Mali Müşavirlik Mali Tablolar (Finansal Tablolar) Analizi Faaliyet (Devir Hızı) Oranları Konu Anlatımı

Faaliyet oranları, işletmenin çalışma durumunu ve varlıklarını kullanma etkinliğini ölçmek için kullanılır.

Bir işletmenin varlıkları sadece bilançoda yüksek tutarlı göründüğü için başarılı sayılmaz; bu varlıkların satış, tahsilat ve faaliyet döngüsüne ne kadar etkili katıldığı da önemlidir.

Kaynak metin bu oranları faaliyet oranları, verimlilik oranları veya devir hızı oranları olarak adlandırır.

Ortak fikir şudur: işletme faaliyetlerinde kullanılan varlıkların etkinlik derecesi ölçülür ve bu ölçüm satışların, stokların ve alacakların ne kadar hızlı dönüştüğünü anlamaya yarar.

Stok devir hızı, satışların maliyetinin ortalama stoka oranlanmasıyla bulunur.

Ortalama stok ise dönem başı stok ile dönem sonu stokun toplamının ikiye bölünmesiyle hesaplanır.

Bu oran, stokların yılda kaç kez yenilendiğini veya stokların kaç katı kadar satış yapıldığını gösterir.

Stok devir hızının yorumu işletmenin sektörüne bağlıdır; fakat temel mantık, stokların gereğinden uzun süre elde beklememesi ve satış döngüsüne düzenli katılmasıdır.

Stok devir hızının düşük olması stoklara fazla fon bağlandığını, yüksek olması ise stokların daha hızlı satışa dönüştüğünü düşündürebilir.

Ancak aşırı yüksek oran stok yetersizliği veya satış kaybı riskiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ortalama stokta kalma süresi, 360'ın stok devir hızına bölünmesiyle bulunur.

Stok devir hızı kaç kez yenilenme olduğunu gösterirken, stokta kalma süresi bu yenilenmenin gün cinsinden karşılığıdır.

Örneğin stok devir hızı arttığında stokta kalma süresi kısalır; işletme stoklarını daha hızlı paraya veya alacağa dönüştürür.

Bu süre, özellikle ticaret ve üretim işletmelerinde işletme sermayesi ihtiyacını yorumlamak için önemlidir.

Stoklar uzun süre elde kalıyorsa dönen varlıklar içinde likiditesi daha zayıf bir kalem büyür ve kısa vadeli borç ödeme gücü üzerinde baskı oluşabilir.

Alacak devir hızı, kredili satışların veya net satışların ticari alacaklara oranlanmasıyla hesaplanır.

Bu oran alacakların yılda kaç kez tahsil edildiğini, başka bir ifadeyle bir yılda alacakların kaç katı kadar satış yapıldığını gösterir.

Ortalama tahsilat süresi ise alacakların kaç günde bir tahsil edildiğini açıklar.

Tahsilat süresi uzadıkça işletmenin satışları nakde dönüştürme hızı düşer; bu da likidite ihtiyacını artırabilir.

Satışları büyüyen bir işletmede alacaklar satışlardan daha hızlı artıyorsa, büyümenin tahsilat kalitesi sorgulanmalıdır.

Ortalama etkinlik süresi, ortalama stokta kalma süresi ile ortalama tahsilat süresinin toplamıdır.

Bu süre, işletmenin stok için fon bağladığı ve satıştan sonra alacak tahsilini beklediği toplam zaman dilimini gösterir.

Dolayısıyla faaliyet oranları yalnızca devir sayısını ölçmez; işletmenin nakit döngüsünü, fon bağlama süresini ve faaliyet verimliliğini de görünür kılar.

Sınavda bu oranlar sorulduğunda adayın formülü ezberlemesi kadar pay ve paydanın neyi temsil ettiğini anlaması gerekir.