit olduğunu anlatır; 1'in altındaki sonuç borçların özkaynaklardan ağır bastığını, 1'in üzerindeki sonuç ise sermaye yapısının daha özkaynak ağırlıklı olduğunu gösterir.

Sermaye çarpanı ise aktif toplamının özsermayeye bölünmesiyle hesaplanır ve toplam aktiflerin özkaynakların kaç katı olduğunu açıklar.

Bu oran yükseldikçe aynı özkaynakla daha fazla varlık taşındığı, dolayısıyla finansman yapısında borç veya diğer kaynak kullanımının arttığı anlaşılır.

Mali yapı oranları birlikte yorumlanmalıdır.

Kaldıraç oranı yüksek, özkaynak oranı düşük ve finansman oranı 1'in altında ise işletme borç baskısına daha açık hale gelir.