Hâkim-Savcı İktisada Giriş ve Temel Kavramlar Konu Anlatımı

İktisat, insan ihtiyaçlarının sınırsızlığı ile kaynakların kıtlığı arasındaki seçme sorununu inceleyen disiplindir.

Bu tanım, konunun bütün alt başlıklarını birbirine bağlar.

İnsanlar aynı anda her mal ve hizmete sınırsız biçimde ulaşamadığı için tercih yapmak, bir alternatiften vazgeçmek ve eldeki kaynağı belirli bir amaca yöneltmek zorundadır.

Kaynak metinde tekrar eden “kıtlık kanunu”, “iktisadi mal”, “üretim faktörü” ve “ekonomik etkinlik” soruları bu yüzden sadece tanım ezberi değildir; her biri iktisadın hangi soruya cevap aradığını gösterir.

İhtiyaç kavramı bu yapının başlangıç noktasıdır.

İhtiyaç, karşılandığında tatmin, karşılanmadığında eksiklik duygusu doğuran istektir.

İhtiyaçların şiddeti farklı olabilir, karşılandıkça azalabilir ve bazı ihtiyaçlar başka mal veya hizmetlerle ikame edilebilir.

Buna bağlı olarak mal ayrımları önem kazanır.

Herkese yetecek kadar bol olmayan, elde etmek için emek veya bedel gerektiren mallar iktisadi maldır.

Birbirinin yerine kullanılabilen mallar ikame mallar, birlikte tüketildiğinde anlam kazanan mallar tamamlayıcı mallardır.

Bir malın tüketimi başkalarının tüketimini azaltmıyor ve kimse bu tüketimden dışlanamıyorsa kamusal mal niteliği ortaya çıkar.

Üretim tarafında iktisat, mal ve hizmetlerin hangi faktörlerle ortaya çıktığını inceler.

Emek çalışmayı, doğal kaynak üretimin tabii unsurunu, sermaye daha önce üretilmiş üretim araçlarını, girişimcilik ise bu unsurları örgütleyip üretim riskini üstlenen faaliyeti anlatır.

Üretim faktörlerinin milli gelirden aldığı paylar da teknik adlarla izlenir: emek ücret, doğal kaynak rant, sermaye faiz, girişimcilik kâr elde eder.

Bu ayrım, özellikle gelirler yöntemiyle milli gelir hesabı ve faktör piyasası sorularının temelini oluşturur.

Etkinlik kavramı hem üretim hem bölüşüm yönüyle değerlendirilir.

Üretimde etkinlik, mevcut kaynak ve teknolojiyle en yüksek üretim düzeyine yaklaşmayı ifade eder.

Bölüşümde etkinlik ise üretilen mal ve hizmetlerin üretime katılanlar arasında adil biçimde paylaştırılmasıyla ilgilidir.