Hâkim-Savcı Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk (MÖHUK) Uluslararası Örgütler (Birleşmiş Milletler) Konu Anlatımı

Uluslararası örgüt, devletlerin belirli amaçları gerçekleştirmek için andlaşmayla kurdukları, kendine ait organları bulunan ve kurucu metninin verdiği ölçüde hukuk kişiliği kazanabilen bir yapıdır.

Devletten farklı olarak genel ve sınırsız bir yetki alanına sahip değildir; hangi konularda işlem yapabileceği kurucu andlaşmasından anlaşılır.

Bu nedenle örgütlerin kararları değerlendirilirken önce o örgütün amacı, organları ve karar alma usulleri incelenir.

Bazı örgüt kararları bağlayıcı, bazıları tavsiye niteliğinde olabilir.

Tavsiye kararları da hukuken tamamen önemsiz değildir; özellikle geniş devlet katılımı ve oy davranışı, örf ve adet hukukunun maddi unsurunu anlamada veri sağlayabilir.

Birleşmiş Milletler, II.

Dünya Savaşı sonrasında uluslararası barış ve güvenliği koruma amacıyla kurulan en geniş kapsamlı örgüttür.

Ankara Üniversitesi hukuk fakültesi kaynağı BM’nin temel ilkelerini BM Antlaşması’nın 2. maddesi etrafında verir.

Devletlerin egemen eşitliği, üstlenilen yükümlülüklerin iyi niyetle yerine getirilmesi, uyuşmazlıkların barışçı yollarla çözülmesi ve kuvvet kullanma tehdidinden ya da kuvvet kullanılmasından kaçınma bu çerçevenin merkezindedir.

Kuvvet kullanma yasağının istisnası olarak meşru müdafaa hakkı ayrıca düzenlenir; silahlı saldırı halinde bireysel veya kolektif meşru müdafaa mümkündür, fakat alınan önlemler Güvenlik Konseyine bildirilir ve Konseyin yetkilerini ortadan kaldırmaz.

Kurucu sistem içinde Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Vesayet Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı ve Sekreterlik BM’nin ana organları olarak çalışır.

Genel Kurul bütün üye devletlerin katıldığı organdır ve çoğu kararı tavsiye niteliği taşır.

Güvenlik Konseyi ise uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında özel konuma sahiptir.

Sürekli üyeler ile geçici üyelerden oluşur; karar alma sistemi, daimi üyelerin veto yetkisi nedeniyle örgütün işleyişinde belirleyicidir.

Konsey, barışın tehdidi, bozulması veya saldırı fiili gibi durumlarda tavsiye niteliğinde kararlar alabileceği gibi bağlayıcı tedbirlere de yönelebilir.

Uluslararası Adalet Divanı ise BM’nin yargı organıdır; devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıklarda yetkisi rızaya dayanır ve danışma görüşleriyle de örgüt sistemine katkı verir.