Dikey Yüzde Analizi Konu Anlatımı

Dikey yüzde analizi, finansal tablonun iç kompozisyonunu okuma tekniğidir.

Karşılaştırmalı tablolar analizinde seçilen kalemlerin yıllar itibarıyla nasıl değiştiğine bakılırken, dikey analizde bir yıla ait tablonun kendi içinde nasıl dağıldığı incelenir.

Bu nedenle kaynak dikey analizi statik analiz olarak konumlandırır.

Statik olması, tek döneme odaklandığı anlamına gelir; fakat bu tek dönem içinde oldukça güçlü bir yapı okuması yapılabilir.

Bilançoda dönen varlıkların aktif toplamı içindeki payı, duran varlıkların ağırlığı, kısa vadeli yabancı kaynakların pasif toplamındaki yeri veya özkaynakların kaynak yapısı içindeki oranı işletmenin finansman politikasını ve risk düzeyini gösterir.

Dikey analiz yapılırken bilanço kalemleri aktif toplamına veya kendi grup toplamına göre yüzdeye çevrilebilir.

Örneğin stokların dönen varlıklar içindeki payı işletme sermayesi yapısını, dönen varlıkların aktif toplamı içindeki payı varlıkların likidite yapısını anlatır.

Kaynağın bilanço bölümünde yaptığı açıklamalarla birlikte düşünüldüğünde, dönen varlıkların kısa vadeli borçları ödeme ve günlük faaliyetleri sürdürme işlevi; duran varlıkların ise daha uzun vadeli finansmanla desteklenmesi gerektiği bu yüzdeler üzerinden değerlendirilir.

Bir kalemin tutarı yüksek olabilir, fakat tablo içindeki payı bilinmeden bu yüksekliğin işletme yapısı açısından anlamı tam görülemez.

Gelir tablosunda dikey analiz net satışları yüz kabul ederek yapılır.

Her gelir, gider ve kar kalemi net satışlara oranlanır.

Böylece brüt satış karının, faaliyet giderlerinin, finansman giderlerinin, olağan karın ve dönem net karının satışlar içindeki ağırlığı görülür.

Kaynak özellikle kar kalemlerinin kendisinden sonra gelen gider ve zararları karşılayıp dönem karına katkıda bulunabilmesi gerektiğini vurgular.

Bu yüzden gelir tablosunda dikey analiz, sadece giderlerin yüksek veya düşük olduğunu söylemez; brüt karın faaliyet giderlerini, faaliyet karının diğer giderleri, olağan karın olağandışı unsurları taşıyıp taşıyamadığını anlamaya yardım eder.

Dikey analiz sonucunda çıkan oranlar tek başına kesin hüküm değildir.

İşletmenin faaliyet konusu, üretim veya ticaret işletmesi oluşu, varlıkların likidite yapısı ve kaynakların vade dağılımı dikkate alınmalıdır.