Mali Analiz Türleri ve Teknikleri Konu Anlatımı

Mali analiz, sadece bir formül uygulama işi değildir; önce analizin kimin için, hangi amaçla ve hangi kapsamda yapıldığını belirlemek gerekir.

Yapılma amacına göre analizler yönetim analizi, kredi analizi ve yatırım analizi olarak ayrılır.

Yönetim analizi, işletme yönetiminin kararlarına dayanak oluşturmak için yapılır ve bu analizde her türlü finansal tablo ve dokümandan yararlanılabilir.

Buradaki amaç, yönetime işletme ile ilgili konularda veri vermek ve alınacak kararlara ışık tutmaktır.

Kredi analizi, işletmenin finansman durumunu ve borç ödeme gücünü anlamaya yönelir; işletmeye kredi verenler, kredi vermeyi düşünenler veya finansman yöneticileri bu analizle borçların zamanında ödenip ödenemeyeceğini araştırır.

Yatırım analizi ise işletmeye ortak olanlar, ortak olmayı düşünenler veya uzun vadeli kaynak sağlayacak kişiler açısından yapılır; kazanma gücünün devamlılığı, yatırımın emniyeti ve kârlılık durumu burada öne çıkar.

Kapsamına göre analiz statik ve dinamik olarak ayrılır.

Statik analiz, işletmenin tek bir döneme ait finansal tablolarında yer alan kalemler arasındaki ilişkileri inceler.

Bu bakışta amaç o dönemin mali yapısını ve faaliyet sonucunu kendi içinde anlamaktır.

Dinamik analiz ise birbirini izleyen dönemlere ait finansal tabloları inceler ve kalemlerin gösterdiği eğilimi saptamaya çalışır.

Dinamik analiz işletmenin kendi geçmişini izleyebileceği gibi aynı sektördeki başka işletmelerle karşılaştırma yapılarak daha geniş bir çerçevede de kullanılabilir.

Analizi yapan kişiye göre ise dış analiz ve iç analiz ayrımı vardır.

Dış analiz, işletme dışındaki üçüncü kişilerin yayımlanmış raporlardan yararlanarak yaptığı analizdir.

İç analiz ise yöneticiler, muhasebeciler ve iç denetçiler gibi işletme içinden kişiler tarafından yapılır; bu nedenle daha ayrıntılı bilgiye ulaşma imkânı daha fazladır.

Bu türlerin üzerine uygulanan dört temel teknik vardır.

Karşılaştırmalı tablolar analizi, bir işletmenin birbirini izleyen aynı uzunluktaki dönemlere ait tablolarında kalemlerin nasıl değiştiğini gösterir; bu yüzden yatay analiz olarak da adlandırılır.

Yüzde yöntemiyle analiz, tek bir yılın bilanço veya gelir tablosu kalemlerini kendi grupları ve genel toplam içindeki paylarıyla yorumlar; bu da dikey analizdir.

Eğilim yüzdeleri yöntemi, seçilen temel yıla göre sonraki dönemlerdeki hareketleri izleyerek trendi görmeye yarar.

Oran yöntemi ise anlamlı iki finansal tablo kalemini birbirine bölerek likidite, mali yapı, faaliyet etkinliği ve kârlılık hakkında yorum üretir.

Bu tekniklerin her biri farklı bir sınav okuması gerektirir.

Yatay analizde iki dönem arasındaki mutlak ve yüzdesel değişim aranır.

Dikey analizde bir kalemin toplam içindeki payı düşünülür; gelir tablosunda net satışların yüz kabul edilmesi özellikle önemlidir.

Trend analizinde temel yıla göre yön ve hız sorgulanır.