Tam yargı davası, idari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakkı doğrudan ihlal edilen kişinin maddi ya da manevi giderim istemidir. İYUK m. 2, iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkları ayrı dava türleri olarak sayar; vergi uyuşmazlıkları da otomatik olarak tam yargı sayılmaz. İşlemden doğan zararda m. 12 uyarınca iptal ve tam yargı birlikte ya da doğrudan tam yargı istenebilir. Eylemden doğan zararda m. 13'teki bir yıl ve her hâlde beş yıllık ön başvuru süresi gözetilir. Sorumluluk için idari faaliyet, gerçek ve kişisel zarar, illiyet bağı ve kusurlu ya da kusursuz sorumluluk nedeni incelenir. Mahkeme zarar giderimine hükmedebilir; idarenin yerine geçip yeni idari işlem kuramaz.
Hakim-Savcı İdari Yargılama Usulü (İYUK) Tam Yargı Davası Konu Anlatımı
Tam Yargı Davası konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı İdari Yargılama Usulü (İYUK) dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Tam yargı davası, idarenin işlem veya eylemi nedeniyle kişisel hakkı doğrudan ihlal edilen kişinin uğradığı zararın giderilmesini amaçlayan idari dava türüdür.
İptal davası işlemin hukuka uygunluğunu ve objektif hukuk düzenini; tam yargı davası ise hak ihlalinin sonuçlarını merkez alır.
Aynı olayda iki istem birlikte bulunabilir, fakat dava türleri aynı değildir.
İYUK'taki dava türleri
İYUK m. 2 üç ayrı alan sayar: menfaati ihlal edilenlerin açtığı iptal davaları, kişisel hakkı doğrudan ihlal edilenlerin açtığı tam yargı davaları ve tahkim öngörülen imtiyazlar hariç kamu hizmeti idari sözleşmelerinden doğan taraf uyuşmazlıkları.
İdari sözleşme uyuşmazlığını veya her vergi davasını kendiliğinden tam yargı davası saymak bu sınıflandırmayı bozar.
İşlemden doğan zarar
İdari işlem kişisel hakkı ihlal etmişse ilgili, İYUK m. 12 çerçevesinde iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir, önce iptal davası açıp karar üzerine tam yargı isteyebilir veya doğrudan tam yargı davası açabilir.
Önce iptal yoluna gidilmişse sonraki tam yargı süresi, kanunda belirtilen kararın tebliği ve uygulanma tarihleri dikkate alınarak hesaplanır.
İşleme karşı zorunlu idari başvuru öngören özel hükümler saklıdır.
Eylemden doğan zarar ve ön karar
İdari eylemden hakları ihlal edilen kişi, dava açmadan önce eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalıdır.
İstek reddedilirse ret işleminin tebliğinden, cevap verilmezse kanuni zımni ret süresinin bitiminden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılır.
Bu “ön karar” usulü, eylem ile işlemden doğan zarar arasındaki temel farklardan biridir.
Sorumluluk incelemesi
Davacı idareye bağlanabilir faaliyet, gerçek, kişisel ve kesin zarar ile uygun illiyet bağını ortaya koymalıdır.
Kusura dayanan sorumlulukta hizmetin hiç, geç veya kötü işlemesi araştırılır.
Risk ilkesi ya da kamu külfetleri karşısında eşitlik gibi kusursuz sorumluluk ilkeleri uygulanıyorsa hizmet kusurunun ayrıca kanıtlanması gerekmez.
Mücbir sebep, zarar görenin davranışı ve üçüncü kişinin etkisi nedensellik yönünden değerlendirilir.
Maddi tazminat malvarlığı kaybını ve şartları varsa yoksun kalınan kazancı; manevi tazminat kişilik değerlerindeki ağır etkilerin uygun giderimini hedefler.
Amaç sebepsiz zenginleşme değil, zarar ile giderim arasında denge kurmaktır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Tam Yargı Davası anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdari Yargılama Usulü (İYUK) dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Tam Yargı Davası konusu Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki İdari Yargılama Usulü (İYUK) dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- Sebepsiz ZenginleşmeHaklı bir sebep olmaksızın başkası aleyhine mal varlığında artış sağlanmasıdır. Zenginleşen, elde ettiğini iade etmekle yükümlüdür.
- İptal DavasıBir idari işlemin; yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptali için idari yargıda açılan davadır.
- Tam Yargı DavasıBir idari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakkı ihlal edilenin, uğradığı zararın tazminini istemek için idari yargıda açtığı davadır.
- İptal Davasıİdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptali için idari yargıda açılan davadır. Menfaati ihlal edilenlerce açılabilir.
- Tam Yargı Davasıİdari eylem veya işlemler nedeniyle hakkı ihlal edilenlerin uğradıkları zararın tazminini istedikleri idari dava türüdür. İptal davasından farkı, doğrudan tazminat talebine yönelmesidir.
- İdari İşlemİdarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran işlemidir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olmak üzere beş unsurdan oluşur.
- Kamu HizmetiToplumun genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kamu tüzel kişileri veya onların denetiminde özel kişilerce yürütülen faaliyetlerdir. Süreklilik, değişkenlik ve eşitlik ilkelerine tabidir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
İdari Yargılama Usulü (İYUK) dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 9 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi