Mali Müşavirlik Mali Tablolar (Finansal Tablolar) Analizi Likidite Oranları Konu Anlatımı

Likidite analizinin konusu, işletmenin kısa vadeli borçlarını zamanında ödeyip ödeyemeyeceğidir.

Bu amaçla işletmenin dönen varlıkları ile kısa vadeli yabancı kaynakları arasındaki anlamlı ilişkiler incelenir.

Dönen varlıklar, en fazla bir yıl içinde tahsil edilebilecek, satılabilecek, kullanılabilecek veya tüketilebilecek varlıklar ile eldeki nakit ve bankadaki mevduattan oluşur.

Kısa vadeli yabancı kaynaklar ise bir yıl içinde ödenmesi gereken ve ödenmeleri dönen varlıklarla yapılacak borçlardır.

Bu nedenle likidite sorusu, esas olarak dönen varlıkların kısa vadeli borçları karşılayacak büyüklükte ve yapıda olup olmadığı sorusudur.

Likidite, varlıkların değerinden kaybetmeden paraya dönüşme hızını ifade eder.

Hazır değerler en likit varlıklar iken stokların paraya dönüşmesi satışa, alacakların paraya dönüşmesi tahsilata bağlıdır.

Bu yüzden tüm dönen varlıkları aynı sağlamlıkta kabul etmek doğru değildir.

Net işletme sermayesi, dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynakları aşan kısmıdır ve kısa vadeli borç ödeme gücü ile günlük faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından önemli bir güvenlik payı sağlar.

Ancak her işletme için tek ve değişmez bir likidite düzeyi tanımlamak mümkün değildir.

Piyasa koşulları, sektör yapısı, işletmenin satış ve tahsilat hızı likidite ihtiyacını değiştirir.

Aşırı likidite de her zaman iyi değildir; çünkü atıl fonların maliyeti işletme kârlılığını düşürebilir.

Cari oran, dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara oranıdır ve işletmenin bir liralık kısa vadeli borcuna karşılık kaç liralık dönen varlığı olduğunu gösterir.

Bu oran genel bir güvenlik ölçüsüdür; fakat dönen varlıkların içinde stoklar gibi paraya dönüşmesi daha zaman alan kalemler bulunduğu için tek başına yeterli görülmez.

Asit test oranı, dönen varlıklardan stokların çıkarılması ve kalan tutarın kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle bulunur.

Bu oran, satışların tamamen durması veya önemli ölçüde yavaşlaması halinde işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösterir.

Bu nedenle cari orandan daha sıkı bir likidite ölçüsüdür.

Nakit oranı daha da duyarlı bir ölçüdür.

Para ve para benzeri değerlerin kısa vadeli yabancı kaynaklara oranlanmasıyla bulunur.

Cari oran ve asit test oranında alacakların tahsil edileceği veya stokların satılacağı varsayımı bir ölçüde vardır; nakit oranında ise satışların durması ve alacakların tahsil edilememesi durumunda işletmenin elindeki hazır değerlerle borç ödeme gücü görülür.

Kaynak metinde nakit oranın yaklaşık 0,20 civarında isteneceği belirtilir; fakat yorum yapılırken işletmenin koşulları, sektör yapısı ve kısa vadeli ödeme takvimi dikkate alınmalıdır.

Likidite oranlarını yorumlarken mekanik hesapla yetinmemek gerekir.

Dönen varlıklar kısa vadeli borçlardan büyük olmalı, fakat dönen varlıkların yapısı da dengeli olmalıdır.

Dönen varlıkların birkaç kalemde yoğunlaşması, özellikle stok veya tahsilatı gecikmiş alacak ağırlığı, oran yüksek görünse bile ödeme gücünü zayıflatabilir.