Mali Müşavirlik Mali Tablolar (Finansal Tablolar) Analizi Kârlılık Oranları Konu Anlatımı

Kârlılık oranlarını doğru anlamak için önce gelir tablosunun kâr basamaklarını doğru okumak gerekir.

Gelir tablosu, işletmenin belli bir dönemde elde ettiği gelirleri, katlandığı maliyet ve giderleri ve sonunda dönem net kârını veya zararını gösterir.

Bu tabloda her kâr kalemi kendinden önceki gelir ve gider ilişkilerinin sonucudur.

Brüt satışlar ve satış indirimlerinden sonra net satışlara, satışların maliyeti düşüldükten sonra brüt satış kârı veya zararına ulaşılır.

Faaliyet giderleri düşüldüğünde faaliyet kârı veya zararı ortaya çıkar.

Diğer olağan gelir ve kârlar, diğer olağan gider ve zararlar ile finansman giderleri dikkate alındığında olağan kâr veya zarar bulunur.

Olağandışı gelir ve giderlerden sonra dönem kârı veya zararı, vergi ve yasal yükümlülük karşılıklarından sonra da dönem net kârı veya zararı oluşur.

Brüt satış kârı veya zararı, işletmenin ana esas faaliyeti ile ilgili brüt sonucu gösterir.

Net satışların satışların maliyetini aşan kısmı brüt satış kârıdır; tersi durumda brüt satış zararı doğar.

Bu bölümün sağlıklı yorumlanması için net satışların brüt satışlara yakın olması istenir; böylece satış iadeleri, ıskontolar ve diğer indirimler nedeniyle brüt hasılattan fazla kayıp yaşanmadığı anlaşılır.

Satışların maliyetinin, kaliteden ödün verilmeden net satışların altında kalması beklenir.

Brüt satış kârı ne kadar güçlü olursa kendisinden sonra gelen gider ve zararları karşıladıktan sonra yeterli bir dönem kârına ulaşma ihtimali de o kadar artar.

Faaliyet kârı veya zararı, işletmenin ana faaliyeti devam ettirebilmek için katlanmak zorunda olduğu fakat satışların maliyetine yüklenemeyen giderlerden sonraki sonucu anlatır.

Araştırma ve geliştirme giderleri, pazarlama satış ve dağıtım giderleri ile genel yönetim giderleri faaliyet giderleridir.

İşletmelerin bu giderler olmadan faaliyet göstermeleri mümkün değildir; ancak faaliyet giderlerinin brüt satış kârını aşmaması ve işletmeyi yeterli bir faaliyet kârına ulaştırması beklenir.

Faaliyet kârı, ana faaliyetin net sonucu olduğu için gelecekte de kazanılmaya devam etmesi beklenen kâr niteliği taşır.

Olağan kâr veya zarar, esas faaliyet dışında kalan diğer olağan gelir ve kârlar, diğer olağan gider ve zararlar ile finansman giderlerinin etkisini içerir.

Burada istenen, bölüm içi gelir ve kârların olağan gider ve zararlar ile finansman giderlerini karşılayıp faaliyet kârıyla birlikte olağan kârı oluşturmasıdır.

Dönem kârı veya zararı ise olağandışı gelir ve giderlerin etkisini de kapsar.

Mali ve maddi duran varlık satışından doğan kâr veya zararlar, nedeni araştırılamayan kasa noksanı veya değersiz alacağın sonradan tahsilinden doğan kâr bu alana örnek olabilir.

Dönem net kârı veya zararı aşamasında ticari kârdan mali kâra ve vergi karşılığına geçilir; mali kâr yoksa vergi karşılığı oluşmayacağından dönem kârı veya zararı net sonuca dönüşür.

Kârlılık oranları bu kâr basamaklarını satışlara, varlıklara veya özkaynaklara göre anlamlandırır.

Kaynak metinde olağan kârlılık oranı, olağan kârın net satışlara bölünmesiyle açıklanır ve işletmenin süreklilik gösteren olağan ana faaliyetleri sonucunda elde ettiği kârın yeterliliği hakkında bilgi verdiği belirtilir.