Hâkim-Savcı Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk (MÖHUK) Ülke, Deniz ve Hava Sahası Konu Anlatımı

Ülke, devletin egemenlik yetkilerini kullandığı coğrafi zemindir.

Ankara Üniversitesi uluslararası hukuk notları devlet ülkesini kara, deniz ve hava ülkesi üzerinden açıklar.

Kara ülkesi kıtasal kara parçasını, adaları, kara içindeki göl ve akarsuları ve toprağın altını kapsar.

Devletin ülkesinin çok büyük veya tek parça olması şart değildir; sınırlarının belirlenebilir olması ve o alanda yerleşik insan topluluğunun devlet düzeni altında yaşaması yeterlidir.

Kara sınırları genellikle andlaşmalarla tespit edilir.

Akarsu, göl, dağ, enlem ve boylam gibi doğal veya yapay unsurlar sınır belirlemede kullanılabilir.

Deniz ülkesi, kara ülkesinin denize açıldığı yerde farklı hukuki bölgeler halinde ortaya çıkar.

İç sular kıyı devletinin tam egemenliğine tabidir.

Karasuları da devletin su ülkesi sayılır; kıyı devletinin egemenliği burada devam eder, ancak yabancı gemilerin zararsız geçiş hakkı gibi sınırlamalar bulunur.

Bitişik bölge, kıyı devletine gümrük, maliye, göç ve sağlık alanlarında bazı denetim yetkileri sağlayan alandır.

Kıta sahanlığı, kara ülkesinin deniz altındaki doğal uzantısına bağlı olarak deniz yatağı ve toprak altı kaynakları üzerinde haklar verir.

Münhasır ekonomik bölge ise su tabakası, deniz yatağı ve toprak altındaki canlı ve cansız doğal kaynaklardan yararlanma yönünden kıyı devletine ekonomik yetkiler tanır.

Açık denizlerde ise hiçbir devletin egemenliği bulunmaz; serbestlik ilkesi geçerlidir.

Hava sahası, devletin kara ülkesi ve egemenliği altındaki deniz alanlarının üzerindeki hava alanıdır.

Devlet bu sahada ülkesel yetkisini kullanır; yabancı hava araçlarının geçişi, denizlerdeki zararsız geçiş gibi kendiliğinden bir hak olarak değil, ilgili andlaşma ve izin rejimleriyle şekillenir.

Ülkesel yetkinin güçlü niteliği, sınırlandırma sorunlarının neden uluslararası hukukla bağlantılı olduğunu da açıklar.

Bir devletin tek taraflı sınır ilanı, özellikle karşılıklı veya bitişik kıyıların bulunduğu deniz alanlarında diğer devletleri etkileyebilir.

Bu nedenle sınırlandırma çoğu kez anlaşma, hakkaniyet ve özel coğrafi koşullar ışığında değerlendirilir.